21 november 2026 · 14:22
AI-datacenters buiten VS: Trump dreigt met belasting
Donald Trump dreigt Amerikaanse techbedrijven met een zware belasting en financiële sancties als zij AI-datacenters buiten de Verenigde Staten bouwen, met de geplande uitbreiding van Google in Finland als voorbeeld. In deze aflevering van The State of Tech bespreken we wat het dreigement betekent voor de Europese rekenkracht en waarom het voor Nederlandse organisaties relevant is. We kijken ook naar de AI-cyberaanval op de Europese Commissie, die laat zien hoe snel een theoretisch risico een bevestigd incident kan worden.
Beluister deze aflevering:
Transcript
Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 21 november 2026. Ik ben Linda Duursma.
Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Trump dreigt techbedrijven met straf voor datacenters in het buitenland, hackers zetten AI in tegen de Europese Commissie, SpaceX leent tweeëndertig miljard dollar voor chips van Nvidia en een lek bij leveranciers raakt klanten van Chase, Visa en Mastercard. Plus twee dingen om vandaag zelf op te zoeken: de bewijstaal Lean, die centraal staat in een opvallende wiskundeclaim, en de e-maildienst Mailchimp, die een nieuwe eigenaar krijgt. We beginnen met Trumps dreigement aan de eigen techsector.
Trump dreigt Amerikaanse techbedrijven met zware belastingen voor AI-datacenters buiten de Verenigde Staten.
Linda: Donald Trump wil Amerikaanse techbedrijven straffen als ze hun AI-datacenters buiten de Verenigde Staten bouwen. Tijdens een persbriefing in het Witte Huis kondigde hij plannen aan voor een zware belasting en financiële sancties op zulke projecten. Zijn redenering: wie die infrastructuur in het buitenland neerzet, ondermijnt de Amerikaanse technologische voorsprong en kan tegenstanders als China toegang geven tot geavanceerde rekenkracht voor AI. Hij bleef ook niet vaag. Hij noemde zelf een voorbeeld: de geplande uitbreiding van Google in Finland, goed voor miljarden euro's.
Erik: Het opvallendste detail komt van Trump zelf. Hij gaf toe dat hij zijn eigen bewindslieden nog niet had bijgepraat over hoe die belasting moet werken of wanneer ze ingaat. Er is dus geen mechanisme, geen tijdpad en geen wetstekst. Dit is een dreigement vanaf een spreekgestoelte, geen beleid. Toch zorgde het al voor onrust op de financiële markten. Datacenters vergen jaren voorbereiding en miljarden aan investeringen, en zulke langetermijnprojecten draaien op voorspelbare regels.
Linda: De timing valt op, want Amerikaanse techbedrijven investeerden de afgelopen tijd juist massaal in locaties buiten de Verenigde Staten. Ze doen dat om de wereldwijde vraag naar AI-capaciteit bij te benen, en omdat ze daar geschikte stroomnetten vinden. Een datacenter slurpt enorm veel elektriciteit, en die is niet overal even makkelijk te krijgen. Trump wil die rekenkracht op Amerikaanse bodem houden en noemt dat een kwestie van nationale veiligheid. Daarmee botst zijn wens met de praktische redenen waarom bedrijven juist uitwijken.
Erik: Voor Europa staat er veel op het spel. Volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios bedreigt het voorstel miljarden aan geplande techinvesteringen hier, waaronder grote clouddatacenters in Finland en Duitsland. Met zulke faciliteiten kunnen Europese bedrijven en overheden AI-diensten draaien op servers die fysiek op dit continent staan. Veel Europese organisaties willen dat, om juridische en strategische redenen: hun gegevens en rekenkracht blijven dan dichter bij huis. Een strafbelasting zou dat soort projecten duurder of onzekerder kunnen maken.
Linda: De genoemde voorbeelden liggen in Finland en Duitsland, maar een algemene belasting zou in principe elk Amerikaans datacenterproject in Europa kunnen raken, dus ook projecten die in Nederland gepland zouden worden. Dat geldt wel alleen als het plan er in die vorm komt, en concrete wetgeving ligt er nog niet. Voor Nederlandse bedrijven die hun AI-toepassingen bewust op Europese servers willen draaien, is het vooral een signaal om te volgen: hoeveel rekenkracht er in Europa beschikbaar komt, hangt deels af van beslissingen in Washington.
De Europese Commissie bevestigt dat hackers AI gebruikten bij een aanval op haar interne systemen.
Erik: De Europese Commissie heeft bevestigd dat hackers kunstmatige intelligentie hebben gebruikt bij een aanval op haar interne netwerk. Daardoor raakten meerdere interne toepassingen verstoord. De Commissie haalde de getroffen systemen direct offline, als voorzorg. Het ging onder meer om de systemen voor personeelszaken, de tools waarmee medewerkers medische kosten declareren en de interne vertaaldiensten. Inmiddels draait het grootste deel weer. Tot nu toe heeft het onderzoek geen bewijs gevonden dat personeelsgegevens zijn buitgemaakt of dat vertrouwelijke beleidsstukken zijn gestolen.
Linda: Het AI-element maakt deze aanval bijzonder. Het computerbeveiligingsteam van de Europese instellingen waarschuwde onlangs al dat aanvallers geautomatiseerde AI-systemen inzetten om binnen te dringen. In de praktijk gaat het om software die zelfstandig een netwerk afspeurt naar zwakke plekken, veel sneller dan een menselijk team, en die veel systemen tegelijk kan bestoken. Die waarschuwingen noemden overheidsinfrastructuur expliciet. Nu is een van de eigen instellingen getroffen, en wordt een theoretisch risico een bevestigd incident.
Erik: Er geldt wel een belangrijk voorbehoud. Het onderzoek loopt nog, dus de conclusie dat er geen gegevens zijn gestolen is voorlopig. Uit de berichtgeving blijkt ook niet wie achter de aanval zit. Twee grote vragen blijven dus open: houdt die geruststellende conclusie stand, en wie is de dader? De reactie van de Commissie laat wel de afweging zien waar elke organisatie bij een aanval voor staat. Systemen platleggen hindert het personeel, maar geeft onderzoekers een afgeschermde omgeving om in te werken.
Linda: Die afweging is herkenbaar voor Nederlandse organisaties. Een ministerie, een gemeente of een ziekenhuis draait net zo goed op interne systemen voor personeel, declaraties en documenten. Als aanvallers met AI sneller en op meer plekken tegelijk naar een zwak punt kunnen zoeken, kan de tijd om te reageren korter worden. Het incident bij de Commissie maakt duidelijk hoeveel er afhangt van de eerste uren: hoe snel een organisatie systemen afsluit, en hoe vlot alles daarna weer veilig opstart.
Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.
Anthropic haalt 93,5 miljard op, en de beurs zegt: nou, dat dan
Erik: Oké, ik wil dat je even een getal voor me laat bezinken. Drieënnegentig komma vijf miljard dollar. Dat heeft Anthropic opgehaald met de beursgang, nadat de banken ook de extra aandelen, die greenshoe, hebben opgekocht.
Linda: Dat is een bedrag waar je gewoon geen gevoel meer bij hebt. Het is meer dan het jaarbudget van sommige landen. En toch is het verhaal van de afgelopen dagen niet "wauw, wat een succes", maar "hm, het aandeel staat in het rood".
Erik: Ja, dat is dus het rare. Op de eerste volledige handelsdag zakte het aandeel bijna 9 procent. Dag twee: weer omlaag. Terwijl je zou denken dat je bij zo'n recordbeursgang minstens even mag genieten.
Linda: Even uitleggen voor wie niet elke dag naar de beurs kijkt: die greenshoe is eigenlijk een soort vangnet. De banken mogen extra aandelen verkopen als de vraag groot is. Dat de banken die hebben opgekocht, betekent dat het ophalen van het geld technisch gezien is gelukt. Het geld is binnen. Dat staat los van wat het aandeel daarna doet.
Erik: En wat het aandeel doet, heeft dan weer vooral met de sfeer in de markt te maken. Want kijk naar Azië: SoftBank ongeveer 15 procent omlaag, TSMC meer dan 5 procent, Samsung en SK Hynix meer dan 6 procent. Dat is geen Anthropic-probleem, dat is een hele sector die staat te wankelen.
Linda: Ik vind dat het lastige aan dit verhaal. Je kunt het bedrijf zelf niet de schuld geven van een dip in de week dat beleggers ineens gaan twijfelen aan de hele AI-hype. Maar het bedrijf betaalt er wel de prijs voor, zeker als je nét naar de beurs bent gegaan.
Erik: Het is een beetje alsof je een feest organiseert en het precies die avond begint te onweren. Het feest was prima voorbereid, maar niemand heeft zin om buiten te staan.
Linda: Alleen is dit feest wel heel duur. Want de angst die nu rondgaat, is dat al die investeringen in AI-datacenters en chips nooit genoeg opbrengen. Als jij nu bijna 94 miljard ophaalt, wil de markt weten: wanneer verdien je dat terug?
Erik: En dat is een eerlijke vraag. Bij zo'n bedrag kun je niet meer zeggen "we groeien snel, dus komt het wel goed". Beleggers willen cijfers zien, en geduld is niet hun sterkste eigenschap.
Linda: Aan de andere kant: twee dagen handelen zegt weinig. Aandelen schommelen na een beursgang vaak flink. Ik zou nog niet concluderen dat het mis is. Het is vooral een nerveuze week.
Erik: Fair. Maar het is wel een signaal dat de tijd van "AI-bedrijf, dus de koers gaat omhoog" misschien voorbij is. Dat vertrouwen moet nu verdiend worden, per kwartaal.
Linda: Precies dat. En voor Anthropic is er in elk geval één geruststellende gedachte: de kas zit vol. Wat de beurs ook doet, ze hebben geld om door te bouwen.
Een aanval op gedeelde leveranciers legt klantgegevens van Chase, Visa en Mastercard bloot.
Erik: Drie van de grootste namen in de financiële wereld melden beveiligingsincidenten. JPMorgan Chase, Visa en Mastercard kregen allemaal te maken met aanvallen op externe dienstverleners, de bedrijven die zij inhuren voor een deel van hun werk. Chase bevestigde dat aanvallers binnenkwamen bij systemen van een leverancier met marketinggegevens. Daarbij kwamen namen en e-mailadressen van klanten op straat te liggen. Visa en Mastercard melden dat leveranciers in de regio rond Azië en de Stille Oceaan doelwit waren, bij incidenten die met elkaar samenhangen.
Linda: Dit is geen AI-verhaal, maar een verhaal over de keten van toeleveranciers. Alle drie de bedrijven benadrukken dat hun eigen kernsystemen intact zijn. Volgens hen zijn de betaalnetwerken, de inloggegevens van rekeningen en de transactiegegevens niet geraakt. Op basis van die verklaringen ging het dus niet om een lek waarmee kaarten gekopieerd kunnen worden. Maar namen in combinatie met e-mailadressen zijn voor criminelen nog steeds waardevol. Een mail die je bij je naam aanspreekt en zegt van je bank te komen, oogt veel geloofwaardiger.
Erik: Het bredere probleem ligt buiten de banken zelf. Een bank kan fors investeren in de beveiliging van haar eigen systemen, maar deelt ook gegevens met externe partijen, en elke leverancier is een mogelijke ingang. Hier werden gedeelde dienstverleners geraakt, waardoor meerdere instellingen in één golf incidenten kregen. Financiële toezichthouders kijken nu kritisch naar hoe banken de risico's van zulke derde partijen beheren in het wereldwijde bankensysteem. Het zwakke punt lag deze keer niet in de kluis, maar bij de buren.
Linda: Of er ook Nederlandse of andere Europese klanten in de getroffen bestanden staan, meldt de berichtgeving niet. De praktische les geldt wel voor iedereen met een betaalkaart. Wees extra alert op mails die je persoonlijk aanspreken en zeggen van je bank of kaartmaatschappij te komen. Klik dan niet op een link in dat bericht, maar ga zelf via de app of de website van je bank naar je rekening. Bij zo'n lek kom je als gewone klant het eerst de gevolgen tegen in je eigen mailbox.
De bewijstaal Lean staat centraal in een claim over een bewijs voor de Riemann-hypothese.
Erik: Tot slot twee dingen die je vandaag zelf kunt opzoeken, te beginnen met Lean. Lean is een programmeertaal waarmee wiskundigen bewijzen zo opschrijven dat een computer ze stap voor stap kan controleren. Gaten in de redenering glippen er dan niet ongemerkt doorheen. Deze week staat Lean in het middelpunt van een grote claim. Levent Alpöge, een wiskundige in de technische staf van Anthropic, zegt dat hij met Claude, het AI-model van dat bedrijf, een bewijs heeft gemaakt voor de Riemann-hypothese.
Linda: Dat is geen klein probleem. De Riemann-hypothese stamt uit achttienhonderdnegenenvijftig, gaat over hoe priemgetallen verdeeld zijn en staat bekend als een van de millenniumproblemen, met een prijs van een miljoen dollar. Alpöge publiceerde het bewijs als Lean-code en zegt dat Claude een cruciale rol speelde bij het opbouwen van de wiskundige argumenten. Het grote voorbehoud: dit blijft een claim. Het bewijs moet nog door een strenge beoordeling en controle van de wiskundige gemeenschap wereldwijd.
Erik: Experts noemen de uitkomst mogelijk historisch, en dat woord mogelijk is essentieel. Precies hier wordt Lean interessant. Een bewijs dat door een computer is nagelopen, leunt niet alleen op vertrouwen in de auteur. Europese universiteiten en informaticalabs maken zich al op om de gepubliceerde code onafhankelijk door te lichten. Wat je zelf kunt doen, is eenvoudig: zoek op Lean en lees wat de taal doet en waarom wiskundigen ermee werken. Dan begrijp je straks wat er gecontroleerd wordt, in plaats van alleen een kop te lezen.
Linda: Er zit wel een duidelijke beperking aan. De gepubliceerde bewijscode is geschreven voor specialisten, en voor de meeste mensen is die zelf niet te volgen. Dat hoeft ook niet. De waarde zit in het begrijpen van het principe: een computer die elke stap van een redenering afvinkt. Over kosten of installatie zegt de berichtgeving niets, en daar draait het hier ook niet om. Een korte leessessie over wat Lean doet, is genoeg om dit wiskundeverhaal de komende weken te volgen, hoe de controle ook uitpakt.
Buttondown is een kleine, eenvoudige nieuwsbriefdienst die je vandaag nog kunt uitproberen.
Erik: Het tweede is Buttondown, een nieuwsbriefdienst die bewust klein en overzichtelijk is gehouden. Je schrijft je bericht in een eenvoudige editor, werkt desgewenst met Markdown en verstuurt het naar je abonnees. Aanleiding is het nieuws rond Mailchimp, de dienst waarmee veel kleine bedrijven en verenigingen mailen. Die krijgt een nieuwe eigenaar: het Italiaanse Bending Spoons koopt Mailchimp van Intuit voor drie komma achtenzestig miljard dollar in contanten. Intuit betaalde in tweeduizendeenentwintig nog zo'n twaalf miljard.
Linda: Wat er met Mailchimp gebeurt, is nog niet duidelijk. Bending Spoons wil de dienst opnemen in zijn eigen systemen en het productaanbod vernieuwen, maar concrete wijzigingen zijn niet aangekondigd. Overstappen is op basis van dit nieuws dus niet nodig. Het is wel een prima moment om te kijken hoe andere diensten werken. Buttondown is zo'n dienst: je kunt gratis beginnen met een kleine lijst, en voor grotere lijsten bestaan betaalde abonnementen. Check de actuele prijzen op de website van Buttondown, want die kunnen veranderen.
Erik: Reken op ongeveer een kwartier. Maak een account aan op buttondown punt com, zet er een paar proefadressen in, bijvoorbeeld die van jezelf en een collega, en verstuur een testmail. Zo zie je meteen hoe het schrijven, plannen en versturen voelt, zonder dat je bestaande lijst of campagnes ergens van afhangen.
Linda: Eén beperking: Buttondown is bewust sober en richt zich vooral op schrijvers en kleine uitgevers. Heb je veel opmaak, ingewikkelde automatiseringen of een grote winkelkoppeling nodig, dan zul je merken dat het minder knoppen heeft dan Mailchimp. Dat is geen oordeel over wat beter is, maar een reden om eerst met een proeflijst te testen. Zo weet je vast wat je bij een eventuele verandering in huis hebt.
Linda: Vandaag hadden we het over: Trump dreigt Amerikaanse techbedrijven met zware, De Europese Commissie bevestigt dat hackers, Anthropic haalt 93,5 miljard op, Een aanval op gedeelde leveranciers legt, De bewijstaal Lean staat centraal in, en Buttondown is een kleine.
Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.
Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.