OpenAI cybermodel speurt naar softwarelekken

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 7 november 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: OpenAI bouwt een AI-model dat softwarelekken opspoort en helpt dichten, het verpakken van chips wordt de nieuwe flessenhals voor AI, demonstranten bestormen een bouwplaats van Microsoft in Amsterdam en Ai-bie-em zet zijn krachtigste quantumcomputer in Chicago. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: Physicl Studio, met tienduizend virtuele oefenwerelden voor robots, en een snelle check van je openbare GitHub-projecten op gelekte sleutels. We beginnen met OpenAI's nieuwe speurder naar softwarelekken.

OpenAI lanceert een AI-model dat softwarelekken vindt, test en helpt repareren, maar houdt de deur voorlopig op slot.

Linda: OpenAI heeft een nieuw AI-model gelanceerd dat speciaal is gebouwd voor cyberbeveiliging. Het zoekt zwakke plekken in software, test of een aanvaller die echt kan misbruiken en helpt daarna de reparatie te schrijven. De hele keten dus, van ontdekken tot dichten, in één gereedschap. Alleen kun je je niet zomaar aanmelden. Voorlopig krijgen uitsluitend geverifieerde deelnemers aan een speciaal beveiligingsprogramma van OpenAI toegang. Dat zegt al iets over hoe gevoelig dit is.

Erik: De sprong in prestaties is fors. Op een test die meet hoe goed een AI een bekende zwakte kan omzetten in een werkende aanval, scoort het nieuwe model achtenveertig en een half procent. Het vorige cybermodel van OpenAI kwam op ruim tweeëndertig procent. Let wel op wat dat getal meet: niet het vinden van fouten, maar het uitbuiten ervan. Verdedigers gebruiken die stap om te bewijzen dat een probleem echt is. Aanvallers gebruiken precies dezelfde stap om binnen te komen.

Linda: Daar zit het dilemma. Een tool die een bedrijf laat zien waar zijn software breekt, laat een aanvaller in de verkeerde handen precies hetzelfde zien. OpenAI beoordeelt de cybervaardigheid van het model in zijn eigen risicoraamwerk als kritiek. Door het bij gecontroleerde deelnemers te houden, richt het bedrijf het eerst op verdediging. Volgens de bron gaat het om eerste toegang, dus de kring kan later groter worden. Hoe goed die poort dan standhoudt, is een open vraag.

Erik: Er is nog een tweede spanning. OpenAI wijst er zelf op dat het vinden van lekken nu sneller gaat dan het oplossen ervan. De uitdaging ligt dus bij organisaties: hoe snel kunnen zij een melding onderzoeken, een reparatie testen en uitrollen? Stel dat een AI in een middag honderd zwakke plekken vindt, terwijl een IT-afdeling een week nodig heeft om er één te dichten. Dan groeit de stapel openstaande problemen alleen maar.

Linda: Voor Nederlandse organisaties, van gemeenten tot ziekenhuizen en het em-kaa-bee, draait het daarmee steeds meer om tempo. Het opsporen van lekken wordt goedkoper en sneller, en als dit soort modellen breder beschikbaar komt, geldt dat mogelijk ook voor kwaadwillenden. Wie updates laat liggen, dreigt dan achter te lopen op een tempo dat machines bepalen. Het nieuws gaat dus minder over één slim model, en meer over de vraag of het onderhoud van software dat tempo kan bijbenen.

Het verpakken van chips is uitgegroeid tot de grootste flessenhals in de AI-hardwareketen.

Erik: De grootste flessenhals in AI-hardware is op dit moment misschien niet het maken van chips, maar het verpakken ervan. Verpakken is de stap na de productie: de chip wordt gemonteerd, aangesloten en afgesloten, zodat hij in een server past. Geavanceerd verpakken gaat verder. Dan combineer je meerdere chips, naast of op elkaar, tot één geheel dat werkt als één krachtigere processor. En de vraag naar AI-processors loopt nu harder dan de capaciteit om dat te doen.

Linda: Het geld volgt. Nvidia, ee-em-die en chipfabrikant tie-es-em-sie investeren alle drie fors in extra verpakkingscapaciteit. Analisten verwachten dat de investeringen in geavanceerd verpakken oplopen tot bijna achtentwintig miljard dollar. Ze voorspellen bovendien dat de omzet daaruit dit jaar voor het eerst die van traditioneel verpakken inhaalt. Decennialang was dit de saaie achterkant van de chipindustrie. Nu is een topchip die je niet kunt verpakken in de praktijk een chip die je niet kunt leveren.

Erik: Daarachter zit een verschuiving in hoe vooruitgang ontstaat. Lang was de belangrijkste route naar snellere chips het verkleinen van transistors, de piepkleine schakelaartjes in een chip, zodat er meer op één stukje silicium passen. Dat telt nog steeds, maar analisten spreken van een fundamentele omslag: prestaties komen steeds vaker uit het combineren van meerdere chips. Daarmee verschuift ook de macht in de keten. Verpakkingscapaciteit bepaalt nu mee hoeveel AI-processors echt bij klanten aankomen.

Linda: Voor Europa wijst de berichtgeving op de weerbaarheid van de toeleveringsketen. In het Europese debat over afhankelijkheid van chips gaat het meestal over fabrieken en ontwerp. Wat dit verhaal laat zien, is dat ook die minder zichtbare eindstap een knelpunt kan zijn. Voor Nederlandse bedrijven die AI-rekenkracht inkopen, betekent het dat levertijden niet alleen afhangen van wie de chips maakt, maar ook van wie ze kan verpakken.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Demonstranten bestormen in Amsterdam de bouwplaats van een nieuw datacenter van Microsoft.

Erik: In Amsterdam hebben demonstranten gisteren de bouwplaats van een nieuw datacenter van Microsoft bestormd. Sommigen klommen in een bouwkraan en staken fakkels af, anderen kwamen in botsing met de politie. Het was geen losse actie. Het hoort bij een bredere reeks protesten onder de naam Stop Dirty Data Centres, die in vijftien Europese landen plaatsvinden. Ook in Duitsland en Polen kwamen mensen in actie.

Linda: De eisen zijn concreet. De demonstranten willen een moratorium, oftewel een tijdelijke stop op nieuwe datacenterprojecten. Daarnaast vragen ze om een nationale strategie voor hoe de sector mag groeien. De drijfveer is zorg over de gevolgen voor het milieu en over de enorme hoeveelheid energie die datacenters nodig hebben. Opvallend is de schaal: vijftien landen onder één campagnenaam laat zien dat dit verder reikt dan een lokaal buurtprotest.

Erik: Het onderstreept dat het verzet in Europa tegen de snelle groei van datacenters toeneemt. Dat is een spanningsveld. Aan de ene kant groeit de vraag naar digitale capaciteit. Aan de andere kant vragen die gebouwen veel stroom, en daar wringt het. Twee afleveringen geleden hadden we het al over kiezers die instemden met een bouwstop voor datacenters. Nu verschuift de weerstand van het stemhokje naar de bouwplaats zelf.

Linda: Voor Nederland is dit geen ver-van-mijn-bedverhaal. Het gebeurde in Amsterdam, en de roep om een nationale strategie richt zich rechtstreeks op de politiek. Voor bedrijven die datacenters plannen, worden protesten zo een factor naast vergunningen en een stroomaansluiting. En voor gewone Nederlanders raakt het een vraag die steeds vaker terugkomt: hoeveel ruimte en energie geven we aan de opslag en verwerking van al onze data?

Ai-bie-em onthult zijn meest geavanceerde quantumcomputer in Chicago, als middelpunt voor nieuwe quantumalgoritmes.

Erik: Ai-bie-em heeft zijn meest geavanceerde quantumcomputer onthuld, en die staat in Chicago. Samen met de Universiteit van Chicago en de staat Illinois is het systeem geplaatst in Hyde Park Labs van de universiteit. Het is de eerste quantumcomputer van het bedrijf in Illinois. Het hart is een nieuwe chip die de quantumberekeningen uitvoert. Opvallend detail: voorbijgangers kunnen het systeem vanaf straatniveau zien staan, zodat het ook als lesmateriaal over quantumcomputing dient.

Linda: Een pronkstuk alleen is het niet. De machine moet het middelpunt worden van een nationaal centrum voor quantumalgoritmes. Algoritmes zijn de stap-voor-stap-recepten die een computer volgt, en quantumcomputers hebben totaal andere recepten nodig dan gewone computers. Die schrijven is een van de grote onopgeloste klussen in het vak. Krachtige hardware is één ding. Weten welke nuttige problemen je erop laat draaien, is iets heel anders.

Erik: De partners noemen concrete doelen: het ontwikkelen van medicijnen en efficiëntere stroomnetten. Het plan is om universiteiten, nationale laboratoria, startups en het bedrijfsleven rond dezelfde machine te verzamelen, zodat ideeën sneller van onderzoek naar toepassing gaan. Wel even precies blijven: de aankondiging gaat over het versnellen van de ontwikkeling van algoritmes. Er staat nergens dat die toepassingen vandaag al klaar zijn. Dit is onderzoeksinfrastructuur, geen kant-en-klare oplossing.

Linda: En het is een verhaal zonder AI-haakje, een uitzondering in het nieuws van vandaag. Voor Nederland is vooral het toepassingsdoel herkenbaar: efficiëntere stroomnetten spreken aan in een land waar een vol stroomnet al jaren een bekend probleem is. Daarnaast laat de opzet zien waar de echte uitdaging in quantum ligt: niet alleen in het bouwen van machines, maar in het samenbrengen van wetenschap en bedrijven rond de vraag wat je er nuttig mee kunt doen.

Physicl Studio biedt tienduizend virtuele omgevingen waarin robots oefenen op door de computer gemaakte data.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Eerst Physicl Studio. Physicl is een startup die software maakt waarmee robots de echte wereld leren begrijpen en ermee omgaan. Het bedrijf heeft tien miljoen dollar opgehaald bij investeerder Inovia Capital en lanceert Studio: een platform met realistische 3D-simulaties om robots te trainen. Zie het als een enorme bibliotheek van virtuele kamers en voorwerpen, waar een robot kan oefenen voordat hij iets echts aanraakt.

Linda: De schaal is flink: tienduizend kant-en-klare omgevingen en honderdduizend digitale voorwerpen om ze mee te vullen. Het doel is synthetische trainingsdata, oefenmateriaal dat een computer maakt in plaats van dat het in de echte wereld is gefilmd. Dat helpt vooral bij uitzonderingen die lastig op camera te krijgen zijn. Denk aan een doos die net op het verkeerde moment van een plank glijdt. In het echt lastig steeds opnieuw na te spelen, in een simulatie een kwestie van herhalen.

Erik: Het bedrijf stelt dat robots trainen op echte videobeelden duur en vaak weinig effectief is, en dat simulatie een beter schaalbare en nauwkeurigere route is. Dat is de claim van Physicl zelf. Wat je vandaag kunt doen: zoek Physicl Studio op en bekijk hoe die virtuele trainingswerelden eruitzien. Eén duidelijke kanttekening: de aankondiging zegt niets over prijzen, en ook niet of particulieren zich kunnen aanmelden.

Linda: Het platform is gebouwd voor robotteams, niet voor thuisgebruik. Voor de meeste luisteraars is het dus vooral een kijkje in de keuken van hoe robots tegenwoordig les krijgen. Wie werkt bij een robotbedrijf, een universiteitslab of een hogeschool met een robotica-opleiding, krijgt er een concreet beeld van hoe deze manier van trainen eruitziet. Een blik op de website van het bedrijf kost weinig meer dan een kwartiertje.

Een snelle controle van je openbare GitHub-projecten beschermt tegen AI-tools die jagen op gelekte sleutels.

Erik: Het tweede kost niets behalve een paar minuten: een veiligheidscheck van je eigen projecten op GitHub. GitHub is de plek waar veel ontwikkelaars, studenten en hobbyisten code opslaan en delen. De beveiligingsonderzoekers van Microsoft melden dat hackers automatische AI-tools inzetten, waaronder één met de naam Artex, om openbare projecten te doorzoeken op wachtwoorden en API-sleutels. Zo'n sleutel is een digitaal toegangspasje waarmee een programma inlogt op een dienst, zonder dat iemand een wachtwoord intikt.

Linda: Wat daarna gebeurt, is het serieuze deel. Volgens Microsoft worden gestolen sleutels gebruikt voor vervolgaanvallen op de organisaties waar ze bij horen. In één geval logde één internetadres met gestolen gegevens in bij meerdere bedrijfsomgevingen in Microsofts cloud Azure en haalde er data uit, ook uit kluizen voor geheime gegevens. Beveiligingsbedrijf Okta zag daarnaast een flinke toename van aanvallen op honderden gebruikers, waarschijnlijk door aanvallers met dit soort AI-gereedschap.

Erik: Dus, de check. Open je GitHub-account en loop elk project langs dat op openbaar staat. Moet het echt openbaar zijn? Zo niet, zet het op privé. Kijk daarna in instellingenbestanden en code naar alles wat lijkt op een wachtwoord, toegangscode of sleutel. Vind je er een, dan is die regel weghalen niet genoeg, want oudere versies van bestanden blijven in de geschiedenis van het project staan.

Linda: De veilige stap is dan om die sleutel in te trekken bij de dienst die hem heeft uitgegeven en een nieuwe aan te maken. Omdat het zoeken automatisch gaat, hoeft niemand meer toevallig over een gelekte sleutel te struikelen. Een beperking: deze check beschermt alleen wat je zelf beheert. Het werkt in elke browser en kost niets, en het geldt net zo goed voor dat ene oude schoolproject dat nog online staat.

Linda: Vandaag hadden we het over: OpenAI's AI-model dat softwarelekken opspoort, het verpakken van chips als nieuwe flessenhals, de datacenterprotesten in Amsterdam, de quantumcomputer van Ai-bie-em in Chicago, en twee dingen om zelf te proberen: Physicl Studio en de veiligheidscheck van je openbare GitHub-projecten.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.