Arm-rechtszaak Qualcomm & China's AI-exportcontrole

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 17 oktober 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: een jury in Delaware zet chipontwerper Arm zwaar onder druk, China wil zijn AI-modellen onder exportcontrole brengen, Google haalt CNN en de Financial Times aan boord voor AI-nieuws, en wereldwijd stijgt het aantal Gmail-overnames fors. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: het gratis gedeelde tekenprogramma Drawpile en de live vluchtvolger Flightradar24. We beginnen met de uitspraak die Arm en de hele chipindustrie raakt.

Jury in Delaware oordeelt dat Arm licentieafspraken met Qualcomm heeft geschonden, chipaandelen onderuit.

Linda: Een jury in de Amerikaanse staat Delaware heeft geoordeeld dat de Britse chipontwerper Arm zijn licentieovereenkomst met Qualcomm heeft geschonden. En dat kwam hard aan op de beurs. Het aandeel Arm zakte zo'n vijf procent, AMD volgde met een vergelijkbare daling, en zelfs TSMC, de Taiwanese chipfabrikant die het meeste van dit spul daadwerkelijk bakt, verloor rond de twee procent. Voor een bedrijf dat zijn hele brood verdient met het verhuren van chipontwerpen is zo'n uitspraak geen voetnoot.

Erik: En volgende week komt er nog een tweede uitspraak overheen, over Arms nieuwste chiparchitectuur. De kern van het conflict: Qualcomm nam een paar jaar geleden het bedrijf Nuvia over en vond dat het daarmee ook het recht had om die Arm-technologie door te gebruiken. Arm vond van niet. De jury koos de kant van Qualcomm. Dat betekent dat elke andere klant van Arm, en dat zijn er honderden, dit weekend zijn eigen contract er nog eens bij pakt.

Linda: Waarom dit zo breed doortikt: Arm zit onderin bijna elke smartphone ter wereld, in steeds meer laptops en inmiddels ook in datacenter-chips. Hun verdienmodel bestaat uit licentiegeld vooraf en vervolgens een vergoeding per verkochte chip. Als rechters opnieuw gaan tekenen waar die licenties ophouden, wankelt de rekensom onder de hele industrie. Niet morgen, maar wel structureel. Investeerders prijzen dat soort onzekerheid direct in, en dat zag je terug in de koersen.

Erik: En er zit ook een Europese laag aan. Arm heeft zijn hoofdkantoor in Cambridge en is een van de weinige wereldwijd kritieke chipbedrijven waar Europa echt naar kan wijzen, ook al is het grootaandeelhouder het Japanse SoftBank en staat de notering in New York. Een vonnis dat het verdienmodel ondergraaft, raakt indirect een strategisch Europees bezit. Nederlandse industriële partijen, van autotoeleveranciers tot telecomapparatuurmakers, gebruiken Arm-ontwerpen vaak diep in hun producten.

Linda: Voor Nederlandse chipbedrijven in de keten, denk aan ASML-klanten en bedrijven rond Eindhoven, is dit vooral een signaal dat de juridische risico's rond chipontwerp toenemen bovenop de geopolitieke. De uitspraak van volgende week over de nieuwste architectuur wordt daarom scherp gevolgd, want die bepaalt of dit een eenmalig conflict blijft of een bredere herijking van hoe chiplicenties werken. Tot die tijd blijft de markt nerveus.

China wil geavanceerde AI-modellen, agents en chipontwerpen onder strenge exportcontrole brengen.

Erik: China heeft een conceptvoorstel gepubliceerd om geavanceerde AI-technologie toe te voegen aan zijn exportcontrolelijst. Het gaat om 23 technologieën, waaronder grote taalmodellen, zelfstandig werkende AI-agents en chipontwerpen voor krachtige AI-producten. En het meest opvallende: de regels zouden ook de echte technische ingrediënten raken, dus de modelgewichten en de broncode. Peking noemt het een veiligheidsmaatregel, met verwijzing naar misbruik tegen kritieke infrastructuur en defensie.

Linda: De symmetrie met Washington springt eruit. Drie jaar lang scherpten de Verenigde Staten hun exportregels aan voor geavanceerde chips en chipmachines richting China. En nu bouwt China zijn eigen exportregime op, maar dan de andere kant op. De onderliggende boodschap: Peking vindt zijn eigen AI, van bedrijven als DeepSeek, Alibaba's Qwen en Moonshot AI, inmiddels waardevol genoeg om af te schermen. Twee jaar geleden was het verhaal nog dat Chinese AI vooral aan het inhalen was.

Erik: Voor Europese bedrijven is dit ongemakkelijk. Een flink aantal Europese partijen experimenteert stilletjes met open Chinese modellen, omdat ze capabel zijn, goedkoop en vaak met een open licentie. Als modelgewichten en broncode straks onder exportcontrole vallen, kan die pijplijn van de ene op de andere dag smaller worden of in papierwerk verzanden. Hetzelfde geldt voor Europese chipontwerpers die met Chinese partners aan AI-versnellers werken.

Linda: Voor Nederland is het concreet relevant omdat verschillende Nederlandse AI-startups en onderzoeksgroepen juist die open Chinese modellen gebruiken als goedkope basis om op door te bouwen. Het concept ligt nu open voor consultatie, dus definitief is er nog niets. Maar bedrijven die hun AI-stack op Chinese open modellen hebben gebaseerd, doen er verstandig aan nu alvast te kijken naar alternatieven. Want als de regel er komt, is de overgangstermijn in dit soort trajecten doorgaans kort.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Google tekent met CNN, Financial Times, Axios en ruim vierhonderd uitgevers voor AI-nieuwslicenties.

Erik: Google heeft zijn AI-nieuwslicentieprogramma flink uitgebreid. CNN, de Financial Times, Axios en in totaal meer dan vierhonderd uitgevers wereldwijd hebben nu getekend. De deal geeft Google toestemming om hun artikelen te gebruiken in generatieve AI-functies, met de belofte van nette bronvermelding en directe links terug naar het origineel. Google verkoopt het als winst voor beide kanten: betere antwoorden voor gebruikers en meer bereik voor uitgevers.

Linda: De timing is natuurlijk niet toevallig. Nieuwsorganisaties over de hele wereld klagen AI-bedrijven aan vanwege het binnenhalen van artikelen zonder toestemming. Een formeel programma met betalingen en bronvermelding is Googles manier om die lawines voor te blijven. De Financial Times is uit Europees oogpunt de meest opvallende naam op die lijst. Een premium betaalde titel met wereldwijde reputatie die nu actief content levert aan een generatief AI-systeem, dat is een signaal naar andere Europese uitgevers.

Erik: En hier zit meteen de ongemakkelijke rekensom. Als Google een artikel van bijvoorbeeld de Financial Times samenvat met een linkje, kan de lezer het gevoel krijgen dat hij het antwoord al heeft en nooit meer doorklikt. De uitgever krijgt wel een licentievergoeding, maar misschien minder abonnees. Of die ruil per saldo gunstig uitpakt, weet nog niemand. Jarenlang was het standpunt van de branche vooral verzet. Nu kiezen de grootste namen ervoor om binnen de tent te experimenteren.

Linda: Voor Nederland is dit extra relevant omdat uitgevers als DPG Media en Mediahuis aan de zijlijn meekijken naar wat de FT doet. Nederlandse titels zoals de Volkskrant, NRC en het FD staan nu voor dezelfde keuze: wel of niet licentiëren aan Googles AI, met het risico dat je eigen bezoekersaantal daalt. De branchevereniging NDP Nieuwsmedia heeft eerder al gepleit voor collectieve afspraken. Dit Amerikaanse model, uitgever per uitgever, kan dat Nederlandse pad bemoeilijken.

Wereldwijde golf van Gmail-accountovernames leidt tot gecoördineerde actie van Google en opsporingsdiensten.

Erik: Beveiligingsteams en opsporingsdiensten over de hele wereld zien een scherpe stijging van pogingen om Gmail-accounts te kapen. Het gaat om phishing-campagnes, het massaal uitproberen van gelekte wachtwoorden, zogenoemde SIM-swapping om sms-codes te onderscheppen, en gerichte social engineering. Allemaal met één doel: binnenkomen in iemands Gmail. Google rolt extra bescherming in zijn producten uit en komt met nieuwe gebruikersadviezen, terwijl rechercheurs achter de groepen aangaan.

Linda: En Gmail is natuurlijk niet zomaar e-mail. Voor de meeste mensen is het het herstel-adres voor bankieren, webshops, sociale media, DigiD-koppelingen en werkaccounts. Verlies je je Gmail, dan loopt een aanvaller feitelijk zo door naar bijna al je andere accounts. Daarom is dit zo lucratief, en daarom blijven deze campagnes groeien. De technieken zelf zijn niet nieuw, maar het volume en de coördinatie zijn dat wel. SIM-swapping is daarbij geïndustrialiseerd, met criminele groepen die medewerkers van telecombedrijven omkopen.

Erik: Voor Nederlandse gebruikers is het praktische advies weinig sexy maar wel urgent. Stap af van sms-codes als tweede stap bij het inloggen en gebruik een authenticator-app of een fysieke beveiligingssleutel. Beide worden door Gmail ondersteund en kosten weinig tot niets. Passkeys, waarbij je inlogt met de vingerafdruk of gezichtsherkenning van je telefoon, zijn inmiddels bij vrijwel alle grote diensten beschikbaar en zijn aanzienlijk moeilijker te kraken met deze aanvallen.

Linda: Ook de Nederlandse telecomproviders dragen een stuk verantwoordelijkheid. KPN, VodafoneZiggo en Odido hebben de laatste jaren strengere controles ingevoerd bij SIM-wissels, maar criminelen vinden steeds nieuwe wegen. De Fraudehelpdesk meldt dat de aangiftes rond gekaapte mailaccounts gestaag toenemen. Als Gmail de spil is van je digitale leven, is dit het weekend om die beveiliging eindelijk aan te scherpen. Het kost een kwartier en voorkomt een hoop ellende.

Drawpile maakt van elke laptop een gedeeld tekencanvas voor vrienden, scholieren of thuiswerkende teams.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag echt iets mee kunt. De eerste is Drawpile. Dat is een gratis, open-source tekenprogramma dat iets doet wat de meeste betaalde pakketten nog altijd onhandig maken: meerdere mensen laten gelijktijdig op hetzelfde canvas tekenen, via internet, in real time. Zie het als een gedeeld schetsboek. Iedereen met de app, die draait op Windows, Mac en Linux, kan via een eenvoudige link of een serveradres meedoen aan een sessie.

Linda: En voor wie helemaal niets wil installeren is er ook een webversie. Drawpile wordt veel gebruikt door tekendocenten, online tekenclubs en ouders die iets gezelligs met de kinderen zoeken op een regenachtige zaterdag. De app ondersteunt drukgevoelige tekentabletten, werkt met lagen zoals je dat van serieuze tekensoftware gewend bent, en er zit een ingebouwde chat in zodat je kunt kletsen tijdens het tekenen. Je kunt op een publieke server inpluggen of je eigen server opzetten.

Erik: Die eigen-server-optie is interessant voor scholen en kleine studio's die hun sessies privé willen houden. De Europese invalshoek is hier vooral praktisch, niet juridisch. Drawpile wordt onderhouden door een Finse ontwikkelaar en de gemeenschap eromheen is grotendeels Europees. Voor solo-gebruik werkt de app helemaal offline; alleen als je samen tekent, maak je verbinding. Het kost niets, de download is in een paar minuten binnen, en je kunt het direct na deze aflevering uitproberen.

Linda: Waar de app bij uitstek werkt: online tekenles aan je neefje of nichtje, een brainstorm met collega's die geografisch verspreid zitten, of gewoon een avondje samen tekenen met vrienden tijdens een videobelletje. Belangrijke beperking om te noemen: zodra je een publieke server kiest, worden sessies via die server geleid, dus kies je eigen server als je echt vertrouwelijk werk doet. Voor losse familiepret op zaterdag is dat natuurlijk ruim voldoende.

Flightradar24 verandert je telefoon in een live kaart van elk vliegtuig in de lucht.

Erik: Het tweede ding om uit te proberen is Flightradar24. Een Zweedse dienst die je in real time laat zien waar vrijwel elk commercieel vliegtuig ter wereld op dit moment vliegt. Open de app of de website en je ziet een wereldkaart vol kleine vliegtuigicoontjes. Tik op eentje, en je krijgt de luchtvaartmaatschappij, het vluchtnummer, waar het vandaan komt, waar het heen gaat, de hoogte, de snelheid en vaak zelfs het exacte vliegtuigtype. De basisversie is gratis op iPhone, Android en in elke browser.

Linda: Het klinkt als speelgoed, en dat is het deels, maar het is ook echt nuttig. Haal je iemand op van Schiphol? Dan zie je of de vlucht echt op tijd is, in plaats van blind te vertrouwen op het bord in de aankomsthal. Zit je zelf vast op een vertraagde vlucht? Dan zie je vaak waarom, omdat het inkomende toestel nog ergens boven de Atlantische Oceaan hangt. Bij weersproblemen of een gesloten luchtruim is Flightradar24 meestal sneller en helderder dan de officiële kanalen.

Erik: Nederlandse en internationale redacties leunen er stilletjes op bij breaking news rond vliegincidenten. De data komt van een wereldwijd netwerk van vrijwilligers met kleine ontvangers, en veel daarvan staan in Europa. Daardoor is de dekking boven ons continent, Noord-Amerika en drukke vliegcorridors uitstekend, en dunner boven oceanen en afgelegen gebieden. Voor Nederlandse gebruikers rond Schiphol, Eindhoven en Rotterdam The Hague Airport is de dekking vrijwel perfect, inclusief kleine binnenlandse vluchten.

Linda: Het gratis niveau biedt wat een gewone gebruiker nodig heeft. Er is een betaalde versie voor wie historische vluchten wil terugkijken, filteren op vliegtuigtype of langere trackinggeschiedenis wil, maar die heb je echt alleen nodig als je serieus hobbyist bent. Beperking om bij te noemen: niet elk militair of privétoestel is zichtbaar, en in de gratis versie zie je advertenties. Voor dat weekendje opstijgend verkeer kijken vanaf het terras bij Schiphol: ideaal, en meteen te downloaden.

Linda: Vandaag hadden we het over: Arm die een rechtszaak verliest tegen Qualcomm, China's voorgestelde exportcontrole op AI-modellen, Googles grote AI-nieuwsdeal met CNN en de Financial Times, de wereldwijde golf aan Gmail-overnames, en twee dingen om zelf te proberen: het gedeelde tekenprogramma Drawpile en vluchtvolger Flightradar24.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.