DeepSeek-ban VS en Timestral van Mistral: AI-nieuws

Linda: Welkom bij The State of Tech, dinsdag 20 oktober 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: de Verenigde Staten verbannen het Chinese AI-model DeepSeek bij alle federale diensten, Mistral komt met Timestral voor tijdreeksen in plaats van tekst, Google en Synaptics brengen een piepkleine AI-chip voor wearables en sensoren, bondskanselier Merz wil fors meer AI-investering in Duitsland met Nvidia, plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de schrijfapp Manuskripte en de fietsnavigatie-app BikeCitizens. We beginnen met de Amerikaanse ban op DeepSeek.

Amerika verbant Chinees AI-model DeepSeek bij alle federale civiele diensten.

Linda: Het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid trekt vandaag formeel een streep door het Chinese AI-model DeepSeek binnen de federale overheid. Alle civiele diensten moeten DeepSeek uit bestaande systemen halen en mogen het ook niet meer inkopen. De order verschijnt in het Federal Register en noemt meerdere bedreigingen voor overheids-IT. Opvallend is de reikwijdte: de ban geldt niet alleen voor het model zelf, maar ook voor producten en diensten van derden die er bovenop gebouwd zijn.

Erik: En juist die uitbreiding naar toeleveranciers maakt dit groot. Veel commerciële AI-tools draaien stilletjes op open Chinese modellen die zijn bijgetraind of ingepakt, zonder dat de klant dat weet. Federale inkopers moeten nu een papieren spoor hebben van welk basismodel onder elke tool zit. Verwacht deze week dus urgente vragenlijsten vanuit compliance-teams naar hun leveranciers. Washington behandelt DeepSeek minder als één app en meer als een besmettingsrisico dat door de hele softwarestack loopt.

Linda: Die aanpak lijkt op eerdere Amerikaanse maatregelen tegen specifieke Chinese telecom- en camera-apparatuur, waar ook de toeleveringsketen werd meegenomen. Het verschil is dat software veel moeilijker te traceren is dan hardware. Een server zie je staan, een model dat ergens in een tool verstopt zit niet. Dat maakt de bewijslast voor leveranciers lastig: ze moeten aantonen wat er niet in zit, en dat is technisch een stuk ingewikkelder dan laten zien wat er wel in zit.

Erik: Voor Europa valt dit midden in een lopende discussie over AI-soevereiniteit. Europese overheden hebben DeepSeek niet verboden, maar meerdere nationale cyberagentschappen hebben publieke organisaties al gewaarschuwd voorzichtig te zijn met Chinese generatieve modellen op gevoelige data. Een Amerikaanse ban verhoogt de druk op Brussel en op nationale hoofdsteden om een eigen lijn te kiezen. Afwachten of de Europese Commissie zich erbij aansluit of expliciet afstand neemt.

Linda: In Nederland speelt dit direct bij het Rijks-ICT-landschap en bij gemeentes die experimenteren met generatieve AI. Het Nationaal Cyber Security Centrum heeft eerder al terughoudendheid geadviseerd bij Chinese modellen in de publieke sector. Nederlandse leveranciers die aan de Rijksoverheid leveren, krijgen vrijwel zeker vergelijkbare vragen: welk basismodel zit onder jullie tool, en kunnen jullie dat hard maken? Dat raakt ook kleinere AI-startups die zonder veel ruchtbaarheid open Chinese modellen gebruiken.

Mistral lanceert Timestral, vier AI-modellen voor tijdreeksen in plaats van tekst.

Erik: Het Franse AI-lab Mistral heeft iets uitgebracht dat geen chatbot is. Het heet Timestral en bestaat uit vier basismodellen die niet voor taal zijn gebouwd, maar voor tijdreeksen. Dat is in de kern elk soort data waar getallen in de tijd binnenkomen: energieverbruik, sensoren in fabrieken, beurskoersen, ziekenhuisopnames. In plaats van voor elk vraagstuk een apart model trainen, train je één groot algemeen model vooraf en richt je dat daarna op jouw specifieke data.

Linda: Dezelfde truc dus die taalmodellen groot maakte: eerst algemene patronen leren, daarna aanpassen. Of het echt beter voorspelt dan de bestaande statistische methoden is nog een open vraag, want die zijn hardnekkig lastig te verslaan. De benchmarks zullen meer vertellen dan het persbericht. Maar de strategische zet is interessant: terwijl iedereen vecht om de beste chatbot, zegt Mistral dat enorm veel bedrijfswaarde juist in saaie operationele data zit.

Erik: En Europa heeft daar veel van. Maakindustrie, netbeheerders, logistiek, automotive, chemie: sectoren waar niemand ruwe sensorstromen naar een Amerikaanse cloud wil sturen als het niet hoeft. Als deze modellen open zijn en je ze zelf kunt draaien, is dat een echt verkoopargument. Een netbeheerder kan dan de belasting op het stroomnet voorspellen op eigen servers, zonder dat data het gebouw verlaat. Voor voorspellen heb je bovendien geen biljoen parameters nodig, dus de rekenkosten blijven overzichtelijk.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven is dat relevant. TenneT en de regionale netbeheerders zoals Alliander en Stedin worstelen al jaren met het voorspellen van pieken op een overbelast stroomnet. Ook Schiphol, de Rotterdamse haven en grote maakbedrijven draaien dagelijks op tijdreeksen. Een Europees model dat je lokaal kunt draaien past beter bij de Nederlandse privacy- en soevereiniteitsreflex dan een Amerikaanse clouddienst. Of Timestral de belofte waarmaakt, hangt uiteindelijk af van onafhankelijke benchmarks de komende maanden.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Google en Synaptics lanceren een piepkleine multimodale AI-chip voor wearables en sensoren.

Erik: Google en chipmaker Synaptics brengen samen een nieuwe microcontroller op de markt die bedoeld is voor apparaten met weinig stroom, weinig geheugen en weinig budget. Op één chip zitten Googles neurale rekeneenheid Coral, de neurale motor van Synaptics genaamd Torq en standaard Arm-processorkernen. De doelmarkt is wearables, industriële sensoren, slimme huisapparaten en wat de industrie ambient AI noemt: apparaten die op de achtergrond stil luisteren, kijken of meten zonder dat je er bewust mee bezig bent.

Linda: De belofte is dat multimodale AI, dus stem en beeld tegelijk, direct op het apparaat kan draaien zonder omweg via de cloud. Dat verandert wat zulke apparaten kunnen. Een hoortoestel dat gesprekscontext begrijpt, een sensor die een haperende motor aan het geluid herkent, of een deurbel die een bezorger onderscheidt van een onbekende: dat werkt veel beter als de AI op de chip zelf zit. Snellere reactie, minder bandbreedte, en de data blijft lokaal.

Erik: Google geeft ook aan dat deze edge-chips soepel moeten samenwerken met de grotere Gemini-modellen in de cloud, zodat ontwikkelaars taken kunnen verdelen. Simpele herkenning op het apparaat, zwaardere analyse eventueel elders. Voor Europese industrie is dat direct relevant. Nederlandse, Duitse en Scandinavische fabrikanten lopen voorop in industriële sensoren en slimme gebouwtechniek. Als gevoelige audio of video de sensor nooit verlaat, krimpt het privacyrisico aanzienlijk, en dat scheelt een berg juridisch werk.

Linda: In Nederland zie je dat terug bij bedrijven als ASML, Philips en Signify, maar ook bij de vele mkb-leveranciers rond Eindhoven en Twente die sensoren bouwen voor fabrieken en zorg. De Autoriteit Persoonsgegevens kijkt streng mee bij camera's en microfoons in de openbare ruimte. Een chip die beeld en geluid op het apparaat verwerkt in plaats van naar een server te sturen, past beter bij de AVG. De vraag is of de prijs en beschikbaarheid aansluiten bij wat kleinere Nederlandse makers kunnen betalen.

Bondskanselier Merz dringt aan op grote AI-investering voor gesprekken met Nvidia.

Erik: De Duitse bondskanselier Friedrich Merz roept op tot een forse verhoging van de AI-investeringen in Duitsland, vooruitlopend op verwachte gesprekken over een samenwerking met Nvidia. Merz noemt AI strategisch voor de technologische toekomst van het land en wijst op de wereldwijde race tussen de Verenigde Staten en China. Duitsland kan het zich volgens hem niet veroorloven aan de kant te blijven staan. Harde bedragen en voorwaarden van een mogelijke Nvidia-deal zijn nog niet openbaar.

Linda: Voorlopig is dit dus vooral een politiek signaal, geen getekend contract. Maar de richting is duidelijk. Duitsland is de grootste economie van Europa en huisvest een flink deel van de industriële basis: auto's, chemie, machinebouw. Precies de sectoren waar AI de volgende productiviteitssprong kan brengen, mits de rekenkracht, de data en het talent op orde zijn. Een deal met Nvidia zou waarschijnlijk gaan over gereserveerde AI-rekencapaciteit, mogelijk via een Duitse soevereine cloud of een nationale supercomputer.

Erik: Nvidia sloot het afgelopen jaar vergelijkbare afspraken met het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Saoedi-Arabië, dus het sjabloon ligt er. Tegelijk zit er een Europese spanning in. Berlijn dat bilateraal zaken doet met een Amerikaanse chipmaker botst met de Brusselse lijn richting technologische soevereiniteit en eigen chipcapaciteit. Critici zullen zeggen dat miljarden naar Nvidia-hardware juist de afhankelijkheid vergroot die de EU wil verkleinen. Voorstanders wijzen erop dat Europa aan de top simpelweg geen eigen alternatief heeft.

Linda: Voor Nederland is dit niet neutraal. Nederlandse rekencentra en universiteiten zouden willen aanhaken bij een Duits AI-supercomputerproject, net zoals ze dat eerder deden bij Europese initiatieven zoals LUMI in Finland. En er is natuurlijk de ASML-hoek: elke Nvidia-chip die in Europa landt, is uiteindelijk gemaakt met Nederlandse lithografiemachines. Als Duitsland fors investeert, trekt dat ook Nederlandse toeleveranciers, dataspecialisten en energiebedrijven mee in het verhaal. Afwachten of het bij woorden blijft of dat er echt handtekeningen volgen.

Manuskripte maakt van je Mac een rustige werkplek voor lange teksten.

Erik: Tot slot twee dingen om vandaag uit te proberen. We beginnen met een tip voor iedereen die worstelt met een lang document: een scriptie, een rapport of een boekconcept. Er is een gratis schrijfapp genaamd Manuskripte die het bekijken waard is. Hij komt van een onafhankelijke Europese ontwikkelaar en draait op de Mac. Het idee is simpel: een rustige werkomgeving zonder gereedschapsbalken, zonder volledig kantoorpakket, zonder gedoe. Je opent de app, je schrijft, en verder bemoeit niets zich ermee.

Linda: Manuskripte wordt veel gebruikt door mensen die lange teksten maken, juist omdat de interface zo kaal is. Een schone pagina, een typemachine-achtige focusmodus en een volledig schermvullende weergave houden de woorden centraal. Je kunt werken met Markdown, een eenvoudige manier om koppen en lijsten op te maken met een paar toetsaanslagen in plaats van door menu's te zoeken. Gebruikers prijzen het rustige ontwerp en het feit dat je tekst gewone bestanden blijft, die je later ook in andere programma's kunt openen.

Erik: Er is niets op een server te installeren en geen abonnement waarvoor je je moet aanmelden. Voor Nederlandse luisteraars is de praktische pitch dat Manuskripte gratis is, offline werkt en dat je concept op je eigen Mac blijft staan, tenzij je zelf besluit het te verhuizen. Het is nadrukkelijk geen AI-schrijfhulp en probeert dat ook niet te zijn. Het is een stille werkplaats voor mensen die veel schrijven en willen dat hun bestanden van henzelf blijven.

Linda: Je downloadt hem via de website van de ontwikkelaar, en met tien minuten heb je een eerste pagina staan om te zien of het klikt. De app is bovendien licht genoeg om op oudere Macs te draaien, wat handig is als je laptop niet meer de nieuwste is. Voor gebruikers die vastlopen in Word of Google Docs: zeker het proberen waard.

BikeCitizens plant fietsroutes door Europese steden die gewone kaart-apps negeren.

Erik: De tweede tip is voor de fietsers onder de luisteraars, en heet BikeCitizens. Een gratis fiets-app en route-planner, gebouwd door een Europees team dat zich volledig op stadsfietsen richt. Het verschil met gewone kaart-apps is dat BikeCitizens niet rond de auto is ontworpen, maar rond de fiets. In plaats van je op de snelste weg te zetten, kiest hij voor fietspaden, rustige straten en kalmere routes. Grote kaart-apps behandelen fietsen vaak als bijzaak, hier staat het centraal.

Linda: Het bedrijf komt uit Oostenrijk en heeft wortels in stedelijke mobiliteit, dus de app werkt het best in steden en dorpen waar fietsinfrastructuur goed in kaart is gebracht. Je voert een startpunt en bestemming in, en krijgt een route langs fietsstroken en straten met weinig verkeer. Daarna volg je hem met gesproken navigatie op je telefoon, zodat je ogen op de weg blijven en niet op het scherm. De app is gratis voor iOS en Android, en er is ook een route-planner die je gewoon in de browser kunt gebruiken.

Erik: Voor Nederland is dat interessant, maar met een kanttekening. In fietsland bij uitstek concurreert BikeCitizens met de ANWB-fietsrouteplanner, met Komoot en met de app van de Fietsersbond, die hier allemaal uitgebreide netwerken en knooppunten dekken. De meerwaarde van BikeCitizens zit vooral als je buiten Nederland fietst, in steden als Berlijn, Wenen of Barcelona, waar lokale fietsapps vaak minder sterk zijn. Voor een rustige rit of een stadsverkenning op twee wielen is het een gratis extra in je telefoon.

Linda: Belangrijk om te weten: BikeCitizens is bedoeld voor dagelijks woon-werkverkeer en stadsritten, niet voor mountainbike-trails of lange wandeltochten. Voor dat soort gebruik zijn andere apps beter. Download hem via de App Store of Google Play, prik een bestemming, en je hebt een fiets-eerst-navigatie zonder iets te betalen. Houd er rekening mee dat voor sommige extra functies zoals offline kaarten een betaalde variant bestaat; voor de basisroutes blijft het gratis.

Linda: Vandaag hadden we het over: de Amerikaanse ban op het Chinese AI-model DeepSeek, Mistrals nieuwe tijdreeksmodellen Timestral, de piepkleine AI-chip van Google en Synaptics voor sensoren, Merz die vol inzet op AI-investering met Nvidia, en twee dingen om zelf te proberen: de schrijfapp Manuskripte en de fietsnavigatie-app BikeCitizens.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.