Moonshot AI huurt Nvidia-chips in Europa, Micron pauzeert

Linda: Welkom bij The State of Tech, vrijdag 6 november 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: een Chinees AI-lab huurt Nvidia's topchips in Duitse en Nederlandse datacenters, Micron legt een miljardenfabriek in Taiwan stil door een arbeidsconflict, Anthropic bouwt twee keer zo snel terwijl de topman op de rem wil, en techaandelen verliezen biljoenen uit angst voor strengere AI-regels. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis app Upscayl, die kleine foto's groter en scherper maakt, en WinDirStat, dat laat zien wat je harde schijf volpropt. We beginnen met de gehuurde topchips in Europa.

Chinees AI-lab Moonshot AI gebruikt Nvidia's nieuwste chips via gehuurde rekenkracht in Duitsland en Nederland.

Linda: Het Chinese AI-lab Moonshot AI uit Peking gebruikt volgens berichten de meest geavanceerde AI-chips van Nvidia, zonder er ook maar één te importeren. Het bedrijf huurt rekenkracht in datacenters in Duitsland en Nederland. De chips blijven dus gewoon in Europa staan en het werk gebeurt op afstand. Volgens de berichten is die constructie donderdag officieel van start gegaan. Het gaat om Nvidia's nieuwste generatie topchips, bedoeld voor het trainen en draaien van grote AI-modellen.

Erik: En daar zit de kern van het verhaal. Amerikaanse exportregels moeten voorkomen dat geavanceerde chips naar China worden verscheept. Maar bij huren gaat de hardware nooit de grens over. Alleen de opdrachten en de uitkomsten reizen heen en weer. De berichten spreken daarom van het omzeilen van de beperkingen. Of daarbij ook regels zijn overtreden, staat er niet in. En dat onderscheid doet ertoe: omzeilen is iets anders dan overtreden.

Linda: Wat dit vooral laat zien, is hoe moeilijk technologiesancties te handhaven zijn als rekenkracht bijna wordt verkocht als stroom uit het stopcontact. Je hoeft een chip niet te bezitten om hem te gebruiken. Een contract met iemand die hem wél heeft, is genoeg. En de vraag is enorm. Labs in de Verenigde Staten, in China en in Europa jagen allemaal op dezelfde beperkte voorraad topchips. Wie ze thuis moeilijk kan krijgen, gaat ze dus in het buitenland huren.

Erik: Voor Nederland is dit geen ver-van-mijn-bedshow. Een deel van die rekenkracht draait volgens de berichten in Nederlandse serverhallen. Welke datacenters het precies zijn, is niet naar buiten gekomen. Het roept wel de vraag op hoeveel zicht verhuurders hebben op wie hun capaciteit afneemt en waarvoor. De discussie over geavanceerde chiptechnologie en China komt zo op een heel andere plek terug: niet in de fabriek of bij de douane, maar in de serverhal om de hoek.

Linda: Voor beleidsmakers in Washington en Brussel ligt hier een lastige puzzel. Exportregels zijn gebouwd rond spullen die fysiek een grens passeren, en bij huren gebeurt dat juist niet. Als dit een gangbare route wordt, verschuift de vraag van waar een chip staat naar wie hem mag gebruiken. Hoe toezichthouders hierop reageren, is nog niet bekend. Duidelijk is wel dat de jacht op AI-rekenkracht inmiddels dwars door Europese datacenters loopt.

Micron zet de bouw van een geheugenchipfabriek van vier en een half miljard dollar in Taiwan stil.

Erik: De Amerikaanse geheugenchipmaker Micron trapt op de rem bij een fabriek van vier en een half miljard dollar in Taiwan. Op de bouwplaats in Taoyuan ligt het werk grotendeels stil. De reden is geen technologie en ook geen gebrek aan vraag. Het gaat om mensen. Een slepend arbeidsconflict heeft het bedrijf voorzichtig gemaakt, vooral de kans dat een mogelijk akkoord met een lokale vakbond weer onderuit wordt gehaald. Micron noemt die onzekerheden zelf als reden voor de pauze.

Linda: Geheugenchips zijn de minder glamoureuze helft van een computer. De processor doet het denkwerk, het geheugen houdt alles vast waar die processor mee bezig is. En elke AI-server heeft daar enorme hoeveelheden van nodig. Taiwan is bovendien een cruciale productieplek voor onderdelen van AI-systemen. De markt heeft nu al te weinig geheugen, dus een stilgelegde fabriek betekent minder nieuw aanbod op precies het verkeerde moment.

Erik: De zorg is dat deze stop het bestaande tekort verder vergroot, met gevolgen voor iedereen die van deze onderdelen afhankelijk is, van cloudaanbieders tot makers van AI-hardware. Opvallend is vooral de oorzaak. Chipprojecten lopen normaal gesproken vast op subsidies, exportregels of energieprijzen. Hier is het een onopgelost arbeidsconflict, en de angst dat een akkoord dat op tafel ligt niet standhoudt. Voor een bedrijf dat miljarden in één fabriek stopt, was die onzekerheid blijkbaar genoeg.

Linda: En dat is een nuttige les voor Europa, dat zelf ook meer chipproductie binnen de eigen grenzen wil halen. De wereldwijde chipketen draait niet alleen op slimme techniek en overheidsgeld, maar ook op goede afspraken met de mensen die de fabrieken bouwen en bemannen. Of Nederlandse bedrijven en consumenten dit in hun prijzen gaan merken, is nog niet te zeggen. Maar bij een markt die al krap zit, telt elke vertraging.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Anthropic ontwikkelt AI twee keer zo snel als vorig jaar, terwijl de topman om vertraging vraagt.

Erik: Anthropic bouwt zijn AI-systemen ongeveer twee keer zo snel als een jaar geleden. Dat blijkt uit een analyse van een onafhankelijke monitoringsgroep, die donderdag is gepubliceerd. Het ongemakkelijke zit in het contrast. Topman Dario Amodei heeft publiekelijk gezegd dat AI te snel beter wordt, en dat het tempo omlaag moet zodat veiligheidsmaatregelen kunnen bijbenen. Het eigen tempo van zijn bedrijf wordt nu naast die woorden gelegd.

Linda: Je hebt dus een topman die zegt: haal je voet van het gas. En tegelijk laat een telling van buitenaf zien dat zijn eigen bedrijf harder doorrijdt dan ooit. De analyse legt daarmee de spanning bloot tussen snelle vooruitgang en het groeiende debat over verantwoorde ontwikkeling binnen de grote labs. Critici van de sector wijzen al langer op dat patroon: labs maken zich zorgen over het algemene tempo, maar niemand wil achterop raken bij de concurrentie.

Erik: Als een van de oorzaken wijst de analyse op de interne ontwikkelcapaciteit van Anthropic. Het bedrijf heeft dus het vermogen opgebouwd om sneller te gaan, en dat vermogen gaat niet vanzelf uit omdat de topman in het openbaar om terughoudendheid vraagt. Ook het veiligheidsonderzoek staat niet stil. Donderdag kondigden onderzoekers een nieuwe methode aan om het gedrag van AI-systemen beter te sturen, zodat ze voorspelbaarder worden en blijven doen waarvoor ze zijn ontworpen.

Linda: De grote vraag voor buitenstaanders is of dat veiligheidswerk het tempo kan bijhouden als de ontwikkeling zelf versnelt. Dat raakt ook Nederland. Veel Nederlandse bedrijven en particulieren gebruiken AI-assistenten van deze grote labs in hun dagelijkse werk. En in Europa moet de AI-verordening juist grip geven op de krachtigste modellen. Hoe sneller die modellen veranderen, hoe groter de uitdaging voor toezichthouders om bij te blijven.

Techaandelen verliezen biljoenen aan waarde uit angst voor strengere AI-regels na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen.

Erik: Wall Street is zenuwachtig geworden over kunstmatige intelligentie, en de politiek is de aanleiding. Na de Democratische overwinningen bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen hebben beleggers massaal techaandelen verkocht. De techbeurs Nasdaq zakte donderdag flink, en de verkoopgolf heeft biljoenen dollars aan marktwaarde weggevaagd. De angst is dat een nieuwe politieke verhouding in Washington een veel strenger klimaat oplevert voor de AI-sector.

Linda: Beleggers reageren op drie concrete risico's. Het eerste is een bouwstop, een tijdelijk verbod op nieuwe datacenters. Het tweede zijn strengere regels voor de AI-sector in het algemeen. Het derde is het mogelijke verlies van belastingvoordelen, die het bouwen van datacenters juist aantrekkelijk maakten. Datacenters zijn de fabrieken van de AI-golf. Alles wat de bouw daarvan afremt, raakt de hele keten van bedrijven die ze bouwen, bevoorraden of erop draaien.

Erik: Daarom verspreidde de verkoop zich zo breed. De berichten wijzen ook op een wijdverbreide scepsis over de toekomst van AI als beleggingsthema. Er is enorm veel geld in AI gestoken in de verwachting van snelle, ononderbroken groei, en deze week laat zien hoe gevoelig die gok is voor alles wat de vaart eruit kan halen. Wel belangrijk om scherp te blijven: het gaat om angst voor wat er kán gebeuren, niet om aangenomen wetten of vastgesteld beleid.

Linda: Voor Europa zijn naschokken mogelijk. De Europese beurzen, waaronder die in Amsterdam, openen later vandaag, en dan wordt duidelijk of de onrust overslaat. Opvallend is ook dat het Amerikaanse debat inhoudelijk niet nieuw is voor Nederland. Hier wordt al jaren gediscussieerd over grote datacenters en hun beslag op stroom, water en ruimte. Alleen draait die discussie in de Verenigde Staten nu direct door in de beurskoersen.

De gratis app Upscayl maakt kleine, wazige foto's met AI groter en scherper op je eigen computer.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. De eerste is Upscayl, een gratis open-source programma dat kleine, wazige afbeeldingen met AI groter en scherper maakt. Je sleept een foto erin, kiest een verbeterstijl, geeft aan waar het resultaat moet komen, en de app vergroot de afbeelding een aantal keer. Handig voor als je van een foto alleen nog een piepklein plaatje hebt, een oud telefoonkiekje of een sterk samengeperst bestand.

Linda: Belangrijk detail: Upscayl draait op je eigen computer. De foto's worden lokaal verwerkt en niet naar een online dienst gestuurd, en dat is prettig bij familiefoto's of beelden die je liever niet op andermans server zet. Het programma is er voor Windows, Mac en Linux, en je downloadt het via de eigen website van het project. Er is ook een stand waarmee je een complete map in één keer laat bewerken, in plaats van foto voor foto.

Erik: Er zit wel een hardware-addertje onder het gras. Upscayl leunt op je videokaart voor het zware rekenwerk, dus het werkt het best op een redelijk moderne computer. Op oudere laptops kan het traag zijn, en sommige heel eenvoudige grafische chips worden helemaal niet ondersteund. In reviews wordt verder opgemerkt dat je kunt kiezen uit meerdere AI-modellen, sommige afgestemd op foto's en andere op tekeningen, en dat de juiste keuze zichtbaar verschil maakt.

Linda: En dan de eerlijke beperking. De AI haalt geen verloren details terug, hij verzint aannemelijke details. Bij een landschap kan dat er prachtig uitzien, maar gezichten en tekst komen er soms net verkeerd uit. Voor een afdruk aan de muur of een opgeknapte vakantiefoto werkt het dus goed, maar als bewijs van hoe iets er echt uitzag is het niet geschikt. Een goede eerste test: pak één oude, kleine foto en vergelijk een paar modellen naast elkaar.

WinDirStat laat Windows-gebruikers als kleurrijke kaart zien wat hun harde schijf precies volpropt.

Erik: De tweede heeft helemaal niets met AI te maken: WinDirStat, een gratis open-source programma voor Windows dat laat zien waar al je schijfruimte is gebleven. Je wijst een schijf aan, het programma scant alles en tekent dan een kaart van gekleurde blokjes. Elk blokje is een bestand, en hoe groter het blokje, hoe meer ruimte het inneemt. Kleuren tonen het soort bestand, dus video's, foto's en programma's krijgen elk een eigen tint.

Linda: Een vergeten map met oude video's springt er zo meteen uit. Naast die kaart staat een gewone lijst met mappen, gesorteerd op grootte, zodat je vanaf de hele schijf doorklikt naar de map die het probleem veroorzaakt. Klik je op een blokje, dan zie je welk bestand het is en waar het staat. Vanuit daar open je de map of verwijder je het bestand direct. Voor wie steeds meldingen over te weinig opslag krijgt, is dat een concrete opruimlijst.

Erik: Wel een waarschuwing. WinDirStat laat ook systeembestanden en programmamappen zien, en als je die weggooit, kan er van alles stukgaan. Gebruikers raden aan je te beperken tot je eigen documenten, downloads en media, en alles in de Windows-map en de map met programmabestanden met rust te laten. Een volledige scan van een grote schijf kan een paar minuten duren, dus het is een klusje om te starten voordat je koffie gaat halen.

Linda: De beperking om te kennen: WinDirStat werkt alleen op Windows, dus wie een Mac of Linux gebruikt, heeft een ander programma nodig. Voor Windows-gebruikers is het gratis, er is geen account nodig, en een eerste opruimronde kost ongeveer een kwartier. Een goede plek om te beginnen is de map met downloads. Daar blijven installatiebestanden en oude bijlagen vaak ongemerkt staan, terwijl ze flink wat ruimte innemen.

Linda: Vandaag hadden we het over: Moonshot AI dat Nvidia-chips huurt in Duitse en Nederlandse datacenters, Micron dat een fabriek in Taiwan stillegt, het dubbele tempo bij Anthropic en de beursdreun na de Amerikaanse verkiezingen, en twee dingen om zelf te proberen: Upscayl en WinDirStat.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.