14 november 2026 · 13:43
Europese AI-top in Dublin & Cisco-groei door AI-netwerken
De regeringsleiders van de Europese Unie hebben in Dublin een volledige dag over kunstmatige intelligentie gesproken, een eerste informele top die volledig om AI draaide. In deze aflevering van The State of Tech duiden we wat er op de AI-top in Dublin speelde, van het investeringsgat met de Verenigde Staten en China tot de praktische uitwerking van de AI Act. Ook kijken we naar de recordgroei van Cisco, die laat zien hoe de AI-hausse zich verbreedt naar netwerkapparatuur.
Beluister deze aflevering:
Transcript
Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 14 november 2026. Ik ben Linda Duursma.
Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Europese regeringsleiders praten in Dublin een hele dag alleen over AI, Amerikaanse onderzoekers kijken of nieuwe AI-software meespeelde bij een landelijk vliegverbod, netwerkbedrijf Cisco groeit harder dan in vijftien jaar dankzij AI, en SpaceX en Tesla schuiven op richting de grootste fusie ooit. Plus twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt: de Priorities for Action van de Verenigde Naties tegen verzonnen klimaatcijfers, en de datalekmelding van Uber na de inbraak bij Fireworks AI. We beginnen met de AI-top in Dublin.
Europese regeringsleiders praten in Dublin voor het eerst een volledige top lang over AI.
Linda: De regeringsleiders van de Europese Unie hebben in Dublin een hele dag over niets anders gepraat dan kunstmatige intelligentie. Het is de eerste informele ee-uu-top die volledig om AI draait. Europees Raadsvoorzitter António Costa was gastheer, samen met de Ierse premier Micheál Martin. Drie thema's overheersten. Het geldgat met de Verenigde Staten en China. De vraag hoe de regels van de Europese AI-wet, de AI Act, in de praktijk moeten werken. En groeiende zorgen over veiligheid. Geld, regels en risico's dus, allemaal aan één tafel.
Erik: Ook de gastenlijst zegt veel. Twee stemmen uit de AI-wereld praatten de leiders rechtstreeks bij. De eerste was Geoffrey Hinton, Nobelprijswinnaar en een van de pioniers van moderne AI. Hij waarschuwde voor de mogelijke gevaren en pleitte voor strikte mondiale regels. De tweede was Arthur Mensch, topman van Mistral AI, de Franse ontwikkelaar van grote AI-modellen. De leiders hoorden dus vrijwel direct na elkaar een veiligheidswaarschuwing en het verhaal van een Europese modelbouwer. Dat contrast vat de spanning in het debat goed samen.
Linda: Aan de ene kant ging het over minder bureaucratie en meer steun voor Europese ontwikkelaars van zogenoemde frontiermodellen, de meest geavanceerde AI-systemen. Aan de andere kant mag dat niet ten koste gaan van de veiligheidsnormen in de lidstaten. De ee-uu wil publieke en private investeringen stimuleren om eigen AI-modellen en infrastructuur te versterken. Daarmee moet de achterstand op de Verenigde Staten en China kleiner worden. Hoe groot dat bedrag wordt en wie het betaalt, is na Dublin nog niet bekend.
Erik: Belangrijk om te onthouden: dit was een informele top. Wat uit Dublin naar buiten komt, is een debat, geen besluit. Niemand ging naar huis met een nieuwe wet of een nieuwe pot geld, in elk geval nog niet. Voor Nederland als lidstaat is vooral de geldvraag de moeite van het volgen waard. Als er straks concrete investeringsplannen komen, kan dat meebepalen of Nederlandse bedrijven en onderzoekers echt kunnen kiezen voor Europese modellen en rekenkracht.
Linda: Daarnaast gaat de discussie over de praktische uitwerking van de AI Act ook over Nederlandse organisaties. Denk aan een gemeente die AI gebruikt om aanvragen te sorteren, of een klein bedrijf dat een chatbot bouwt op een bestaand model. Die partijen willen weten welke regels voor hen gelden en hoe zwaar die wegen. Tegelijk laat Hintons optreden zien dat de veiligheidsvraag niet van tafel is. Europa probeert sneller te worden zonder de rem eraf te halen, en of dat lukt, blijkt pas als er echte voorstellen liggen.
Amerikaanse onderzoekers kijken of nieuwe AI-software een rol speelde bij een landelijk vliegverbod.
Erik: In de Verenigde Staten ging vrijdag het luchtverkeer in het hele land op slot. Vliegtuigen bleven aan de grond, en nu kijken onderzoekers naar een gloednieuw AI-systeem. Het Department of Homeland Security, het Amerikaanse ministerie voor binnenlandse veiligheid, en de Federal Aviation Administration, ofwel de ef-ee-ee, zijn een onderzoek gestart. Slechts drie dagen eerder had de ef-ee-ee een AI-platform van achthonderdvijfenzeventig miljoen dollar uitgerold. Dat helpt bij het beheren van luchtruim, routes en vliegpaden, in alle tweeëntwintig nationale verkeersleidingscentra.
Linda: Officieel wijst nog niemand naar de AI. Minister van Transport Sean Duffy schrijft het vliegverbod toe aan een grootschalige storing in de telecommunicatie. En het bedrijf achter de software, Air Space Intelligence, ontkent dat zijn systeem de storing heeft veroorzaakt. De officiële uitleg is dus voorlopig een communicatiestoring, geen algoritme. Toch lichten federale ambtenaren de invoering van de AI door, als onderdeel van hun onderzoek naar het incident. Zolang dat niet klaar is, blijft de vraag open.
Erik: Het onderliggende punt is tempo. Een uitrol naar alle tweeëntwintig centra, en binnen drie dagen ligt het luchtverkeer in het hele land stil. Ook als er geen verband blijkt, staat daarmee de vraag op scherp hoe je AI invoert in systemen waar een fout betekent dat vliegtuigen niet opstijgen. Komt de software schoon uit het onderzoek, dan blijft de telecomstoring het verhaal. Vinden de onderzoekers zelfs maar een gedeeltelijk verband, dan wordt dit een testcase voor AI in vitale infrastructuur.
Linda: En dan gaat het meteen ook over de vraag hoeveel testwerk er vooraf nodig is. Dat is geen ver-van-mijn-bedverhaal. Ook hier draaien luchtverkeersleiding, spoor en stroomnet op complexe software, en ook daar komt de vraag op of en hoe AI een plek krijgt. Het Amerikaanse onderzoek is daarom het volgen waard. Niet omdat de AI schuldig is, want dat is helemaal niet vastgesteld, maar omdat het laat zien hoe snel de twijfel toeslaat zodra een nieuw systeem en een grote storing samenvallen.
Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.
Cisco groeit harder dan in vijftien jaar nu cloudreuzen massaal investeren in AI-netwerken.
Erik: Netwerkbedrijf Cisco groeit harder dan in meer dan vijftien jaar, en de motor daarachter is AI. In het eerste kwartaal van zijn boekjaar boekte het bedrijf een recordomzet van achttien en een half miljard dollar. Dat is vierentwintig procent meer dan een jaar eerder. Op basis daarvan heeft Cisco de verwachting voor het hele jaar verhoogd, naar rond de vijfenzeventig miljard dollar.
Linda: Het meest veelzeggende cijfer gaat over AI. Cisco rekent dit boekjaar op negen miljard dollar aan omzet uit AI-infrastructuur bij de grootste cloudbedrijven. Vorig jaar was dat nog vier miljard, dus ruim een verdubbeling. Cisco zelf spreekt van een wereldwijde supercyclus in netwerken: een golf van vernieuwing nu datacenters uitbreiden.
Erik: Topman Chuck Robbins wijst op een enorme vraag naar zware netwerkapparatuur, zoals switches, routers en optische chips. Dat zijn de onderdelen die data heen en weer sturen tussen duizenden servers in één datacenter. De cloudreuzen schalen op om AI-agenten te draaien, systemen die zelfstandig taken uitvoeren. Al dat rekenwerk levert weinig op als de data niet snel genoeg rondgaat.
Linda: Wat dit laat zien: de AI-hausse is niet langer alleen een chipverhaal. Elk AI-datacenter heeft leidingwerk nodig, de verbindingen die de data laten stromen, en die uitgaven zijn nu duidelijk terug te zien in de cijfers van Cisco. Tegelijk is het een signaal dat de grote cloudbedrijven hun bouwplannen niet afremmen. Bestellingen op deze schaal wijzen op veel extra datacentercapaciteit die al in de planning zit.
Erik: Voor Europa en Nederland zit de vraag vooral in de beschikbaarheid. Als de grootste cloudbedrijven zulke hoeveelheden netwerkapparatuur afnemen, is het de vraag hoe snel kleinere afnemers aan de beurt komen. Denk aan Europese datacenterbouwers, onderzoeksinstellingen of telecombedrijven die hun netwerken willen vernieuwen. En voor de markt is de les dat de AI-vraag zich uitbreidt van de chipmakers naar de bedrijven die alles met elkaar verbinden.
SpaceX en Tesla praten over wat de grootste bedrijfsfusie uit de geschiedenis zou worden.
Linda: SpaceX en Tesla schuiven op richting een fusie, en een akkoord kan al in december worden aangekondigd. Dat blijkt uit berichten waarin staat dat beide bedrijven in gedetailleerde onderhandelingen zitten. Aan beide kanten werken speciale commissies van onafhankelijke bestuurders aan de waardering en de bestuursstructuur van het samengevoegde bedrijf. Gaat het door, dan wordt het de grootste bedrijfsfusie ooit. Satellietinternet, ruimtevaart, elektrische auto's, robotica en AI: de bedrijven van Elon Musk zouden dan onder één dak komen.
Erik: Het cruciale getal in de gesprekken is de ruilverhouding van de aandelen. Hoeveel aandelen in het nieuwe bedrijf krijgen beleggers van SpaceX, en hoeveel die van Tesla? Die verhouding bepaalt wie wat krijgt. Als de voorwaarden naar buiten komen, is dat waarschijnlijk het detail waar iedereen als eerste naar kijkt. Juist omdat het om twee heel verschillende bedrijven gaat, een autofabrikant en een ruimtevaartbedrijf, is die rekensom allesbehalve eenvoudig.
Linda: Dan is er de regelgeving. Adviseurs buigen zich over ingewikkelde obstakels rond Amerikaanse defensiecontracten en activiteiten in het buitenland. Bedrijven die voor defensie werken samenvoegen met activiteiten over de hele wereld, roept vragen op die overheidstoezichthouders beantwoord willen zien. Die vragen kunnen de planning beïnvloeden. December is dus een streefdatum, geen zekerheid. Tot er een officiële aankondiging ligt, gaat het om onderhandelingen, niet om een gesloten deal.
Erik: Voor Europa zit het verhaal vooral in de schaal. Europese mededingingstoezichthouders en financiële autoriteiten zullen de voorgenomen fusie naar verwachting nauwlettend volgen, vanwege de enorme marktinvloed op elektrische auto's en satellietdiensten. Voor Nederland is dat concreet: het gaat om auto's die hier op de weg rijden en om internet via satellieten boven Europa. Hoe dat toezicht precies uitpakt, hangt af van voorwaarden die nog op tafel moeten komen.
De Verenigde Naties presenteren richtlijnen tegen verzonnen klimaatcijfers uit AI en voor transparantere AI.
Linda: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Het eerste lees je vanmiddag in een paar minuten. Op de klimaattop in Turkije hebben de Verenigde Naties, uu-nes-koo en Brazilië de Priorities for Action on AI and Climate Information Integrity gepresenteerd. Een lange naam voor een helder doel: twee problemen tegelijk aanpakken. Klimaatdesinformatie die door AI wordt gemaakt, en de milieubelasting van de AI-modellen zelf. Het bericht staat gratis op de nieuwssite van de Verenigde Naties.
Erik: De aanleiding was een waarschuwing van het wetenschappelijke AI-panel van de Verenigde Naties over verzonnen milieudata: AI-systemen die vol overtuiging klimaatcijfers produceren die niet bestaan. En daar wordt het praktisch. Vraag je een chatbot naar uitstoot, temperaturen of energieverbruik, behandel de cijfers dan als startpunt en controleer ze bij de oorspronkelijke bron. Het initiatief bestaat juist omdat zulke getallen ongemerkt in rapporten, berichten en presentaties kunnen belanden.
Linda: De richtlijnen zetten ook druk op techbedrijven. Die worden opgeroepen om openbaar te maken hoeveel koolstof, water en energie hun AI-datacenters verbruiken. En adverteerders en digitale platforms wordt gevraagd geen geld meer te laten stromen naar AI-gedreven desinformatiecampagnes over het klimaat. Belangrijk: het gaat om prioriteiten en oproepen, geen wetgeving. Of bedrijven er iets mee doen, ligt bij henzelf.
Erik: Na het lezen heb je een concrete lijst om naar te kijken zodra een bedrijf beweert dat zijn AI groen is. Publiceert het cijfers over water en energie, of blijft het bij mooie woorden? Handig voor wie op school of op het werk een verslag schrijft met een chatbot als hulp, en voor Nederlandse bedrijven die AI-diensten inkopen en duurzaamheid meewegen. Het kost niets en werkt in elke browser. Wel een kanttekening: het zijn uitgangspunten, geen keurmerk.
Uber-chauffeurs kunnen via de datalekmelding van Uber nagaan of hun rijbewijsgegevens zijn gelekt.
Linda: Het tweede is een beschermende stap voor iedereen die voor Uber rijdt. Uber heeft meldingen over een datalek verstuurd nadat hackers waren binnengedrongen bij Fireworks AI, een platform voor ontwikkelaars die met vrij beschikbare AI-modellen werken. Uber gebruikte dat platform. Volgens Uber hebben de aanvallers in oktober interne inloggegevens bij Fireworks AI buitgemaakt en daarmee toegang gekregen tot gegevens van Uber. Rijbewijsnummers en persoonlijke gegevens van duizenden chauffeurs in meerdere Amerikaanse staten lagen daardoor op straat.
Erik: Fireworks AI heeft bevestigd dat onbevoegden toegang hadden tot gegevens van klantaccounts en tot AI-datasets. Uber heeft zijn technische koppelingen met het bedrijf inmiddels verbroken. De concrete stap: rijd je voor Uber, kijk dan of je de datalekmelding van Uber hebt ontvangen, want zo worden getroffen chauffeurs geïnformeerd. Heb je die gekregen, wees dan extra alert op onverwachte telefoontjes, mails of berichten die je rijbewijs of persoonlijke gegevens noemen. Gelekte data helpt oplichters om overtuigend te klinken. Het kost niets en een paar minuten.
Linda: Het grotere punt zit in de keten. Uber zelf was niet de toegangsdeur, een leverancier was dat wel. Beveiligingsbedrijven onderzoeken nog hoe ver de inbraak reikt, en die treft meerdere zakelijke klanten, niet alleen Uber. Het kan dus zijn dat later ook gegevens van andere bedrijven blijken te zijn geraakt. In de berichtgeving gaat het nu om chauffeurs in de Verenigde Staten; Nederlandse chauffeurs worden daarin niet genoemd.
Erik: Voor iedereen hier is het vooral een herinnering. Geef je een app een kopie van je rijbewijs of identiteitsbewijs, dan kunnen die gegevens langs bedrijven gaan waarvan je de naam nog nooit hebt gehoord. Je ziet als gebruiker alleen de app, niet de leveranciers erachter. Een kleine gewoonte helpt: wees na elk bericht over een datalek extra scherp op berichten die net iets te veel over je lijken te weten.
Linda: Vandaag hadden we het over: de eerste AI-top van Europese regeringsleiders in Dublin, het onderzoek naar AI-software bij het vliegverbod in de Verenigde Staten, de recordgroei van Cisco dankzij AI-netwerken, de fusiegesprekken tussen SpaceX en Tesla, en twee dingen om zelf te doen: de Priorities for Action van de Verenigde Naties lezen en checken of je de datalekmelding van Uber hebt ontvangen.
Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.
Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.