Meta op negatief door AI-uitgaven, Kimi in de top vijf

Linda: Welkom bij The State of Tech, maandag 2 november 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: ratingbureau es-en-pie zet Meta op negatief door de AI-uitgaven, Microsoft biedt zestigduizend mensen een vrijwillige vertrekregeling, Elon Musk noemt de kosten van chatbot Grok onhoudbaar hoog en AI rukt op in een omstreden niche, de seksdoll. Plus twee dingen om vandaag op te zoeken: de ranglijst Artificial Analysis Intelligence Index en Kimi van Moonshot AI, het eerste niet-Amerikaanse model in de top vijf. We beginnen met de waarschuwing van es-en-pie aan Meta.

Ratingbureau S&P Global Ratings zet Meta op negatief omdat de AI-uitgaven uit de hand lopen.

Linda: Meta geeft zoveel geld uit aan AI dat nu ook de partij die zijn schulden beoordeelt zich zorgen maakt. Ratingbureau es-en-pie Global Ratings heeft het kredietvooruitzicht van Meta op negatief gezet. Dat is nog geen verlaging van de kredietwaardigheid, maar wel de formele eerste stap ernaartoe. Volgens es-en-pie kan zo'n verlaging binnen twee jaar volgen. De reden is de rekening voor de infrastructuur achter AI.

Erik: En die rekening is fors. Het ratingbureau verwacht dat Meta dit jaar honderdveertig miljard dollar uitgeeft aan langlopende bezittingen, zoals datacenters en servers. Volgend jaar zou dat stijgen naar meer dan tweehonderdvijfentwintig miljard. Daar zit de kern van de waarschuwing: de uitgaven groeien sneller dan de balans comfortabel kan opvangen. es-en-pie wijst specifiek op een stijgende schuldenlast. Meta leunt dus steeds zwaarder op geleend geld.

Linda: Zo'n kredietoordeel bepaalt mede hoe duur lenen is. Een lagere beoordeling betekent meestal dat een bedrijf meer rente betaalt op zijn volgende lening. Opvallend is ook wie hier aan de bel trekt. Meestal zijn het aandeelhouders die mopperen over rendement. Nu is het een partij die moet inschatten of een bedrijf terug kan betalen wat het leent. En dat over een van de grootste namen in tech, geen worstelende start-up.

Erik: Daarmee komt er een hard getal op een vraag waar de hele sector mee worstelt: hoe lang zijn dit soort bedragen vol te houden? Het signaal van es-en-pie is dat zelfs een reus zijn financiën flink kan oprekken om bij te blijven in de AI-race. Tegelijk is een negatief vooruitzicht een waarschuwing, geen vonnis. Het bureau spreekt over een mogelijke verlaging binnen twee jaar, dus er zit nog ruimte tussen.

Linda: Voor Nederland is dit vooral een signaal over de AI-markt als geheel. Wie via een pensioen- of beleggingsfonds in grote techbedrijven belegt, krijgt hier een graadmeter die verder gaat dan de beurskoers. Het gaat dan niet alleen om de vraag of AI ooit rendement oplevert, maar ook of de schulden onderweg beheersbaar blijven. En Europese bedrijven die zwaar op AI inzetten, staan voor dezelfde rekensom.

Microsoft biedt wereldwijd zo'n zestigduizend medewerkers een vrijwillige vertrekregeling aan.

Erik: Microsoft biedt wereldwijd zo'n zestigduizend medewerkers een vrijwillige vertrekregeling aan. Wie in aanmerking komt, krijgt financiële steun en hulp bij het vinden van een volgende baan. De regeling geldt onder meer in India, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada. Het sleutelwoord is vrijwillig: niemand wordt via deze regeling weggestuurd. Maar de omvang springt eruit, zeker nu Microsoft miljarden in AI steekt.

Linda: Microsoft staat daarin niet alleen. Ook Amazon, Oracle en Meta kijken opnieuw naar hoe groot hun personeelsbestand moet zijn, welke wervingsplannen nog logisch zijn en welke vaardigheden ze echt nodig hebben. De rode draad is AI. De vraag die nu openlijk wordt gesteld: kunnen bedrijven met AI meer maken met minder mensen? Volgens het bericht draait groei steeds minder om extra personeel en meer om opbrengst per medewerker.

Erik: Daarmee verandert het model echt. Decennialang betekende een groeiend techbedrijf ook een groeiende loonlijst. Een vrijwillige regeling is de zachtere route door die verandering. Een bedrijf kan afslanken zonder ontslagen aan te kondigen, en medewerkers krijgen enige zeggenschap over het moment van vertrek. Maar het laat ook zien waar het bedrijf zijn toekomst ziet, en welke functies daar mogelijk niet meer in passen.

Linda: Het Verenigd Koninkrijk staat expliciet op de lijst, dus de regeling bereikt Europa al. Of Nederlandse medewerkers van Microsoft er ook onder vallen, staat niet in het bericht. De bredere verschuiving is wel relevant voor Nederlandse IT'ers en werkgevers. Als de grootste techbedrijven gaan sturen op productiviteit per persoon, kan dat ook de manier veranderen waarop Europese bedrijven naar hun eigen personeelsplanning kijken.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Elon Musk noemt de kosten van chatbot Grok onhoudbaar hoog en zinspeelt op beperkingen.

Erik: Elon Musk zegt dat Grok te veel geld kost. Via zijn platform X liet hij weten dat de operationele kosten van de AI-chatbot onhoudbaar hoog zijn, zeker vergeleken met wat die oplevert. Concrete cijfers gaf hij niet. Ook is onduidelijk welke beperkingen er mogelijk komen en wanneer. Musks AI-bedrijf heeft tot nu toe geen wekelijkse gebruikslimieten voor Grok gepubliceerd. De richting is duidelijk, de bestemming nog niet.

Linda: De bekentenis zelf is opvallend. AI-chatbots zijn duur in gebruik: elke vraag die iemand intypt, kost aan de kant van het bedrijf rekenkracht. Die rekening loopt door zolang mensen blijven vragen. Groeit het gebruik sneller dan de inkomsten, dan stapelen de kosten zich op. Volgens het bericht gaat het om een herbezinning op de vraag of Grok economisch rendabel is, in een volle markt met kapitaalkrachtige concurrenten.

Erik: Hier zit ook de verbinding met ons eerste verhaal. Bij Meta gaat de waarschuwing over de kosten van het bouwen van AI. Bij Grok gaat het over de kosten van het draaien ervan, dag in dag uit, voor elke gebruiker. Twee verschillende problemen, maar dezelfde druk: het geld dat erin gaat, moet er vroeg of laat ook weer uitkomen. Gebruikslimieten zijn een van de botste middelen om dat gat te dichten.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers hangt het praktische effect af van details die er nog niet zijn. Het zou kunnen gaan om minder vragen per dag, tragere antwoorden of functies achter een betaalmuur, maar dat zijn scenario's, geen aangekondigde maatregelen. Wie Grok in het werk inzet, ziet hier wel hoe snel de voorwaarden van een AI-dienst kunnen schuiven zodra de kosten gaan knellen.

Seksdolls krijgen gespreks-AI, spraakherkenning en een verbinding met de cloud.

Erik: AI trekt een productcategorie binnen waar de meeste techbeurzen met een boog omheen lopen: seksdolls. Volgens een website uit de branche zelf veranderen die van statische objecten in apparaten met ingebouwde AI-gesprekken, spraakherkenning en software die leert van het gedrag van de gebruiker. Veel exemplaren zijn gekoppeld aan een telefoon-app of de cloud, zodat ze kunnen inspelen op de gebruiker en een persoonlijkheid kunnen nabootsen.

Linda: Het is een nichemarkt, maar wel een plek waar gespreks-AI, robotica en nieuwe materialen samenkomen. De drijfveren zijn dezelfde als in de rest van de AI-wereld: betere gesprekssoftware, vooruitgang in robotica en volgens de branche een groeiende vraag naar persoonlijk gezelschap. Op de planning staan realistischere stemmen, nagebootste emoties en software die beter leert. Belangrijk: zo beschrijft de branche haar eigen toekomst.

Erik: Gevoelig wordt het bij de cloudkoppeling. Een apparaat dat meeluistert, gedrag leert en gegevens over internet verstuurt, verzamelt een van de meest intieme soorten informatie die er bestaan. Dan wil je weten waar die gegevens worden opgeslagen, wie erbij kan en hoe goed de verbinding is beveiligd. Die vragen spelen bij elk slim apparaat, maar hier staat voor gebruikers uitzonderlijk veel persoonlijks op het spel.

Linda: De bron verwacht dat dit in Europa discussie oplevert over ethiek, regelgeving en consumentenbescherming. Apparaten die emoties nabootsen en een beeld van iemand opbouwen, raken aan precies de vragen waar Europese privacyregels over gaan: welke gegevens, met welk doel en hoe lang bewaard. Voor kopers geldt hetzelfde als bij een slimme speaker: zoek vooraf uit waar de data heen gaat.

De Artificial Analysis Intelligence Index laat zien welke AI-modellen voorop lopen op kwaliteit en snelheid.

Erik: Tot slot twee dingen die je vandaag zelf kunt opzoeken. Het eerste is de Artificial Analysis Intelligence Index, een ranglijst die AI-modellen rangschikt op hoe capabel ze zijn en ook bijhoudt hoe snel ze antwoorden. Die lijst is net flink opgeschud. Muse Wonder Full van Meta en Kimi van Moonshot AI kwamen hoog binnen. Voor het eerst sinds oktober bezet Anthropic niet alle vijf de bovenste plaatsen.

Linda: Anthropic staat nog wel op één, met zijn sterkste Claude-model. Maar de ranglijst laat iets zien wat een losse kop niet laat zien: de afweging tussen kwaliteit en snelheid. Muse Wonder Full is snel, met honderdtweeënzestig tokens per seconde. Een token is ruwweg een stukje van een woord, dus dat getal zegt hoe snel tekst op je scherm verschijnt. Kimi scoort juist op kwaliteit.

Erik: Zo kun je de lijst gebruiken. Zet je voor werk of studie een chatbot in, zoek dan het model op dat je gebruikt en kijk waar het staat, op slimheid en op snelheid. Een topmodel dat traag antwoordt, past misschien bij zorgvuldig uitzoekwerk. Een snel model bij korte vragen en eerste opzetjes. Het kost een paar minuten in je browser en zet vage marketingclaims naast elkaar.

Linda: Ook voor Nederlandse bedrijven en ontwikkelaars is de verschuiving relevant. Meer sterke modellen in de top betekent meer keus voor wie AI in een eigen product of dienst wil bouwen, met nu ook een prominente nieuwkomer van buiten de Verenigde Staten. Eén kanttekening: een ranglijst is één meetlat. Hoe een model presteert op jouw eigen taken, bijvoorbeeld in het Nederlands, blijkt pas als je het zelf probeert.

Kimi van Moonshot AI is het eerste niet-Amerikaanse model in de top vijf van de index.

Erik: Het tweede ding om op te zoeken is Kimi zelf, van Moonshot AI. Het nieuwste Pro-model is het eerste niet-Amerikaanse model ooit in de top vijf van diezelfde ranglijst. Tot nu toe was de absolute top volledig Amerikaans. Heb je alleen de grote Amerikaanse chatbots geprobeerd, dan is Kimi een model dat deze meetlat in dezelfde klasse plaatst, en dus het bekijken waard.

Linda: Eerst een kanttekening. Het bericht zegt niet wat Kimi kost of waar je het precies kunt gebruiken. De eerste stap is dus kijken op de eigen kanalen van Moonshot AI voor toegang en prijzen. Wat de ranglijst wel vertelt, is het profiel: Kimi kiest eerder voor kwaliteit dan voor snelheid. Antwoorden kunnen iets langer op zich laten wachten, maar de inhoud scoort hoog.

Erik: Dat profiel past bij bepaalde klussen. Lange vragen, het samenvatten van taaie stukken, of een probleem stap voor stap doorwerken: daar kan een trager maar sterker model zich terugbetalen. Een eenvoudige test: geef Kimi en je vaste chatbot precies dezelfde vraag en vergelijk de antwoorden. Een paar minuten is genoeg om verschil in diepgang, toon en nauwkeurigheid te zien.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers is het een extra optie naast de bekende namen. Plak er, net als bij elke AI-dienst, niets gevoeligs in voordat je de privacyvoorwaarden hebt gelezen en weet waar je gegevens worden verwerkt. Met die voorzorg is het een makkelijk experiment: één vraag, twee modellen, en je ziet meteen of de ranglijst klopt met wat je in de praktijk krijgt.

Linda: Vandaag hadden we het over: de negatieve waarschuwing van es-en-pie voor Meta, de vrijwillige vertrekregeling bij Microsoft, de dure rekening van Grok, AI in seksdolls, en twee dingen om zelf te proberen: de Artificial Analysis Intelligence Index en Kimi van Moonshot AI.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.