Google Willow-quantumdoorbraak & China AI-exportregels

Linda: Welkom bij The State of Tech, zondag 18 oktober 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Google maakt een flinke sprong in quantumcomputing, China zet onmiddellijke exportcontrole op geavanceerde AI-technologie, Meta geeft zijn sterkste open AI-model vrij, Chinese fabrikanten domineren de wereldmarkt voor humanoïde robots, en twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis e-book-editor KOReader en de kaart-verbeter-app StreetComplete. We beginnen bij die quantum-doorbraak van Google.

Google's Willow-chip verlaagt quantumfouten veertig keer met nieuwe techniek.

Linda: Google's Quantum AI-team claimt een doorbraak waar het hele vakgebied al jaren achteraan jaagt. Op zijn Willow-processor demonstreerden onderzoekers een methode die ze magic state cultivation noemen, en volgens hen verlaagt die techniek het aantal fouten met ongeveer veertig keer. Magic states zijn, kort gezegd, de speciale bouwstenen die een quantumcomputer nodig heeft om de volledige reeks berekeningen uit te voeren, niet alleen de makkelijke. Die bouwstenen schoon produceren was tot nu toe ongelooflijk duur in rekenkracht.

Erik: En dat getal, veertig keer minder fouten, is belangrijk omdat quantumcomputers berucht zijn om hun ruis. Elke extra qubit die je toevoegt om het probleem op te lossen, is tegelijk een nieuwe foutenbron. Opschalen voelt daardoor als tegen een roltrap oplopen die de verkeerde kant op gaat. De nieuwe truc gebruikt gecoördineerde metingen om foute pogingen eruit te vissen voordat ze de berekening vergiftigen. Google noemt het een verschuiving van natuurkunde-experiment naar echte techniek-discipline.

Linda: Belangrijk om er direct bij te zeggen: dit is geen werkende quantumcomputer die morgen de bankversleuteling kraakt. Het is een bouwsteen, maar wel een cruciale. In de industrie wordt vaak gesproken over miljoenen fysieke qubits om een paar duizend betrouwbare logische qubits te krijgen. Als de foutmarge met orden van grootte daalt, verbetert die verhouding en krimpt de hardware-rekening fors mee. Dat verlaagt de drempel voor iedereen die hierin wil investeren.

Erik: Voor Nederland is dit vooral relevant via QuTech in Delft en de Nederlandse quantum-ecosysteem rond TNO en TU Delft. Die werken aan hun eigen aanpak, vooral met trapped ions en spin-qubits, maar iedere doorbraak die laat zien dat foutcorrectie praktisch haalbaar wordt, geeft het hele veld rugwind, ook voor financiering. En let op de aanloop naar quantum-veilige cryptografie: Nederlandse banken en de overheid moeten de komende jaren overstappen op nieuwe versleuteling, en dit nieuws onderstreept waarom die migratie geen uitstel verdient.

Linda: Opvallend is ook het framing van Google zelf. Door dit te presenteren als een stap van wetenschap naar engineering, zet het bedrijf druk op concurrenten als IBM, Quantinuum en het Chinese veld om vergelijkbare mijlpalen te laten zien. De komende maanden gaat het dus niet alleen om bredere qubit-aantallen, maar vooral om wie laat zien dat je een stabiel, betrouwbaar logisch qubit kunt bouwen met minder resources. Dat is de nieuwe meetlat.

China voert per direct registratieplicht in voor export van drieëntwintig AI-technologieën.

Erik: China heeft razendsnel gehandeld op het gebied van AI-export. Het ministerie van Handel en het ministerie van Wetenschap en Technologie publiceerden samen een herziening die veertig technologieën omvat, en voor drieëntwintig daarvan geldt per direct een registratieplicht bij export. Het bereik is breed: grote AI-modellen, AI-agents, rekenclusters en ontwerpsoftware voor AI-processors en geheugenchips. Peking noemt het misbruikpreventie, bescherming van nationale veiligheid en het behouden van menselijke controle over gevoelige AI-mogelijkheden.

Linda: De timing is opvallend. Dit landt een paar dagen nadat we het eerdere voorstel hier bespraken, en nu zijn de regels al operationeel. De openbare consultatie loopt nog tot vijftien november, maar bedrijven moeten vanaf nu voldoen. Voor Europese bedrijven betekent dat concreet: een licentiedeal met een Chinese partner, een gezamenlijk onderzoeksproject rond AI-agents of zelfs technische ondersteuning voor chipontwerpsoftware kan deze week al een registratieplicht aan Chinese kant uitlokken.

Erik: Juridische afdelingen bij autobouwers, industriële concerns en onderzoeksuniversiteiten gaan deze lijst regel voor regel doorlopen. De vraag is welke specifieke modelgroottes, clusterconfiguraties en ontwerptools binnen het net vallen. En het spiegelt wat Washington al jaren omgekeerd doet. De VS beperkt geavanceerde chips en machines richting China; Peking registreert nu wat eruit gaat. Daartussenin zitten Europese bedrijven die aan beide kanten willen verkopen.

Linda: ASML kent dat verhaal natuurlijk al bij de lithografie-machines. Reken daar nu AI-modellen en agents bij op, en Nederland zit opnieuw in het midden van twee technologie-blokken. Ook voor universiteiten als Delft, Eindhoven en Amsterdam, die vaak samenwerken met Chinese onderzoeksgroepen op AI, kan dit betekenen dat routinematige samenwerkingen plotseling exportdocumenten vereisen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken en Dutch Trade and Invest gaan hier de komende weken druk mee bezig zijn.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Claude kraakt in een halfuur een raadsel van twintig jaar oud

Erik: Oké, ik heb een vraag voor je. Wanneer heb jij voor het laatst een twintig jaar oude cryptografische mysterie opgelost in je lunchpauze?

Linda: Eh, nooit. Ik kan nog niet eens mijn eigen wachtwoordmanager onthouden. Maar goed, dit gaat dus over Claude, neem ik aan?

Erik: Precies. Anthropic-onderzoekers melden dat Claude in minder dan dertig minuten iets heeft ontdekt over de elliptische-curve-seeds van NIST. Dat is dat Amerikaanse instituut voor standaarden. En die seeds, dat zijn de beginwaarden waarmee bepaalde cryptografische curves zijn opgebouwd.

Linda: En daar zat al twintig jaar gedoe over, toch? Dat die getallen er een beetje willekeurig uitzagen en niemand wist waar ze vandaan kwamen.

Erik: Ja, en dat is precies het probleem. Die seeds zouden voortkomen uit een hashfunctie, dus een serieus cryptografisch proces. Maar Claude zag dat ze eigenlijk uit lrand48 komen. Dat is een simpele, ouderwetse pseudo-randomgenerator, geïnitialiseerd met Unix-tijdstempels.

Linda: Wacht, dus geen verfijnde hash, maar gewoon een eenvoudige generator met een tijdstempel als startpunt? Dat klinkt bijna teleurstellend.

Erik: Dat is het mooie eraan, vind ik. Jarenlang zijn er complottheorieën geweest. Zat er een achterdeurtje in? Had iemand die getallen zorgvuldig gekozen om te kunnen meekijken? En dan blijkt de verklaring misschien gewoon een stuk saaier te zijn.

Linda: Saaier, maar niet per se geruststellender. Als het een eenvoudige generator was, wie zegt dan dat het toeval was?

Erik: Dat is een terechte nuance. Het bewijst vooral hoe die getallen tot stand zijn gekomen, niet dat er nooit iets mee is gebeurd. Maar het haalt wel een hoop speculatie uit de lucht, want je hebt nu een concrete, controleerbare route.

Linda: Goed, maar wat mij vooral bezighoudt is die dertig minuten. Dat zijn hele teams van cryptografen die er twintig jaar naar hebben gekeken.

Erik: Ja, en tegelijk moeten we oppassen met de framing. Een model dat razendsnel patronen kan doorzoeken en combineren, heeft een ander soort voordeel dan een mens. Het is niet per se slimmer, het kan gewoon enorm veel hypotheses afvinken zonder moe te worden.

Linda: Ik hoor je zeggen dat het meer brute doorzettingsvermogen is dan geniale ingeving?

Erik: Een beetje van allebei. Het punt is dat dit soort speurwerk, oude bronnen uitpluizen, gangbare generatoren naast de getallen leggen, precies het werk is waar AI goed in is. En het levert dus daadwerkelijk iets op.

Linda: Dan is de vraag wat er nog meer ligt. Er zitten vast meer van die slapende raadsels in oude standaarden.

Erik: Dat denk ik ook. Dezelfde week meldt Anthropic nog dat Claude quantumcircuits heeft herontworpen. Je ziet een patroon: AI wordt ingezet als onderzoeksassistent op plekken waar menselijke aandacht schaars is.

Linda: Prima, maar ik wil dit wel eerst door onafhankelijke cryptografen bevestigd zien voordat ik de vlag uithang.

Erik: Eerlijk, dat is verstandig. Maar als het standhoudt, is het een mooi stukje opruimwerk in de geschiedenis van de cryptografie.

China levert zevenennegentig procent van alle humanoïde robots wereldwijd.

Linda: De Chinese robotica-sector heeft een opvallende grens gepasseerd. In 2025 overschreed de export van industriële robots uit China voor het eerst de import. En in de eerste helft van dit jaar leverde China ruim veertigduizend humanoïde robots, wat volgens de cijfers neerkomt op zo'n zevenennegentig procent van het wereldwijde totaal. Dat is geen trend meer, dat is dominantie. Aangedreven door een complete binnenlandse toeleveringsketen, agressieve productieschaal en scherpe prijsconcurrentie, met AI steeds dieper in de besturingssystemen.

Erik: Voor de Europese industrie is dit een bekend verhaal in een nieuwe categorie. We zagen het bij zonnepanelen, bij batterijen en bij elektrische auto's. Nu zijn het robots die fabriekshallen, magazijnen en straks ook dienstverlenende omgevingen inlopen. De Europese robotica is sterk in precisie-industrie-armen uit Duitsland, Zwitserland en Italië, maar de humanoïde golf is een andere race. De volumes die uit China komen, creëren een kostenlijn die lastig te evenaren is zonder vergelijkbare schaal.

Linda: Dat raakt alles, van automatiseringsstrategieën in fabrieken tot logistiek in havens als Rotterdam. Voor Nederlandse bedrijven als VanderLande in Veghel of de magazijn-automatisering bij bol en Picnic betekent dit dat de volgende generatie goedkope humanoïden grotendeels uit China gaat komen. En er zit een inkoopvraag aan vast. Chinese humanoïden op schaal kopen betekent niet alleen hardware importeren, maar ook AI aan boord, update-cycli en gegevensstromen.

Erik: Verwacht dus scherpere controle vanuit Europese toezichthouders op waar operationele data verwerkt wordt, zeker bij robots in gevoelige omgevingen zoals havens, waterwerken en energievoorzieningen. In Brusselse kringen wordt al gesproken over een Europese tegenbeweging, iets wat lijkt op de steun aan de chip-industrie, maar dan voor robotica. Industriekoepels zoals FME in Nederland duwen hard op onderzoeksgeld voor eigen humanoïde-platforms. Of dat op tijd komt om een eigen plek in deze markt te veroveren, is twijfelachtig gezien het Chinese tempo.

AiMOGA opent wereldwijde pre-orders voor huisrobot Mobo op eenentwintig oktober.

Linda: Mooi op het ritme van ons vorige onderwerp: AiMOGA Robotics onthult op eenentwintig oktober in Wuhu zijn Mobo, en wereldwijde pre-orders starten diezelfde dag. Mobo wordt gepositioneerd als een consumenten-humanoïde voor het gezin, ontworpen om te helpen met gesprekken, gezelschap en dagelijkse routines voor jong en oud. De robot gebruikt stembediening, herkenning van voorwerpen via camera's, agenda-herinneringen en langetermijngeheugen. Onder de motorkap zit AiMOGA's eigen MoAgent-software, die waarneming, interactie en uitvoering aan elkaar koppelt.

Erik: Het bedrijf is een robotica-afsplitsing die voortborduurt op ervaring uit de auto-industrie, en Mobo is hun eerste stap richting de woonkamer. Voor Nederlandse consumenten die hiermee willen experimenteren, zijn de concrete details om op te letten bij de lancering: de prijs, welke talen ondersteund worden, hoe de dataverwerking is geregeld, en of het apparaat met volledige EU-conformiteit wordt geleverd inclusief CE-markering en duidelijke privacy-documentatie.

Linda: Een robot met camera's, microfoons en langetermijngeheugen in je woonkamer is geen neutraal apparaat. De algemene voorwaarden gaan net zo belangrijk zijn als de hardware-specificaties. Analisten die deze sector volgen, wijzen erop dat familie-humanoïden nog een onbewezen categorie zijn. Eerdere pogingen van bekende namen, zoals Jibo en de kleinere robots van Sony, strandden op korte batterijduur, beperkte toegevoegde waarde en ongemakkelijke prijsstelling. Veel beloftes, weinig doorbraak in de huiskamer.

Erik: Wat nu anders is: goedkopere motoren, snellere AI die op het apparaat zelf draait, en de brede Chinese toeleveringsketen die we net bespraken. Europese kopers krijgen vroege toegang tot deze generatie hardware, maar ook de eerste golf van kinderziektes. Wie overweegt om te bestellen zodra Mobo in de Benelux beschikbaar komt, kan het beste wachten op onafhankelijke reviews van bijvoorbeeld Tweakers of de Consumentenbond voordat er daadwerkelijk geld overgaat. Een nieuwe productcategorie koop je zelden het beste op dag één.

KOReader is de gratis e-bookapp die je lees-ervaring helemaal naar je hand zet, plus StreetComplete voor kaartverbetering.

Linda: Tot slot twee dingen waar je vandaag echt iets mee kunt. Eerst KOReader. Dat is een gratis, open-source leesapp voor e-books en documenten, met ondersteuning voor onder meer EPUB, PDF, DjVu en MOBI. Hij draait op Android, Linux en op veel e-readers, waaronder Kobo en Kindle. Heb je ooit een PDF op een e-reader geopend waarbij de tekst piepklein bleef of de zinnen halverwege afbraken? Met KOReader kun je tekstvolgorde, marges, lettertype en regelafstand tot in detail aanpassen, en bij PDF's kun je de pagina bijsnijden of de tekst laten herstromen.

Erik: Volgens de gebruikersgemeenschap is KOReader vooral geschikt voor wie veel leest op een e-reader en meer controle wil dan de standaardsoftware biedt. Denk aan wetenschappelijke artikelen, oude scans of boeken uit het publieke domein via bijvoorbeeld Project Gutenberg. Je stelt je eigen lettertypen in, markeert passages en krijgt een woordenboek binnen handbereik. De leercurve is even wennen, want het menu is dichtbepakt, maar de documentatie is goed op orde. Je bestanden blijven op je eigen apparaat. Reken op ongeveer twintig minuten voordat het begint te wennen.

Linda: De tweede tip is niet-AI en oprecht leuk: StreetComplete. Een gratis Android-app van de OpenStreetMap-gemeenschap die het verbeteren van de wereldkaart in een soort quiz verandert. Je loopt door je buurt, de app toont simpele vragen gekoppeld aan concrete plekken: wat is de maximumsnelheid op deze straat, is die winkel rolstoeltoegankelijk, wat zijn de openingstijden van die bakker? Je beantwoordt ze, en je bijdrage stroomt direct door naar OpenStreetMap.

Erik: En die kaart ligt onder talloze Europese apps, van fietsroute-planners tot bezorgdiensten en openbaarvervoer-apps. Voor Nederlandse gebruikers is StreetComplete bijzonder bruikbaar omdat Nederland een actieve OpenStreetMap-gemeenschap heeft, maar ook in Rotterdam of op het Groningse platteland zijn er duizenden kleine details die nog ontbreken. Twintig minuten tijdens een wandeling levert tientallen verbeteringen op die iedereen die de kaart gebruikt direct ten goede komen. Dat was het voor vandaag.

Linda: Vandaag hadden we het over: Google's Willow-chip verlaagt quantumfouten veertig keer, China voert per direct registratieplicht in, Claude kraakt in een halfuur een, China levert zevenennegentig procent van alle, AiMOGA opent wereldwijde pre-orders voor huisrobot, en KOReader is de gratis e-bookapp die.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.