Google AI verplicht in zoeken, EU mikt op chipontwerp

Linda: Welkom bij The State of Tech, donderdag 5 november 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Google maakt AI een vast onderdeel van zoeken, kiezers trappen op de rem bij nieuwe datacenters, Europa steekt ruim een half miljard in eigen chipontwerpers en Meta koopt een AI-startup voor programmeurs om de dienst meteen te sluiten. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: Duck punt AI, waarmee je zonder account met verschillende AI-modellen chat, en Open Food Facts, de gratis app die laat zien wat er in je boodschappen zit. We beginnen met Google en de verplichte AI in zoeken.

Google maakt kunstmatige intelligentie een verplicht onderdeel van zoeken voor iedereen die de zoekmachine gebruikt.

Linda: Google heeft aangekondigd dat AI voortaan een verplicht onderdeel is van zoeken. Het is geen apart tabblad en geen experiment waarvoor je zelf kiest. Volgens de aankondiging wordt AI verweven in de kern van hoe de zoekmachine werkt. Daarmee verandert de manier waarop mensen vragen stellen en antwoorden krijgen. Google zegt dat het slimmere en persoonlijkere resultaten wil geven. En omdat zoeken voor veel mensen de voordeur van het internet is, raakt dit vrijwel iedereen.

Erik: Opvallend is dat ene woord: verplicht. Tot nu toe werd AI in zoeken vooral gebracht als een laagje bovenop het vertrouwde rijtje links. Nu noemt Google het een basisbouwsteen. Wat de aankondiging niet vertelt, is of je de AI-onderdelen nog ergens kunt uitzetten, en hoe de klassieke resultaten er straks naast uitzien. Juist dat bepaalt hoe groot de verandering voelt als je even een treintijd of een recept opzoekt.

Linda: Er zit ook een strategisch signaal in. Google stopt zijn meest geavanceerde AI rechtstreeks in zijn meest gebruikte product, in plaats van die in losse apps te houden. Dat laat zien waar het bedrijf zijn toekomst ziet: AI niet als bijproduct, maar als het product zelf. Voor concurrenten wordt de keuze daarmee scherper. Bieden ze iets vergelijkbaars, of profileren ze zich juist als het tegenovergestelde?

Erik: Allebei die routes zijn sinds deze aankondiging een duidelijkere marktpositie dan een week geleden. Een zoekmachine die bewust de klassieke lijst met links vooraan houdt, heeft nu een helder verhaal tegenover Google. Wie meegaat met AI-antwoorden, moet laten zien dat die minstens zo bruikbaar zijn. Voor gebruikers wordt de keuze voor een zoekmachine daarmee meer dan een gewoonte: het is ook een keuze voor een manier van antwoorden krijgen.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers is de grootste open vraag hoeveel controle ze straks houden, en daar zegt de aankondiging nog niets over. Er kijkt ook een tweede groep mee: Nederlandse nieuwssites, webwinkels en andere bedrijven die bezoekers via Google binnenkrijgen. Als het antwoord direct in de zoekmachine verschijnt, is het de vraag hoeveel mensen nog doorklikken. Google geeft daar geen cijfers over, dus dat blijft voorlopig afwachten.

Kiezers stemmen in met een bouwstop voor datacenters en kiezen kandidaten die de AI-bouwgolf willen afremmen.

Erik: Kiezers hebben de AI-industrie via het stembiljet een duidelijk signaal gegeven. Bij verkiezingen op vier november stemden kiezers op meerdere plekken in met een moratorium op nieuwe datacenters, oftewel een tijdelijke bouwstop. Ook kozen ze kandidaten die de bouwwoede rond AI willen afremmen. Die bouwgolf wordt geschat op zo'n tienduizend miljard dollar aan infrastructuur. Het verslag erover spreekt van een AI-aardbeving.

Linda: De kern is dat veel kiezers de race om steeds meer rekenkracht niet als vooruitgang zien, maar als bedreiging voor hun lokale economie en gemeenschap. Geld en stemming trekken dus in tegengestelde richtingen. Techbedrijven plannen enorme investeringen, terwijl lokale gemeenschappen vaker nee zeggen. Het verslag noemt de bouw zwaar op grondstoffen, en precies daar raakt de AI-boom het dagelijks leven: in één gemeente, op één stuk grond.

Erik: Voor techbestuurders en beleggers is dit volgens het verslag een duidelijke waarschuwing: politiek risico hoort nu bij AI-infrastructuur. Dezelfde dag kwam er druk van een andere kant. Het Amerikaanse Congreslid Darrell Issa waarschuwde dat het Congres meteen moet ingrijpen rond AI. Hij noemde het versnipperde federale toezicht een onaanvaardbaar risico voor de nationale veiligheid en de concurrentiepositie, nu AI snel opschuift naar defensie, zorg en financiën.

Linda: Kiezers willen dus minder bouwen en een politicus wil snellere regels. Allebei zetten ze de industrie onder druk, alleen vanuit een andere hoek. Volgens Issa dreigen de Verenigde Staten achter te raken bij landen die al complete AI-regels opstellen. Voor Nederland is de lokale kant herkenbaar: ook hier is de vraag waar grote datacenters mogen komen een terugkerend politiek onderwerp, met ruimte en stroom als vaste twistpunten.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

De Europese Unie steekt vijfhonderdvijfentwintig miljoen euro in eigen startups voor chipontwerp.

Erik: Europa trekt vijfhonderdvijfentwintig miljoen euro uit voor chipstartups. De Europese Unie maakte het plan op vier november bekend. Vierhonderdveertig miljoen gaat naar subsidies, vijfentachtig miljoen naar een ontwerpplatform. Het doel is jonge bedrijven sneller laten groeien en Europa minder afhankelijk maken van leveranciers van buiten. En dit gaat niet over chatbots, maar over halfgeleiders: de chips waar alles wat digitaal is op draait.

Linda: De nadruk ligt op chipontwerp, en één cijfer laat zien waarom. Europese bedrijven zijn goed voor minder dan één procent van de wereldwijde omzet in chipontwerp. Ontwerp is de fase waarin de blauwdruk van een chip wordt getekend, nog voordat er iets wordt gemaakt. Europa begint dus vanaf een heel kleine basis, precies in het deel van de keten waar dit geld naartoe gaat.

Erik: Henna Virkkunen, de Eurocommissaris voor tech, koppelt het aan het grotere plaatje. Volgens haar is een levendig ontwerpklimaat cruciaal om ook de productie in Europa en de hele Europese keten te versterken. Simpel gezegd: als er meer chips in Europa worden ontworpen, is er ook meer reden om ze hier te bouwen. Het ontwerpplatform volgt dezelfde logica en ondersteunt die ontwerpfase zelf.

Linda: Voor Europese startups, en daarmee mogelijk ook Nederlandse, betekent subsidie geld dat niet van investeerders hoeft te komen. Dat bepaalt mee hoe snel een jong bedrijf kan bewegen. Een verdeling per land noemt de aankondiging niet. Voor luisteraars is het effect trager en minder zichtbaar dan een nieuwe app, maar het bepaalt mee waar de techniek in je apparaten vandaan komt, en hoe afhankelijk Europa blijft van leveranciers elders.

Meta koopt AI-startup Conductor voor programmeurs en sluit de dienst binnen enkele weken.

Erik: Meta heeft Conductor gekocht, een jonge AI-startup voor programmeurs die in 2024 is opgericht. Met Conductor zetten softwareontwikkelaars meerdere AI-programmeerhulpen tegelijk aan het werk, elk in een eigen online werkruimte. Zo bouwen ze verschillende delen van een programma naast elkaar. De overname werd op vier november bevestigd, en de techniek verhuist naar Meta's onderzoeksafdeling voor superintelligentie.

Linda: Meta wil daarmee sterker worden in zogeheten agentische AI: AI die niet alleen vragen beantwoordt, maar zelfstandig taken uitvoert. Voor huidige gebruikers is één detail het meest concreet. De clouddienst van Conductor stopt op twintig november, over ongeveer twee weken. Oprichter Charlie Holtz gaat bij Meta aan de slag en kondigt voor begin 2027 al een nieuwe manier van werken aan, die AI dieper moet inbouwen.

Erik: Het product dat mensen kennen verdwijnt dus, terwijl er voor volgend jaar iets nieuws wordt beloofd, zonder details over hoe dat eruitziet of voor wie het is. Meta koopt hier minder een af product en meer een werkwijze: veel AI-hulpen die naast elkaar aan hetzelfde softwareproject werken. Voor een bedrijf van die omvang is een klein, gespecialiseerd team inlijven een snelle manier om die kant op te gaan.

Linda: Voor Nederlandse en Europese ontwikkelaars snijdt dit aan twee kanten. Deze manier van werken kan via een groot platform straks breder beschikbaar worden. Tegelijk laat het zien hoe snel een gereedschap kan verdwijnen als een groot bedrijf het opkoopt. Wie Conductor gebruikt, heeft tot twintig november om een alternatief te vinden. Wat er daarna van Meta komt, is nog onbekend.

Met Duck punt AI chat je gratis en zonder account met verschillende AI-modellen.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. De eerste sluit aan bij het verhaal over Google: Duck punt AI, de AI-chatdienst van zoekbedrijf DuckDuckGo, dat zich richt op privacy. Je opent het in elke browser of in de apps van DuckDuckGo, en kiest daar uit verschillende bekende AI-modellen van verschillende bedrijven, allemaal op één plek. Om te beginnen heb je geen account nodig.

Linda: De gratis versie heeft gebruikslimieten, en wie meer wil, kan een betaald abonnement nemen met ook zwaardere modellen. Het verkoopargument is privacy. Volgens DuckDuckGo wordt je IP-adres, het nummer waarmee je internetverbinding herkenbaar is, weggehaald voordat je vraag naar de AI-aanbieder gaat. Het bedrijf zegt ook afspraken te hebben gemaakt zodat je gesprekken niet worden gebruikt om die modellen te trainen.

Erik: Recente gesprekken bewaart de dienst volgens DuckDuckGo op je eigen apparaat, niet op de eigen servers. Proberen kan zo: neem een vraag die je normaal in een zoekmachine typt, zoals een weekendje weg plannen of twee telefoonabonnementen vergelijken. Stel die in Duck punt AI. Begin daarna een nieuw gesprek met een ander model en stel precies dezelfde vraag nog eens.

Linda: Dan zie je snel of de antwoorden verschillen in toon, detail en juistheid, meteen een les in hoeveel het model uitmaakt. Het kost ongeveer vijf minuten, het is gratis en het werkt op laptop en telefoon. Wel een kanttekening: de privacybescherming rust op de beloftes en afspraken van DuckDuckGo zelf. En je vraag gaat nog steeds door naar een AI-aanbieder, dus wat je intypt verlaat wel je apparaat.

Open Food Facts scant de streepjescode van je boodschappen en laat zien wat er echt in zit.

Erik: De tweede heeft niets met AI te maken: Open Food Facts, een gratis app en website die laat zien wat er in je boodschappen zit. Je scant de streepjescode van een product met je telefooncamera en krijgt de ingrediënten, allergenen en toevoegingen te zien. Daarbij staat de Nutri-Score, het gekleurde voedingslabel van A tot E, en een beoordeling van hoe sterk bewerkt het eten is.

Linda: Het is een project zonder winstoogmerk dat in Frankrijk is begonnen, en de app is gratis voor Android en iPhone. Bijzonder is hoe de gegevens worden verzameld. Vrijwilligers en gebruikers bouwen de database, een beetje als Wikipedia voor voedingsmiddelen. Scan je iets dat ontbreekt, dan vraagt de app je om de verpakking, de ingrediëntenlijst en de voedingstabel te fotograferen, zodat je het zelf toevoegt.

Erik: De gegevens hebben een open licentie, waardoor andere apps en onderzoekers erop kunnen voortbouwen. Iets concreets voor vandaag: open de app, scan vijf producten uit je keukenkastje, bijvoorbeeld een pak ontbijtgranen, een pastasaus en een tussendoortje, en vergelijk de scores. Zo zie je snel of de verpakking en de cijfers hetzelfde verhaal vertellen. Dat kost ongeveer tien minuten.

Linda: Voor huishoudens met allergieën kan het ingrediëntenoverzicht een handige eerste check zijn tijdens het boodschappen doen. Maar er zijn beperkingen. Omdat de gegevens van vrijwilligers komen, kunnen ze onvolledig of verouderd zijn, bijvoorbeeld als een fabrikant een recept aanpast. Bij allergieën blijft het etiket op de verpakking dus leidend. En de scores zijn een samenvatting, geen compleet beeld van een product.

Linda: Vandaag hadden we het over: Google maakt AI verplicht in zoeken, kiezers zeggen nee tegen nieuwe datacenters, Europa's half miljard voor eigen chipontwerp, Meta koopt Conductor en sluit de dienst, en twee dingen om zelf te proberen: Duck punt AI en Open Food Facts.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.