15 november 2026 · 12:57
Meta-boete 805 miljoen om fototoegang + Alexa for Shopping
Italië legt Meta een boete van 805 miljoen euro op wegens fototoegang zonder geldige toestemming in de Facebook-app op Android. In deze aflevering van The State of Tech lichten we de Meta boete fototoegang toe: wat er verandert aan de standaardinstelling en wat je zelf kunt controleren. Daarnaast bekijken we Alexa for Shopping van Amazon en wat de wereldwijde productdatabank voor de assistent betekent.
Beluister deze aflevering:
Transcript
Linda: Welkom bij The State of Tech, zondag 15 november 2026. Ik ben Linda Duursma.
Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Italië legt Meta een boete van 805 miljoen euro op om fototoegang, AI vindt een verborgen signaal in hartfilmpjes dat plotselinge hartdood voorspelt, SpaceX bestelt een Duitse fabrieksstraat voor zonnecellen en AI rekent laserfysica 250 keer sneller door. Plus twee dingen om zelf te bekijken: Amazons winkelassistent Alexa for Shopping en de nieuwe reservering voor de Tesla Cybercab. We beginnen met de miljoenenboete voor Meta.
De Italiaanse privacywaakhond legt Meta een boete van 805 miljoen euro op wegens fototoegang zonder toestemming.
Linda: De Italiaanse privacywaakhond Garante heeft Meta een boete opgelegd van 805 miljoen euro. Het draait om de Facebook-app op Android-telefoons. Volgens de toezichthouder kreeg die app toegang tot de fotogalerij van gebruikers, zonder dat daar geldige en expliciete toestemming voor was gegeven. Dus niet alleen toegang tot die ene foto die je zelf uploadt, maar tot de verzameling op je telefoon. En Garante laat het niet bij een bedrag: Meta moet binnen zestig dagen een apart toestemmingsscherm laten zien, en die fototoegang moet standaard uitstaan.
Erik: Dat tweede deel weegt misschien nog wel zwaarder dan het geld. Een boete betaal je één keer, maar een verplichte nieuwe standaardinstelling verandert hoe de app werkt voor iedereen die hem in Italië opent. Standaard uit betekent dat de gebruiker zelf actief ja moet zeggen, in plaats van dat hij het moet uitzetten zodra hij het doorheeft. Meta zegt het niet eens te zijn met het besluit en gaat in beroep. Of die termijn van zestig dagen blijft staan zolang dat beroep loopt, staat niet in de berichtgeving.
Linda: Opvallend is waar het over gaat. Geen groot datalek, geen hack, maar iets wat op het eerste gezicht klein lijkt: toegang tot je foto's. Juist dat maakt het interessant. Foto's zijn persoonlijk. Er staan gezichten op van kinderen en vrienden, soms ook schermafbeeldingen van bankzaken of een kopie van een paspoort. Wie toegang heeft tot de hele galerij, kan in principe veel meer zien dan wat je zelf bewust deelt. Dat is precies waarom de toezichthouder expliciete toestemming eist.
Erik: En het past in een bredere lijn. De berichtgeving wijst op de toenemende druk van Europese toezichthouders op techbedrijven die ongevraagd persoonlijke media en gebruikersgegevens verzamelen. Toch blijft dit een Italiaans besluit: het toestemmingsscherm en de standaardinstelling zijn verplicht voor Italië, en de bron zegt niets over andere landen. Voor Meta wordt het dan een praktische keuze. Bouw je een aparte Italiaanse variant van je app, of voer je zo'n scherm breder in? Dat soort afwegingen bepaalt vaak hoe ver de gevolgen van één nationaal besluit reiken.
Linda: Ook in Nederland draait de Facebook-app op talloze Android-telefoons. Wie hem heeft, kan vandaag zelf kijken welke toegang de app tot zijn foto's heeft. Op Android vind je dat in de instellingen, bij de machtigingen van de app. Daar kun je de fototoegang beperken of helemaal uitzetten. En het besluit laat zien welke norm de Italiaanse toezichthouder hanteert: de standaard hoort uit te staan, en toestemming moet apart en duidelijk worden gevraagd. Hoe het beroep van Meta afloopt, is nog afwachten.
AI van UC Berkeley vindt in gewone hartfilmpjes een verborgen signaal voor plotselinge hartdood.
Erik: Dan een verhaal uit de zorg. Onderzoekers van de Universiteit van Californië in Berkeley hebben een AI getraind op meer dan 440.000 hartfilmpjes uit Zweden. Daarin vond het model een signaal dat artsen tot nu toe niet hadden opgemerkt. Dat signaal zegt iets over wie een hoog risico loopt op een fatale hartritmestoornis, het soort stoornis dat tot een plotselinge hartstilstand leidt. Het opvallende: het gaat om routinematige hartfilmpjes, onderzoeken die in de zorg toch al gedaan worden.
Linda: De onderzoekers hebben het niet bij hun eigen Zweedse data gelaten. Ze hebben het model daarna getest op onafhankelijke patiëntgegevens uit de Verenigde Staten en Taiwan, en ook daar hield het stand. Dat is belangrijk, want een AI die alleen werkt op de data waarop hij getraind is, heb je in de praktijk weinig aan. Andere landen betekent andere apparatuur, andere ziekenhuizen en andere patiëntengroepen. Dat het signaal daar ook opduikt, maakt het resultaat een stuk sterker dan één losse studie.
Erik: Het praktische doel is een lastige keuze makkelijker maken. Sommige patiënten krijgen een implanteerbare defibrillator, een kastje onder de huid dat het hart een schok geeft als het ritme gevaarlijk ontspoort. Wie zo'n apparaat nodig heeft, is moeilijk te voorspellen. Volgens de onderzoekers kunnen artsen met deze AI in de toekomst sneller en nauwkeuriger bepalen wie er preventief een krijgt, en dat zou duizenden levens kunnen redden. Belangrijk wel: dat is een verwachting, nog geen werkwijze die vandaag in de spreekkamer wordt gebruikt.
Linda: Voor Nederland zit de kern in die grondstof. Ook hier worden dagelijks hartfilmpjes gemaakt, bij de huisarts, bij de cardioloog en op de spoedeisende hulp. Als een AI uit zulke bestaande onderzoeken extra risico kan aflezen, hoeft de patiënt daar niets extra's voor te ondergaan. Tegelijk laat de Zweedse basis zien hoe waardevol grote, goed bijgehouden zorgdatasets zijn. Hoe Europese ziekenhuizen zo'n model zouden toetsen en invoeren, daar zegt het onderzoek nog niets over. Dat moet nog blijken.
Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.
SpaceX bestelt voor ruim 60 miljoen euro een zonnecelfabriekslijn bij het Duitse Singulus Technologies.
Erik: SpaceX heeft bij de Duitse machinebouwer Singulus Technologies een complete productielijn voor zonnecellen besteld, voor ruim 60 miljoen euro. Met die apparatuur wil SpaceX zelf zonnepanelen maken voor zijn Starlink-satellieten en voor toekomstige ruimtevaartuigen. Levering en installatie staan gepland voor de eerste helft van 2027. Het gaat dus niet om het inkopen van panelen, maar om de machines waarmee je ze zelf maakt.
Linda: Zonnepanelen zijn voor een satelliet de energiebron, dus dit is geen bijzaak. Door de productie in eigen huis te halen, wordt SpaceX minder afhankelijk van externe leveranciers. Dat moet het bedrijf helpen om nieuwe generaties satellieten sneller te lanceren. Wie de onderdelen zelf maakt, hoeft niet te wachten op de planning en de capaciteit van een ander.
Erik: Er zit wel een ironie in. Om minder afhankelijk te worden van leveranciers, koopt SpaceX de machines juist bij een leverancier, en dan nog in Europa. De afhankelijkheid verschuift dus van het product naar de fabrieksapparatuur. Alleen koop je zo'n lijn één keer, in plaats van steeds opnieuw panelen bij te bestellen.
Linda: En voor Europa is dat een interessant signaal. Een Duitse machinebouwer levert hier de kernapparatuur voor de ruimtevaartplannen van SpaceX. Europese hightech-kennis speelt dus mee in de Amerikaanse ruimtevaart, niet als lanceerder, maar als bouwer van de machines. Nederland kent dat model ook: veel hightech-bedrijven hier verdienen hun geld met apparatuur waarmee anderen produceren.
Erik: Wie Starlink gebruikt, merkt hier voorlopig niets van, want de lijn moet pas in 2027 draaien. De bron koppelt de investering wel expliciet aan tempo: SpaceX wil de lancering van nieuwe generaties satellieten kunnen versnellen. Of dat lukt, wordt zichtbaar zodra de eerste panelen van die nieuwe lijn daadwerkelijk de ruimte in gaan.
Een AI-model van Stanford en partners rekent ingewikkelde laserfysica 250 keer sneller door.
Linda: Dan wetenschap waarin AI vooral tijd wint. Onderzoekers van Stanford University, joe-sie-el-ee en een Amerikaans nationaal versnellerlaboratorium hebben een AI gebouwd die ingewikkelde lasersimulaties tot 250 keer sneller uitvoert dan de traditionele rekenmethoden. Het model berekent hoe krachtig laserlicht zich gedraagt als het door bepaalde kristallen gaat. Waar dat normaal veel rekentijd kost, doet deze AI het in enkele milliseconden. En volgens de onderzoekers levert dat vrijwel geen nauwkeurigheid in.
Erik: Die snelheid verandert de manier van werken. Als een berekening lang duurt, kun je een experiment alleen achteraf analyseren. Duurt hij milliseconden, dan kun je tijdens het experiment bijsturen. De onderzoekers zeggen dan ook dat ze het gedrag van krachtige laserpulsen in realtime kunnen voorspellen en direct kunnen aanpassen. Dat is het verschil tussen een kaart bestuderen na de reis en onderweg navigeren.
Linda: De toepassing waar het om draait zijn röntgenlasers. Dat zijn grote installaties die met extreem korte flitsen in materialen en moleculen kunnen kijken. Onderzoekers gebruiken ze om te zien hoe stoffen zich op het kleinste niveau gedragen. Volgens de bron gaat deze AI een cruciale rol spelen bij het optimaliseren van zulke geavanceerde röntgenlasers. Daarmee wordt het meer dan een rekentruc: het moet de instrumenten zelf beter laten presteren.
Erik: Het past in een bredere beweging waarin AI zware natuurkundige berekeningen benadert in plaats van ze stap voor stap uit te rekenen. Ook Europese onderzoeksgroepen werken met dit soort tijdrovende simulaties, dus het principe is daar net zo bruikbaar. De kanttekening hoort er wel bij: het model is een benadering. Of dat vrijwel verwaarloosbare verlies aan nauwkeurigheid ook overeind blijft bij andere kristallen en andere experimenten, zal verdere toepassing moeten uitwijzen.
Amazons AI-winkelassistent Alexa for Shopping krijgt een wereldwijde productdatabank als fundament.
Linda: Tot slot twee dingen die je zelf kunt bekijken. Eerst Alexa for Shopping, de AI-winkelassistent van Amazon. Amazon werkt aan een project dat World Product Graph heet: een wereldwijde databank met productinformatie, ook van spullen die niet op Amazon zelf te koop zijn. Die gestructureerde catalogus moet de assistent slimmer maken. Hij krijgt zo een veel bredere en nettere basis om uit te putten dan alleen de eigen winkel.
Erik: Voor de gebruiker draait het om drie dingen. De assistent moet minder hallucineren, dus minder vaak met stelligheid informatie verzinnen die niet klopt. Hij moet nauwkeurigere productspecificaties geven. En hij moet betere alternatieven voorstellen als iets niet past. Wie ooit een chatbot een niet-bestaande functie van een stofzuiger heeft horen aanprijzen, snapt waarom die eerste belofte ertoe doet.
Linda: Er zit ook een strategisch verhaal achter. Amazon wil voorkomen dat consumenten hun productinformatie bij Google of bij de merken zelf zoeken. En het bouwt een verdedigingslinie tegen AI-winkelagenten van andere partijen, programma's die zelfstandig webshops afstruinen namens de consument. Als jouw assistent het meeste weet, blijft de klant bij jou.
Erik: Praktisch: wie toegang heeft, kan de assistent vragen twee producten naast elkaar te zetten op hun specificaties, en daarna om alternatieven binnen een bepaald budget. Twee beperkingen. De bron noemt niet in welke landen Alexa for Shopping beschikbaar is, dus kijk eerst in de Amazon-app of je hem ziet. En Amazon werkt nog aan de productdatabank, dus niet alle verbeteringen zijn per se al zichtbaar.
Linda: En nog een kanttekening: het blijft een assistent van een winkel. Dat de databank ook producten bevat die Amazon niet verkoopt, betekent niet automatisch dat de assistent je naar een andere winkel stuurt; daar zegt de bron niets over. Wie een grotere aankoop doet, kan de belangrijkste specificaties dus het beste nog even naast de informatie van de fabrikant leggen.
Tesla opent pre-orders voor de zelfrijdende Cybercab, nu ook voor particulieren.
Erik: Het tweede ding is de Tesla Cybercab. Tesla is officieel begonnen met pre-orders voor die volledig zelfrijdende auto, en nu ook voor gewone consumenten. Particulieren kunnen hem reserveren voor een abonnementsprijs van 299 dollar per maand. Het bijzondere aan de Cybercab: er zit geen stuur en er zitten geen pedalen in. De auto rijdt zelf, en jij bent passagier in je eigen voertuig.
Linda: Wat er verandert, is de doelgroep. De Cybercab was tot nu toe vooral bedoeld voor Tesla's commerciële robotaxinetwerk. Nu verbreedt het bedrijf zijn strategie en biedt het autonome voertuigen rechtstreeks aan consumenten aan. Maar er gelden in de eerste fase wel geografische beperkingen: het zelfrijdende systeem mag alleen op bepaalde locaties aan. Waar precies, staat niet in de berichtgeving.
Erik: Wie nieuwsgierig is, kan op de website van Tesla de reserveringsvoorwaarden doorlezen. Let daarbij op een paar dingen. Die 299 dollar is een abonnementsprijs per maand; over andere kosten zegt de bron niets. En de leveringen beginnen pas als lokale toezichthouders in de betreffende regio's definitieve vergunningen hebben gegeven voor voertuigen zonder stuur of pedalen.
Linda: Voor Nederlandse luisteraars is dat precies het punt. De bron noemt geen Europese leverdatum, en levering hangt af van de toestemming van lokale toezichthouders. Dus wie vandaag kijkt, kijkt vooral naar de richting waarin Tesla beweegt: van een autobedrijf dat voertuigen verkoopt naar een bedrijf dat autonoom rijden als abonnement aanbiedt. Wanneer en of dat hier op de weg komt, ligt dus niet alleen bij Tesla.
Linda: Vandaag hadden we het over: de boete van 805 miljoen euro voor Meta om fototoegang, AI die plotselinge hartdood in hartfilmpjes ziet aankomen, de Duitse zonnecelfabriek voor SpaceX, AI die laserfysica 250 keer sneller doorrekent, en twee dingen om zelf te bekijken: Alexa for Shopping en de reservering voor de Tesla Cybercab.
Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.
Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.