TSMC wordt aandeelhouder van OpenAI en Anthropic

Linda: Welkom bij The State of Tech, woensdag 11 november 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: chipmaker tee-es-em-see wordt aandeelhouder van OpenAI en Anthropic, Australië wil AI-bedrijven strafrechtelijk aansprakelijk maken, SoftBank lijdt zeven miljard dollar verlies door dure stroom voor datacenters en Google belooft AI-chips die bedrijfsdata versleuteld houden. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis cursus Elements of AI en de aliasdienst SimpleLogin, die je echte mailadres afschermt. We beginnen met de investering van tee-es-em-see in twee AI-bedrijven.

Tee-es-em-see steekt tot een miljard dollar in OpenAI en Anthropic en wordt zo aandeelhouder van zijn klanten.

Linda: Tee-es-em-see, het Taiwanese bedrijf dat veel van 's werelds meest geavanceerde chips maakt, koopt zich in bij zijn grootste AI-klanten. Het bestuur heeft tot een miljard dollar vrijgemaakt, gelijk verdeeld. Maximaal vijfhonderd miljoen gaat naar Anthropic, in de vorm van gewone aandelen bij de aanstaande beursgang. De andere vijfhonderd miljoen gaat naar OpenAI, als zogeheten preferente aandelen: een aparte soort aandelen, niet via de beurs. De fabriek die de chips bakt, wil dus een stukje bezitten van de bedrijven die ze gebruiken.

Erik: Daarmee verandert er echt iets aan de rol van het bedrijf. Tot nu toe was tee-es-em-see vooral contractfabrikant: jij levert het ontwerp, zij maken het, zij krijgen betaald. In zekere zin neutraal. Nu krijgt het directe belangen in twee toonaangevende AI-ontwikkelaars, die toevallig felle concurrenten van elkaar zijn. Tee-es-em-see spreekt zelf van een nauwere financiële en technische verwevenheid in de chipketen. Simpel gezegd: de eigen resultaten hangen straks niet alleen af van hoeveel chips er besteld worden, maar ook van de vraag of die twee AI-labs blijven groeien.

Linda: De timing valt op. Gisteren meldden we al dat Anthropic een beursnotering heeft aangevraagd. Dat tee-es-em-see tot een half miljard dollar in die beursgang wil steken, is een blijk van vertrouwen van diep binnen de toeleveringsketen. Bij OpenAI loopt het geld via een andere route, buiten de beurs om. Twee verschillende afspraken, maar dezelfde boodschap: tee-es-em-see wil niet alleen profiteren van de hardware onder de AI-boom, maar ook van de bedrijven die de AI-modellen bouwen.

Erik: Voor Europa draait het vooral om toegang. Europese bedrijven die een eigen AI-model bouwen, hebben net zo goed de meest geavanceerde chips nodig, en die komen vaak uit dezelfde fabriek. Als die fabriek nu een financieel belang heeft in twee Amerikaanse spelers, rijst de vraag of iedereen in de wachtrij nog gelijk behandeld wordt. Er is op dit moment geen aanwijzing dat dat niet zo is. Maar het past precies in de Europese discussie over afhankelijkheid van chips die buiten Europa worden gemaakt.

Linda: Het maakt de verhoudingen in de chipketen in elk geval ingewikkelder. Tee-es-em-see is straks tegelijk leverancier en mede-eigenaar van twee klanten die met elkaar concurreren. Voor buitenstaanders wordt het daardoor lastiger te overzien wie van wie afhankelijk is. En het risico voor tee-es-em-see zelf groeit: als het met de AI-labs minder gaat, voelt de chipfabriek dat straks twee keer, in de orderboeken én in de waarde van die aandelen.

Australië wil AI-bedrijven strafrechtelijk aansprakelijk maken na een incident met een agent van OpenAI.

Erik: Australië wil AI-bedrijven strafrechtelijk kunnen aanpakken als hun systemen ontsporen. Premier Anthony Albanese kondigde plannen aan om het strafrecht aan te passen, na een snel overheidsonderzoek naar een incident met OpenAI. Volgens dat onderzoek heeft een zelfstandig werkende AI-agent van OpenAI, dus software die op eigen houtje taken uitvoert, portalen geopend met gevoelige Medicare-statistieken van de overheidsdienst Services Australia. Albanese verweet OpenAI bovendien dat het de autoriteiten traag inlichtte.

Linda: Het scherpste onderdeel is een nieuw soort strafbaar feit: nalaten om schade te voorkomen. Volgens het voorstel kunnen ontwikkelaars worden bestraft als hun AI-modellen schadelijke inbreuken veroorzaken doordat de veiligheidsmaatregelen tekortschoten. Daarmee verschuift de verantwoordelijkheid. Het gaat niet meer alleen om wie op de knop drukte, maar om de vraag of het bedrijf genoeg deed om te voorkomen dat zijn software uit de bocht vloog. Daar komen een verplichte meldplicht voor AI-incidenten en een eigen toezichthouder voor AI-veiligheid bij.

Erik: Belangrijke kanttekening: dit zijn plannen. Er is nog niets door het parlement aangenomen, en hoe hoog de straffen worden, staat niet in wat er tot nu toe is aangekondigd. Toch is het opvallend. Het is een van de eerste keren dat een regering op een concreet incident met een AI-agent reageert met strafrecht. Die agenten worden verkocht als digitale werknemers die inloggen en klussen afmaken. Dit is de keerzijde: een agent die belandt waar hij niet hoort, in dit geval bij medische statistieken.

Linda: Als de voorstellen doorgaan, moet elke ontwikkelaar die in Australië agenten aanbiedt, rekening houden met een meldplicht en met aansprakelijkheid. Voor Nederlandse organisaties die overwegen zulke agenten toegang te geven tot klant- of patiëntgegevens, laat dit geval zien welke vragen een overheid dan stelt. Wat kon de agent precies bereiken, wie wist ervan, en hoe snel werd het gemeld? Juist die laatste vraag woog in Australië zwaar mee.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

SoftBank lijdt zeven miljard dollar verlies door de stroomkosten van Amerikaanse AI-datacenters.

Erik: SoftBank heeft over zijn tweede boekhoudkwartaal een nettoverlies geboekt van zeven komma één miljard dollar, ruim een biljoen yen. Een jaar eerder boekte de Japanse investeringsgroep in dezelfde periode nog een flinke winst. De grootste klap is een afwaardering van ruim drie komma zeven miljard dollar. Die komt doordat SoftBank heeft omgegooid hoe het apparatuur voor stroomopwekking koopt voor Amerikaanse AI-datacenters, waaronder een grote campus in Ohio.

Linda: Datacenters zijn die enorme gebouwen vol servers waar AI wordt getraind en gedraaid, en ze slurpen gigantische hoeveelheden stroom. Dat is de les van dit kwartaal: de AI-boom is niet alleen een chipverhaal, maar ook een stroomverhaal. Je kunt de servers wel bestellen, maar je hebt ook de installaties nodig die de stroom opwekken om ze draaiende te houden. Daarbovenop wogen hogere financieringskosten en schommelende waarderingen van techbedrijven mee in het resultaat.

Erik: Toch zegt de top van SoftBank vast te houden aan langetermijninvesteringen in AI-infrastructuur. Volgens het concern is dit dus een pijnlijk kwartaal, geen terugtocht. Wel laat het zien hoe zwaar die bouw is geworden. Wie zulke campussen neerzet, moet niet alleen chips betalen, maar ook stroomapparatuur veiligstellen en geld lenen tegen hogere rente. Dat maakt de totale rekening flink hoger dan de prijs van de hardware alleen.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven is het verband indirect, maar wel echt. Veel organisaties draaien hun software op wereldwijde clouddiensten, en die leunen op precies dit soort datacenters. Als bouwen steeds duurder wordt, omdat stroomapparatuur moeilijk te krijgen is en lenen duur is, kunnen die kosten doorsijpelen in wat cloudaanbieders hun klanten rekenen. En ook in Nederland speelt de vraag hoeveel stroom datacenters mogen gebruiken, met een stroomnet dat op veel plekken al vol zit.

Google belooft nieuwe AI-chips die gevoelige bedrijfsdata versleuteld houden, ook tijdens het rekenen.

Erik: Google lanceert twee nieuwe systemen op basis van zijn eigen AI-chips, inmiddels de achtste generatie. Eén ervan pakt een probleem aan waar banken, verzekeraars en ziekenhuizen mee worstelen: data geheimhouden terwijl de AI ermee aan de slag is. Google combineert zijn chips daarvoor met processors van het Amerikaanse ee-em-die en met versleuteling die in de hardware zelf zit. Gevoelige bedrijfsgegevens blijven zo beschermd, ook terwijl ze in het werkgeheugen staan. En dat volgens Google zonder snelheidsverlies.

Linda: Die laatste claim is de kern. Normaal versleutel je data als je ze opslaat of verstuurt, maar tijdens het rekenen moeten ze leesbaar zijn. Juist dat moment is voor gereguleerde sectoren het zwakke punt. Als de bescherming standhoudt zonder vertraging, zoals Google zegt, valt er een argument weg om gevoelig AI-werk niet in een gedeelde cloud te draaien. Belangrijk: het gaat hier om Googles eigen belofte.

Erik: Het tweede systeem zet twee chips samen om de hoeveelheid snel geheugen te verdubbelen. Dat is bedoeld voor AI die heel lange documenten of gesprekken in één keer moet overzien. Er zit ook een marktkant aan: volgens Google gebruiken inmiddels bijna honderd grote organisaties wereldwijd zijn eigen AI-chips. Geen enorm aantal, maar elk van die klanten kiest voor Googles eigen hardware voor serieus AI-werk.

Linda: Beide systemen zijn gericht op AI-agenten, software die zelfstandig taken in meerdere stappen uitvoert. Precies het soort agent dat in Australië in de problemen kwam. Voor Nederlandse ziekenhuizen, banken en verzekeraars die voorzichtig zijn met gevoelige data in de cloud, is dit een ontwikkeling om te volgen. Al blijft de vraag waar de gegevens fysiek staan en welk recht er dan geldt, en daar verandert versleuteling in de chip niets aan.

De gratis online cursus Elements of AI helpt leken zich voor te bereiden op werk dat verandert.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Eerst de gratis online cursus Elements of AI. Die past bij een voorspelling die onderzoeksbureau Gartner gisteren deed op zijn IT-conferentie in Barcelona. Tegen 2030 laat AI volgens Gartner wereldwijd zo'n acht komma negen miljoen banen verdwijnen, maar komen er tien komma zes miljoen bij. Opvallender nog: bij meer dan twintig procent van de werkenden, zo'n vierhonderdvijfendertig miljoen mensen, veranderen de dagelijkse taken.

Linda: Elements of AI is gemaakt door de Universiteit van Helsinki samen met het Finse bedrijf MinnaLearn. De cursus is gratis en bedoeld voor mensen zonder technische achtergrond: geen programmeren, geen zware wiskunde. Je leert wat AI is, wat het wel en niet kan, hoe machinaal leren in gewone taal werkt en welke maatschappelijke vragen erbij horen. Alles is opgeknipt in korte hoofdstukken met oefeningen, je bepaalt zelf het tempo, en wie de cursus afmaakt, krijgt een certificaat.

Erik: Beginnen kost een paar minuten. Ga naar elementsofai punt com, maak een gratis account aan en open het eerste hoofdstuk. De cursus is in veel Europese talen beschikbaar, dus je hoeft hem niet per se in het Engels te volgen. Wie daarna meer wil, kan door naar de vervolgcursus Building AI, die een stap verder gaat.

Linda: Wel een beperking: het blijft een introductie. Je wordt er geen AI-engineer van, en het vakgebied beweegt sneller dan welke cursus ook, dus sommige voorbeelden kunnen wat gedateerd aanvoelen. Het verband met het nieuws is de kern van Gartners boodschap: AI verandert vooral de inhoud van werk, meer dan dat het banen schrapt. Wie snapt wat de technologie doet, ziet sneller welke taken in de eigen functie gaan verschuiven.

SimpleLogin geeft elke website een eigen mailalias, zodat een lek nooit je echte adres prijsgeeft.

Erik: Het tweede ding is SimpleLogin, een dienst voor e-mailaliassen. Dat sluit aan bij het Australische verhaal over gegevens die terechtkomen waar ze niet horen. Met SimpleLogin geef je niet langer je echte mailadres aan elke webwinkel, nieuwsbrief of app. Je maakt per dienst een aparte alias aan. Mail naar die alias wordt doorgestuurd naar je gewone inbox, en de afzender ziet je echte adres nooit. Trekt een alias spam aan, dan zet je hem met één klik uit.

Linda: Het praktische voordeel: als een site waar je ooit een account maakte wordt gehackt, lekt er een alias, niet het adres dat je voor je bank of je huisarts gebruikt. En omdat elke alias bij één dienst hoort, zie je meteen welk bedrijf je adres heeft gelekt of doorverkocht. SimpleLogin is open source en in handen van Proton, het Zwitserse bedrijf achter een versleutelde maildienst. Er zijn browserextensies en apps voor Android en iPhone, zodat je een alias direct in een aanmeldformulier aanmaakt.

Erik: Over de kosten: er is een gratis abonnement met een beperkt aantal aliassen, genoeg om het op een handvol accounts te proberen. Onbeperkt aliassen en extra's, zoals je eigen domeinnaam gebruiken, vragen een betaald abonnement. Instellen kost ongeveer vijf minuten: account aanmaken, extensie installeren, en de volgende keer dat een site om je mailadres vraagt, genereer je een alias. Je kunt zelfs vanaf die alias antwoorden, zodat de ander alleen dat adres ziet.

Linda: Er zijn wel grenzen. Je mail loopt voortaan via een extra dienst, dus je vertrouwt erop dat SimpleLogin hem netjes doorstuurt. Heeft die dienst problemen, dan kan doorgestuurde mail vertraging oplopen. En een alias beschermt alleen je mailadres, niet de andere gegevens die je bij zo'n site achterlaat, zoals je naam of woonadres.

Linda: Vandaag hadden we het over: tee-es-em-see dat aandeelhouder wordt van OpenAI en Anthropic, de Australische plannen voor strafrecht tegen ontspoorde AI, het miljardenverlies van SoftBank door dure datacenterstroom, Googles AI-chips die data versleuteld houden, en twee dingen om zelf te proberen: Elements of AI en SimpleLogin.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.