Google Gmail-advertenties + VS: helium kritiek voor chips

Linda: Welkom bij The State of Tech, zondag 25 oktober 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Google wil je Gmail en foto's gebruiken om advertenties te verkopen, een groot onderzoek vindt géén productiviteitswinst van AI buiten de techsector, de Verenigde Staten bestempelen helium als kritiek materiaal voor chips, één hacker breekt met vijfduizend dollar bij honderd organisaties in, en twee dingen om vandaag uit te proberen: de rustige schrijf-app Typora en de privacybrowser LibreWolf. We beginnen bij Google en je inbox.

Google mag voortaan je Gmail en Google Foto's gebruiken om advertenties beter te richten.

Linda: Google heeft zijn privacybeleid stilletjes aangepast, en de kern is simpel: data uit je Gmail en Google Foto's mag voortaan meewegen in het richten van advertenties. Jarenlang was dat ongeschreven grens: zoekopdrachten en surfgedrag voedden de advertentiemachine, maar je inbox en je fotobibliotheek bleven buiten schot. Dat deel van de afspraak is nu weg. Ars Technica pikte het als eerste op, en inmiddels is het verhaal breder opgepakt.

Erik: De timing is niet toevallig. Googles advertentie-tak leunt steeds zwaarder op AI, en die modellen zijn hongerig naar persoonlijke signalen. Hoe rijker het beeld van wat jij van plan bent, hoe beter het systeem voorspelt wat je gaat kopen. In het nieuwe beleid staat dat gegevens "gebruikt kunnen worden", en die formulering doet veel werk. Het betekent niet dat iemand bij Google je vakantiemails zit te lezen, maar wel dat systemen patronen uit die mails mogen leren.

Linda: En dat maakt het eerlijk gezegd niet veel geruststellender. Als een algoritme uit je inbox afleidt dat je een bruiloft plant en je daarna op elke site trouwadvertenties ziet, is je privéleven alsnog een doelgroepsignaal geworden. Foto's zijn in dat opzicht nog gevoeliger: waar je bent geweest, met wie, wat je bezit. Zelfs zonder dat iemand ze bekijkt, zitten in de metadata en automatische labels enorm veel bruikbare aanwijzingen voor adverteerders.

Erik: Voor Nederland en de rest van Europa ligt hier een stevige juridische lont. De Autoriteit Persoonsgegevens en de Europese toezichthouders hebben eerder al moeite gehad met de manier waarop Google toestemming vraagt. Onder de Europese privacyregels kunnen boetes oplopen tot tien procent van de wereldwijde omzet. De praktische tip voor vandaag: duik in myaccount.google.com, bij "Gegevens en privacy", en kijk zelf welke categorieën je kunt uitzetten.

Linda: Opvallend is ook dat Google en Meta dit vrijwel gelijktijdig doorvoeren. Dat suggereert dat de hele advertentiemarkt verschuift naar modellen die meer persoonlijke context nodig hebben om overeind te blijven tegen TikTok en Amazon. De vraag is of Europese gebruikers die ruil willen maken, en of Brussel het laat gebeuren. Op dit moment is de verschuiving een feit; het juridische gevecht erover moet nog beginnen.

Groot onderzoek van Apollo vindt geen meetbare productiviteitswinst door AI buiten de techsector zelf.

Erik: Een vers rapport van investeerder Apollo Global Management, vrijdag gepubliceerd, zorgt voor ongemakkelijke gesprekken in bestuurskamers. De conclusie: ondanks enorme uitgaven aan kunstmatige intelligentie zijn er buiten de techsector zelf geen meetbare productiviteitswinsten te zien. Financiële dienstverlening, zorg, industrie, overal laten de efficiëntiecijfers een vlakke lijn zien. Dat botst hard met het verhaal dat AI stilletjes elk bedrijfsonderdeel aan het transformeren is.

Linda: De bedragen eromheen maken het pijnlijk. Apollo schat dat er in 2026 ruwweg driehonderd miljard dollar is uitgegeven aan zakelijke AI-tools en bijbehorende infrastructuur. Als die uitgaven in traditionele sectoren geen meetbaar rendement opleveren, wordt de vraag naar terugverdientijd heel ongemakkelijk. Techbedrijven zelf plukken wel vruchten, en dat is logisch: zij bouwen de tools en hebben de expertise in huis om ze echt in te bedden.

Erik: Voor de rest blijkt de kloof tussen een pilot en een echt veranderd werkproces veel breder dan de verkooppraatjes beloofden. Een licentie kopen is niet hetzelfde als een werkproces opnieuw ontwerpen. Veel bedrijven hebben copilots en assistenten náást bestaande processen gezet in plaats van die te vervangen. Dat levert een extra kostenlaag op, zonder dat de oude laag verdwijnt. De winst, als die komt, vraagt diepere operationele veranderingen.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven is dat een nuchter signaal. ING, ASML en Philips investeren allemaal fors in AI, en ook bij middelgrote werkgevers staat het hoog op de agenda. Het rapport zegt niet dat die investeringen nutteloos zijn, maar wel dat de meeste organisaties nog aan het begin staan van het echte verbouwingswerk. De komende kwartalen worden interessant: aandeelhouders gaan concretere vragen stellen over wat die AI-budgetten nu precies opleveren.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Washington zet helium op de lijst van kritieke materialen vanwege het belang voor chipproductie.

Erik: De Amerikaanse overheid heeft helium officieel toegevoegd aan de lijst van kritieke materialen, en de reden gaat recht naar het hart van de chipindustrie. Helium wordt in meerdere stappen van chipproductie gebruikt: voor koeling, voor de uiterst preciese lithografie en voor het opsporen van lekken. Het ministerie van Energie noemt het een reactie op kwetsbare toeleveringsketens, omdat de wereldwijde productie geconcentreerd zit in een handvol landen en gevoelig is voor geopolitieke schokken.

Linda: Wat helium bijzonder maakt, is dat het echt onvervangbaar is in sommige processen. Je kunt het niet omruilen voor een ander gas in de meest geavanceerde lithografiemachines of in de koeling van supergeleidende magneten. En als het eenmaal in de atmosfeer ontsnapt, is het praktisch weg: helium is zo licht dat het de ruimte in drijft. Er is geen "reservevoorraad in de natuur" waar je later alsnog bij kunt.

Erik: De aanwijzing geeft Washington instrumenten in handen: steun aan binnenlandse productie, strategische reserves aanleggen en voorrang bij schaarste. Voor Europa is dit een stil maar belangrijk signaal. De Europese Unie heeft een eigen lijst van kritieke grondstoffen, en met de Amerikaanse stap groeit de aandacht voor dit dossier in Brussel, zeker gezien de ambities van de Europese Chipswet.

Linda: En hier komt het Nederlandse belang direct in beeld. ASML uit Veldhoven bouwt de lithografiemachines die wereldwijd aan heliumtoevoer hangen. Zonder stabiele aanvoer stokt niet alleen een Amerikaanse chipfabriek, maar ook de Nederlandse exportmachine. Chipsoevereiniteit draait dus niet alleen om fabrieken en machines, maar ook om de gassen, chemicaliën en reserveonderdelen die de hele keten dag na dag draaiend houden. Dat besef dringt pas net echt door bij beleidsmakers.

Eén hacker breekt voor vijfduizend dollar met AI-agenten bij meer dan honderd organisaties binnen.

Erik: Nog een cijfer om even op te kauwen: vijfduizend dollar. Dat zou één hacker hebben uitgegeven om met behulp van AI-agenten bij meer dan honderd organisaties binnen te komen. Minder dan een redelijke tweedehands auto. Reuters bracht het verhaal, gebaseerd op bevindingen van een beveiligingsonderzoeker. De aanvaller, omschreven als Chinees-sprekend, richtte zich op meer dan twaalfhonderd websites. Onder de getroffen namen zouden landbouwmachinebouwer Deere en huishoudmerk SharkNinja zitten.

Linda: Wat opvalt is de schaal. Dit was geen team dat maanden werkte aan één doelwit. Dit was één persoon die AI-agenten op een enorme lijst losliet en ze liet doorploegen terwijl hij sliep. Daar zit de echte verschuiving. Hacken werd lang begrensd door menselijke tijd en vaardigheid. Nu kan een agent een site aftasten, bekende zwakke plekken proberen, bijsturen en doorgaan. De kosten per poging storten in.

Erik: Daarmee kantelt de economie. Verdedigers moeten alles beschermen, altijd. Aanvallers hoefden vroeger een paar deuren open te vinden; nu kunnen ze er duizenden tegelijk uitproberen voor kleingeld. Belangrijk is wel een nuance: veel van deze inbraken draaiden vermoedelijk op bekende lekken en slordige configuraties. De AI heeft geen nieuwe magie uitgevonden, hij heeft het saaie werk geïndustrialiseerd. Dat maakt het in zekere zin juist erger.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven betekent dit dat het excuus "wij zijn te klein om interessant te zijn" definitief vervalt. Als Deere al wordt geraakt, dan is een middelgrote groothandel in Zwolle of een gemeente in Noord-Brabant evenzeer kwetsbaar. De praktische les is onromantisch: updates installeren, standaardwachtwoorden eruit, tweestapsverificatie aan, en logs daadwerkelijk bekijken. Het Nationaal Cyber Security Centrum hamert daar al jaren op, en dit soort cijfers maakt de urgentie tastbaar.

De rustige schrijf-app Typora maakt van je laptop een afleidingsvrije werkplek voor lange teksten.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt. Als eerste Typora, een schone schrijf-app die precies de omgekeerde kant op gaat van alle AI-tools die onze aandacht trekken. Typora is bewust minimalistisch. Je opent hem, je krijgt een stille werkplek, en al het andere verdwijnt. Geen zwevende knoppenbalken, geen meldingen, geen pop-ups die je zin willen herschrijven. Alleen tekst en een cursor.

Linda: Het aardige zit in hoe Typora opmaak toont. In plaats van ruwe symbolen naast een apart voorbeeldscherm, worden koppen, lijstjes, tabellen en citaten direct netjes weergegeven terwijl je typt. Er is een focusmodus die alles buiten de huidige regel dimt, en een schrijfmachinestand die je cursor midden op het scherm houdt. De app draait op Windows, Mac en Linux. Hij is niet meer helemaal gratis: na een proefperiode vraagt Typora een eenmalige licentie, bescheiden vergeleken met een maandelijks abonnement.

Erik: De doelgroep is iedereen die veel schrijft of dat wil. Journalisten die aan lange achtergrondstukken werken, studenten die aan een scriptie zitten, onderzoekers die een subsidieaanvraag opstellen. De rode draad is: concentreren zonder dat er elke tien seconden een browsertabblad of chatmelding langsschuift. Typora haalt die prikkels er bewust uit. Je bestanden worden bovendien opgeslagen als gewone Markdown-tekst op je eigen computer, dus je zit niet vast aan een cloudplatform.

Linda: Dat laatste maakt Typora voor Nederlandse gebruikers extra interessant. Je houdt je concept op je eigen apparaat, kunt het eenvoudig in een eigen back-up zetten, en bent niet afhankelijk van de servervoorwaarden van een grote aanbieder. Voor wie wel eens frustreerde dat Google Docs onderweg hapert of dat Word je ongevraagd suggesties doet: Typora is het stille tegenovergestelde. Een paar euro voor een licentie, en verder zit je met rust aan je tekst.

Privacybrowser LibreWolf bouwt voort op Firefox en zet alle sporenblokkades meteen op de strengste stand.

Erik: En het tweede ding om vandaag uit te proberen: LibreWolf, een gratis onafhankelijke webbrowser die bovenop de Firefox-code is gebouwd, maar vanaf de eerste start is ingesteld op maximale privacy. Het idee is simpel. Pak een bekende browsermotor, haal de dataverzameling eruit, zet alles wat gegevens deelt standaard uit en lever hem met trackingbescherming op de strengste stand. Geen account, geen inlogroute, geen reclametegels op je starttabblad.

Linda: Wat LibreWolf anders maakt dan de grote browsers, is wat er juist niet in zit. Geen ingebouwd advertentiesysteem, geen gesponsorde tegels, geen telemetrie die terugkoppelt naar de maker. De bekende advertentieblokker uBlock Origin zit al standaard geïnstalleerd. Dus vanaf je eerste tabblad worden reclame en volgtags gefilterd. Voor wie jarenlang handmatig Firefox-instellingen heeft zitten pielen om hetzelfde resultaat te krijgen, komt LibreWolf kant-en-klaar binnen.

Erik: De browser draait op Windows, Mac en Linux en wordt onderhouden door een onafhankelijke gemeenschap van ontwikkelaars, niet door een groot bedrijf. Voor Europese gebruikers is dat relevant: hoe meer we leren over hoe standaard-surfgedrag wordt geoogst, hoe aantrekkelijker een vooraf dichtgetimmerde optie wordt. Nadeel: door die strikte instellingen kunnen sommige sites die leunen op externe cookies of scripts niet goed werken. LibreWolf heeft daarvoor duidelijke knoppen om per site een uitzondering te maken.

Linda: In de praktijk werkt dat prima als tweede browser naast je gewone. Gebruik je hoofdbrowser voor sites waar je ingelogd blijft, en open LibreWolf voor gevoeligere taken: internetbankieren, medische zoekvragen, een advocaat die een dossier opzoekt, een journalist die een bron benadert. Je hoeft niets te configureren om serieuze bescherming te krijgen. Je downloadt hem, je start hem, en je bent weg. Weinig moeite voor een flinke stap in privacy.

Linda: Vandaag hadden we het over: Google dat Gmail en Foto's inzet voor advertenties, het Apollo-rapport dat nauwelijks AI-productiviteitswinst vindt buiten de techsector, de Amerikaanse heliumaanwijzing voor de chipindustrie, één hacker die met AI-agenten bij honderd organisaties binnenkwam, en twee dingen om zelf te proberen: de rustige schrijf-app Typora en de privacybrowser LibreWolf.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.