AI-hoorzitting New York: gemeenteraad dagvaardt AI-top

Linda: Welkom bij The State of Tech, maandag 5 oktober 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: de gemeenteraad van New York daagt de top van de AI-industrie voor een hoorzitting, Amazon belooft meer dan een miljard dollar aan steden met datacenters, Hongkong zet een record neer voor beursgangen dankzij AI-geld, Google DeepMind voorziet door AI ontworpen eiwitten van een onzichtbaar watermerk, de gratis audiobewerker Ocenaudio maakt van elke laptop een snelle geluidswerkplek, en de Duitse fiets-navigatie-app Naviki stuurt je over rustige routes. We beginnen in Manhattan, waar de gemeenteraad vandaag de bazen van de grootste AI-bedrijven onder ede wil horen.

De gemeenteraad van New York roept de top van OpenAI, Anthropic, Google, Meta en SpaceX ter verantwoording.

Linda: Vandaag speelt het hoofdverhaal niet in Silicon Valley of Washington, maar in een raadszaal in Manhattan. De gemeenteraad van New York heeft topmannen en topvrouwen van OpenAI, Anthropic, Google, Meta en de AI-tak van SpaceX opgeroepen om te getuigen over de risico's van hun systemen voor gewone New Yorkers. De raad wil horen welke waarborgen er zijn, welke schade al optreedt en welke lokale regels mogelijk zijn. Wie weigert, krijgt een dagvaarding. Dat is opmerkelijk: niet een federale toezichthouder, maar een stadsbestuur dat de grootste AI-bedrijven onder ede wil horen.

Erik: En dat zegt veel over het tempo van de politiek. In Washington gebeurt weinig, in Brussel duurt het jaren, dus stappen steden zelf in waar ze kunnen. De raad wil weten hoe AI-systemen uitpakken bij huisvesting, politiewerk, sollicitaties en gemeentelijke diensten binnen één stad. Hun bereik is beperkt tot inkoop, consumentenbescherming en gemeentelijke organisaties, maar precies dáár raakt AI het dagelijks leven. Voor de bedrijven is het risico vooral reputatie: een slecht moment in de hoorzitting levert fragmenten op die blijven circuleren.

Linda: Een hoorzitting op stadsniveau klinkt klein, maar werkt als blauwdruk. Andere steden kopiëren de vragen, de getuigenlijst en de eisen. Zo verschuift een lokale sessie binnen enkele maanden naar landelijke druk. Bovendien dwingt het de bedrijven om voor het eerst onder ede uit te leggen wat ze normaal alleen in blogposts beschrijven. Dat verandert de bewijslast: wat je zegt in een raadszaal, kan later tegen je worden gebruikt in rechtszaken over discriminatie bij sollicitaties of fouten in uitkeringssystemen.

Erik: Belangrijk om te zien is wat de raad concreet wil regelen. Op tafel liggen verplichte veiligheidstoetsen voor AI die de stad inkoopt, meldplichten bij incidenten en een route voor burgers die schade willen verhalen. Dat is geen landelijk kader, maar wel een pakket dat direct ingrijpt op aanbestedingen.

Linda: En voor de bedrijven zelf is dit een voorproefje. Als deze hoorzitting een model wordt, krijgen ze de komende jaren tientallen vergelijkbare oproepen uit grote steden wereldwijd, van Londen tot Berlijn. Dat vraagt om een heel andere publieke verantwoording dan het persbericht waaraan ze gewend zijn.

Amazon belooft meer dan een miljard dollar aan Amerikaanse steden die zijn datacenters herbergen.

Erik: Amazon probeert de oplopende weerstand tegen zijn datacenters te sussen. Matt Garman, de baas van de clouddienst van Amazon, presenteerde een programma genaamd Built Together. Het bedrijf trekt vijf jaar lang meer dan een miljard dollar uit voor Amerikaanse gemeenten die datacenters huisvesten. Dat geld gaat naar gratis opleidingen aan community colleges, bijscholing voor technische beroepen en energiebesparing in scholen en woningen. Daarnaast belooft Amazon dat zijn datacenters de lokale stroomrekening niet omhoog zullen jagen, en komen er jaarlijkse cijfers over energie- en watergebruik.

Linda: De context verklaart waarom Amazon dit nu doet. In de Verenigde Staten verzetten steden en dorpen zich steeds vaker tegen nieuwe datacenters, uit zorg over stroomverbruik, waterconsumptie en de druk op het elektriciteitsnet. Verschillende projecten zijn vertraagd of helemaal geblokkeerd. Een miljard dollar verdeeld over vijf jaar en tientallen locaties is per gemeente geen revolutie. De belofte om energie- en watercijfers per datacenter te publiceren weegt zwaarder, want juist die getallen hebben de hyperscalers altijd angstvallig binnenshuis gehouden.

Erik: De interessantste belofte is die over de stroomrekening. Amazon zegt dat zijn datacenters niet zullen leiden tot hogere tarieven voor omwonenden. Hoe dat precies gemeten en afgedwongen wordt, is onduidelijk, en de netbeheerders en energieleveranciers bepalen uiteindelijk de tarieven. Als het betekent dat Amazon zelf opdraait voor nodige netverzwaringen, is dat substantieel. Blijkt het vooral een zin in een persbericht, dan prikken bewoners daar snel doorheen.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Hongkong zet record van zevenenveertig miljard dollar aan beursgangen neer door AI-honger naar kapitaal.

Erik: Hongkong beleefde zijn beste kwartaal ooit voor beursgangen. Bedrijven haalden tussen juli en september zevenenveertig en een half miljard dollar op, waarmee de teller voor dit jaar boven de tweeënnegentig miljard uitkomt en het record van 2021 in zicht komt. De drijvende kracht is een stortvloed aan AI-geld. Chinese bedrijven staan in de rij voor beursintroducties, aandelenuitgiftes en grote pakkettransacties om hun AI-expansie te financieren. AI-modelbouwer Z dot AI haalde een flinke ronde op en keerde kort na zijn eerste notering alweer terug naar de markt.

Linda: Opvallend is wáár het geld landt. Hongkong had een paar stille jaren qua noteringen. Dat beleggers nu weer bereid zijn in Chinese AI-verhalen te stappen, ondanks alle geopolitieke spanningen, is een signaal. De snelheid van de Z dot AI-vervolgronde laat zien dat deze bedrijven ervan uitgaan dat hun kapitaalbehoefte alleen maar oploopt, vooral voor rekenkracht, datacenters en talent. Het is dezelfde kostenstructuur die ook de Amerikaanse AI-waarderingen opdrijft.

Erik: Het laat ook zien dat de AI-kapitaalrace geen Amerikaans onderonsje is. Chinese AI-bedrijven financieren zich op schaal via hun eigen regio, wat hun afhankelijkheid van westers geld en westerse chips op termijn verkleint. Dat heeft industriële gevolgen. Als deze bedrijven dit soort bedragen kunnen blijven ophalen, kunnen ze Chinese alternatieven voor Nvidia-hardware blijven kopen en hun eigen modelontwikkeling volhouden, ook onder exportbeperkingen.

Google DeepMind brengt watermerk aan in AI-ontworpen eiwitten zonder dat ze hun functie verliezen.

Linda: Van financiële markten naar het laboratorium. Google DeepMind meldt dat het AI-ontworpen eiwitten heeft gemaakt met een watermerk erin, die in biologische testen gewoon blijven werken. Het watermerk is een onzichtbare handtekening, verweven in de structuur van het eiwit. Onderzoekers kunnen daarmee controleren of een molecuul door AI is gegenereerd, zonder dat die markering de biologische werking verstoort. Dat klinkt technisch, maar het is een doorbraak voor de herkomstvraag in biotech.

Erik: AI-ontwerp van eiwitten gaat razendsnel richting medicijnontwikkeling, enzymen en nieuwe materialen. Tot nu toe was er geen betrouwbare manier om onderscheid te maken tussen een AI-ontworpen eiwit en een natuurlijk of door mensen ontworpen eiwit, zodra het eenmaal in een lab was nagemaakt. Dat leverde reële problemen op: voor patentrechten, voor veiligheidscontroles en voor biosecurity, waar je juist wilt kunnen zien of een gevaarlijke sequentie uit een model komt.

Linda: Een werkend watermerk geeft toezichthouders en laboratoria een haakje. Het is het biologische equivalent van het ondertekenen van een afbeelding of document. De grote kanttekening is dat dit een onderzoeksresultaat is, geen uitgerolde standaard. Wil zo'n watermerk er werkelijk toe doen, dan moet het breed worden overgenomen, ook door bedrijven die hun ontwerpen liever ongemarkeerd houden. Dat DeepMind de methode publiceert, is een duw richting een norm.

Erik: Dat de eiwitten na het inbouwen van de markering nog gewoon werken in het lab, is de eigenlijke doorbraak. Eerdere watermerkpogingen bij tekst en beeld verzwakten vaak de kwaliteit. Hier blijft de functie overeind, en dat maakt het bruikbaar voor serieuze toepassingen in geneesmiddelenonderzoek.

De gratis audiobewerker Ocenaudio maakt van elke laptop een snelle, overzichtelijke geluidswerkplek.

Linda: Dan nu twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Het eerste is Ocenaudio, een gratis audiobewerker voor Windows, Mac en Linux. Het pakt precies de klussen die de meeste mensen daadwerkelijk hebben: een spraakmemo bijsnijden, achtergrondgeluid uit een Zoom-opname halen, een muziekbestand op lengte knippen of effecten uitproberen terwijl je meeluistert. Gebruikers prijzen vooral de snelheid waarmee grote audiobestanden openen, waar zwaardere programma's op lange opnames vastlopen of crashen.

Erik: Het mooie zit in het gat dat de app invult. Volledige audiostudio's zijn krachtig maar intimiderend, met honderden menu's en een leercurve die weekenden kost. De eenvoudige recorder in je besturingssysteem kan juist te weinig. Ocenaudio zit daar netjes tussenin, simpeler dan de professionele pakketten, maar krachtiger dan een basisrecorder. Voor iedereen die af en toe een podcastfragment, een spraaknotitie of een collegeopname moet bewerken, is dit zo'n programma dat je één keer installeert en jaren laat staan.

Linda: Praktisch gezien is Ocenaudio gratis, zonder account en zonder abonnement. De installatie kost een minuut. Het ondersteunt gangbare formaten als MP3, WAV, FLAC en OGG, en je kunt effecten eerst beluisteren voordat je ze toepast. Dat scheelt veel geklungel met trial and error. Reviewers omschrijven het als het gereedschap dat je pakt wanneer je niet een complete studio wil opstarten om dertig seconden van een bestand af te knippen.

Erik: En er zit een privacyvoordeel in. Omdat Ocenaudio volledig op je eigen apparaat draait, verlaat je audio nooit je laptop. Dat is relevant voor journalisten die vertrouwelijke interviews bewerken, voor advocaten met opnames uit zittingen, en voor iedereen die ongemakkelijk wordt van het idee dat zijn spraakmemo via een cloud passeert. Je downloadt het van ocenaudio punt com, en binnen een paar minuten knip je je eerste bestand.

Naviki is de gratis Duitse fietsroute-app die je over rustige, fietsvriendelijke wegen stuurt in plaats van door het drukke verkeer.

Linda: De tweede tip is Naviki, een routeplanner uit Duitsland die specifiek voor fietsers is gebouwd. Je vult in waar je begint en waar je naartoe wil, en de app plant een route die de voorkeur geeft aan fietspaden en rustigere wegen boven de snelste autoroute. Dat is een heel ander soort navigatie dan de algemene apps die de meesten van ons op hun telefoon hebben.

Erik: De reden om het te proberen is simpel. Gewone navigatie-apps zijn gebouwd voor auto's. Vraag Google Maps om een fietsroute en je krijgt vaak iets dat technisch klopt, maar je de helft van de rit op een drukke verkeersader zet. Naviki is ontworpen vanuit het perspectief van de fietser. Gebruikers waarderen dat de app bewust fietsinfrastructuur opzoekt, en dat routes niet alleen kort zijn maar ook aangenaam.

Linda: Praktisch werkt Naviki op iOS, Android en in je browser, dus je kunt een rit thuis op een groot scherm plannen en daarna met je telefoon de deur uit. Een gratis account laat je routes bewaren en synchroniseren tussen apparaten. Er is stembegeleiding voor afslag-voor-afslag-aanwijzingen, wat op de fiets handiger is dan steeds op een scherm kijken. En er is een community waarin andere fietsers routes delen die je gewoon kunt volgen.

Erik: De app gebruikt OpenStreetMap-data, die in heel Europa gedetailleerd is. Juist in landen waar fietsroutes als serieuze infrastructuur worden behandeld, komt dat tot zijn recht.

Linda: Vandaag hadden we het over: de hoorzitting van de New Yorkse gemeenteraad voor AI-topmannen, Amazons miljard voor Amerikaanse datacenterbuurten, het recordkwartaal van Hongkong aan beursgangen door AI-geld, de watermerken van Google DeepMind in AI-ontworpen eiwitten, en twee dingen om zelf te proberen: de gratis audiobewerker Ocenaudio en de Duitse fietsroute-app Naviki.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.