Big tech afgestraft om AI-uitgaven & Mistral Large

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 31 oktober 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: beleggers straffen big tech af voor de enorme AI-uitgaven, Mistral geeft een gigantisch AI-model vrij om te downloaden, een topman van Palantir waarschuwt voor Taiwan en Foxconn zet humanoïde robots aan het werk in Texas. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de Europese chatbot Le Chat en de gratis gereedschapskist pee-dee-ef-vierentwintig Tools. We beginnen met de afrekening op de beurs.

Beleggers vagen biljoenen weg bij big tech, omdat de AI-uitgaven sneller gaan dan het rendement.

Linda: Big tech heeft een zware oktobermaand achter de rug. De aandelen van Alphabet, het moederbedrijf van Google, en van Amazon, Intel en Meta kregen flinke klappen. Samen vaagde die verkoopgolf biljoenen dollars weg van de Nasdaq honderd, de beursindex met de grootste Amerikaanse techbedrijven. Er speelt geen schandaal en er is geen product geflopt. De oorzaak is simpelweg geld uitgeven, en dan vooral aan AI.

Erik: Het gaat om datacenters en chips, alles wat nodig is om AI te bouwen en te draaien. Beleggers willen nu weten wanneer dat geld terugkomt. Volgens berichten is bij sommige van die reuzen de vrije kasstroom zelfs negatief. Dat is het geld dat overblijft als een bedrijf zijn dagelijkse kosten én zijn grote investeringen heeft betaald. Staat dat onder nul, dan gaat er voorlopig meer uit dan er binnenkomt.

Linda: Voor bedrijven van dit formaat is dat niet meteen een crisis, maar het verandert wel het gesprek. De vraag is niet meer of AI indrukwekkend is, maar of het iets oplevert, en hoe snel. De kwartaalcijfers hielpen ook niet mee. Intel en Amazon stelden teleur, en dat wakkerde de twijfel over al die AI-investeringen opnieuw aan.

Erik: Het opvallendste is wie er bovenop kwam. Apple is weer het meest waardevolle bedrijf ter wereld. Bij het slot van gisteren stond de iPhone-maker op ruim vijf biljoen dollar, net boven Nvidia. Beide aandelen daalden, maar Nvidia veel harder: ruim vier procent, tegen ruim één procent bij Apple. Het is de eerste keer sinds een korte periode eind juli dat Apple Nvidia voorbijgaat.

Linda: Dat contrast zegt veel. Nvidia verkoopt de chips waar een groot deel van de AI-bouwgolf op draait en was een van de grootste winnaars. Apple heeft zich grotendeels afzijdig gehouden van die zware investeringen. Dat beleggers nu bij Apple veiligheid zoeken, laat zien dat een deel van de markt voorzichtigheid beloont. En wie via een pensioenfonds of indexfonds belegt, heeft vaak een flink deel in juist deze bedrijven zitten.

Het Franse Mistral zet een AI-model van een biljoen parameters vrij online om te downloaden.

Erik: Het Franse AI-bedrijf Mistral heeft een van zijn grootste modellen vrijgegeven om te downloaden. Het heet Mistral Large en telt ongeveer een biljoen parameters. Dat zijn de interne instellingen die een AI tijdens de training leert, en met zoveel ervan hoort het model bij de absolute top. Mistral geeft het getrainde model zelf weg, dus organisaties kunnen het op hun eigen servers draaien in plaats van via de cloud van een ander.

Linda: Volgens Mistral richt deze versie zich op twee dingen: code schrijven en defensieve beveiliging, dus systemen helpen beschermen in plaats van ze aan te vallen. Het bedrijf claimt sterke scores op programmeertests, met minder tokens per taak. Tokens zijn de stukjes tekst die een model leest en schrijft, en elk stukje kost rekenkracht. Klopt dat, dan wordt hetzelfde werk goedkoper. Onafhankelijke tests moeten die claim nog bevestigen.

Erik: In de licentie zit wel een addertje. Je mag het model voor veel doeleinden gebruiken, maar wie toegang wil verkopen als dienst, heeft een aparte commerciële afspraak met Mistral nodig. Een ziekenhuis, bank of ministerie kan het dus downloaden en intern gebruiken. Een cloudaanbieder die het aan klanten wil doorverkopen, moet eerst bij Mistral aankloppen. Zo houdt Mistral grip op de partijen die er het meest direct aan verdienen.

Linda: Voor Nederlandse overheden en zorginstellingen is dat interessant. Al langer speelt de discussie of gevoelige gegevens wel naar Amerikaanse clouddiensten mogen. Een Europees model van topformaat dat je in je eigen serverruimte kunt draaien, geeft een extra keuze. De kanttekening: thuis draait vrijwel niemand zoiets, en ook voor organisaties vraagt een model van deze omvang flink wat dure rekenkracht.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Defensiechef van Palantir waarschuwt dat AI het voor China aantrekkelijker maakt om Taiwan in te nemen.

Erik: Mike Gallagher, hoofd defensie bij Palantir Technologies, waarschuwt dat de vooruitgang in AI de spanning rond Taiwan opvoert. Zijn redenering: hoe strategisch belangrijker AI wordt, hoe aantrekkelijker het voor de Chinese leider Xi Jinping wordt om het eiland in handen te krijgen. De reden zijn chips. De Taiwanese chipmaker tee-es-em-see maakt veel van de geavanceerde chips waar AI op draait.

Linda: Gallagher noemt Taiwan een knelpunt, een plek waar alles doorheen moet. Volgens hem zou China met controle over de Taiwanese chipproductie de Amerikaanse vooruitgang in AI kunnen afremmen. Hij trekt zelfs een vergelijking met de geschiedenis van kernwapens: dominantie in AI zou een vergelijkbaar strategisch gewicht kunnen hebben. Die vergelijking is van hemzelf, bedoeld om te laten zien hoe serieus hij de AI-race neemt.

Erik: Het is goed om te weten wie hier spreekt. Dit is een waarschuwing uit de wereld van de defensietechnologie, geen officiële inschatting van een regering en geen informatie over Chinese plannen. Wel bouwt Gallagher voort op een concreet feit: de productie van de meest geavanceerde AI-chips is sterk geconcentreerd in Taiwan. Juist die concentratie maakt zijn scenario überhaupt denkbaar.

Linda: Voor Europa ziet die afhankelijkheid er vrijwel hetzelfde uit. Bedrijven en overheden die geavanceerde chips uit Taiwan nodig hebben, lopen risico zodra de spanning daar oploopt. Dat raakt direct de leveringszekerheid van iedereen die AI-diensten bouwt. Ook Nederlandse bedrijven die AI-toepassingen ontwikkelen of inkopen, zouden een verstoring daar kunnen merken in prijzen en levertijden.

Foxconn zet meer dan tien humanoïde robots aan het werk in zijn fabrieken in Texas.

Erik: Foxconn, de grote elektronicaproducent, zet humanoïde robots in in zijn vestigingen in Texas. Er werken er nu meer dan tien, en het bedrijf wil dat aantal uitbreiden. Humanoïde robots zijn machines in grofweg mensenvorm, gemaakt voor ruimtes die voor mensen zijn ingericht. Daar zit precies het voordeel: je hoeft geen complete productielijn om de robot heen te bouwen.

Linda: Tien robots is bescheiden voor een bedrijf van dit formaat. Maar ze staan wel op een echte fabrieksvloer, niet in een lab of een promotiefilmpje, en uitbreiding staat al op de planning. Tegelijk bereidt Foxconn een samenwerking met OpenAI voor rond AI-hardware. De details zijn mager: berichten spreken van iets in voorbereiding, niet van een getekende deal met concrete producten.

Erik: De richting is wel duidelijk. Foxconn wil een flinke rol spelen in het maken van hardware die speciaal voor AI is ontworpen. Aan de ene kant automatiseert het concern de eigen productie met robots. Aan de andere kant wil het productiepartner worden voor bedrijven die de volgende generatie AI-apparaten en infrastructuur bouwen. Dat kan veranderen hoe en waar veel elektronica wordt gemaakt.

Linda: Voor de Europese industrie is dit vooral iets om in de gaten te houden, geen afgerond beeld. Europese fabrikanten concurreren op dezelfde wereldmarkten als de klanten van Foxconn. Als humanoïde robots in de praktijk echt bruikbaar blijken, kan dat de verhoudingen in de maakindustrie verschuiven. Dat geldt ook voor Nederlandse hightechbedrijven, die zowel concurrenten als mogelijke toeleveranciers van zo'n ontwikkeling zijn.

Le Chat van Mistral is een Europese AI-assistent die je vandaag gratis kunt proberen.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Eerst nog even terug naar Mistral. Zo'n reuzenmodel draai je niet thuis, maar Mistral heeft ook een chatbot voor gewone gebruikers: Le Chat. Die werkt in de browser en als app voor iPhone en Android, en je kunt beginnen met een gratis account. Aanmelden kost een minuut of twee.

Linda: Le Chat doet wat je inmiddels van een AI-assistent verwacht: vragen beantwoorden, teksten opstellen en herschrijven, documenten samenvatten die je uploadt en het web doorzoeken voor actuele informatie. Wie al eens een andere chatbot heeft gebruikt, vindt meteen de weg. De belangrijkste reden om ernaar te kijken: het komt van een Europees bedrijf, voor wie niet elke vraag naar een Amerikaanse aanbieder wil sturen.

Erik: Europese herkomst is op zichzelf alleen geen privacygarantie. Open dus eerst de instellingen en lees hoe je gesprekken worden opgeslagen en of ze gebruikt mogen worden om de modellen te verbeteren. Dat kost een paar minuten en geldt voor elke chatbot. Ken ook de grenzen: de gratis versie heeft een limiet op hoeveel je ermee kunt doen, en zwaardere functies zitten achter een betaald abonnement.

Linda: Nog twee kanttekeningen. Uit het nieuws van vandaag blijkt niet welk model achter de gratis chatbot zit, dus ga er niet van uit dat je met dat nieuwe reuzenmodel praat. En net als elke AI-assistent kan Le Chat stellig klinkende antwoorden geven die gewoon fout zijn. Feiten, cijfers en citaten check je dus altijd bij een echte bron.

Met pee-dee-ef-vierentwintig Tools regel je alledaagse klusjes met documenten gratis, online of offline op Windows.

Erik: Het tweede heeft niets met AI te maken. Het gaat om pee-dee-ef-vierentwintig Tools, een gratis verzameling hulpmiddelen voor pee-dee-ef-bestanden van een Duitse ontwikkelaar. Je voegt er bestanden mee samen, knipt een lang document op in delen, maakt een te groot bestand kleiner zodat het door de mail kan, zet Word-documenten of foto's om en draait of verschuift pagina's. In de browser kan het zonder account.

Linda: Handig voor het kleine papierwerk waar iedereen tegenaan loopt, van belastingformulieren tot een huuraanvraag. De privacyvraag hangt wel af van hoe je het gebruikt. Op de website worden je bestanden geüpload naar de servers van de ontwikkelaar. Die zegt ze na korte tijd automatisch te verwijderen. Toch verlaat er even een kopie je computer, en bij een paspoort of medische brief is dat iets om af te wegen.

Erik: Voor zulke documenten is er een tweede route: de gratis desktopversie. Die doet hetzelfde werk lokaal, dus je bestanden gaan nergens heen. De beperking: dat programma werkt alleen op Windows. Wie een Mac heeft of op zijn telefoon werkt, is aangewezen op de website, met die uploadstap. Een logische verdeling is dus de website voor onschuldige bestanden en de desktopversie voor alles wat persoonlijk is.

Linda: Wil je het vandaag proberen? Pak een document dat je echt moet versturen, bijvoorbeeld een gescand formulier dat te groot is voor een e-mailbijlage, en haal het door de functie die bestanden kleiner maakt. Dan zie je meteen of het door de mail kan. Gaat het om iets persoonlijks en heb je Windows, gebruik dan de desktopversie, zodat alles op je eigen computer blijft.

Linda: Vandaag hadden we het over: beleggers die big tech afstraffen voor de AI-uitgaven, het reuzenmodel dat Mistral vrijgeeft, de waarschuwing van Palantir over Taiwan, de humanoïde robots van Foxconn in Texas, en twee dingen om zelf te proberen: Le Chat van Mistral en pee-dee-ef-vierentwintig Tools.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.