AMD koopt World Labs: 8,2 miljard + OpenAI Dots

Linda: Welkom bij The State of Tech, woensdag 30 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: AMD legt ruim acht miljard dollar neer voor de AI-startup van Fei-Fei Li, TSMC schroeft de productie van zijn allernieuwste chips fors op, OpenAI lanceert altijd-aan AI-assistenten die Dots heten, en consultant PwC waarschuwt voor een groeiende AI-kloof op de werkvloer. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de Franse versleutelde chatapp Olvid en de gratis fotobeheerder Nitrux Pix. We beginnen met die miljardenovername van AMD.

Chipmaker AMD koopt AI-startup World Labs van Fei-Fei Li voor 8,2 miljard dollar.

Linda: AMD legt 8,2 miljard dollar op tafel voor World Labs, de startup van AI-pionier Fei-Fei Li. Dat is opmerkelijk, want AMD verkoopt chips en World Labs is een onderzoekshuis dat werkt aan zogeheten wereldmodellen: AI die niet alleen tekst begrijpt, maar ook driedimensionale ruimte. Op papier een vreemd stel, in de praktijk een strategische zet tegen aartsrivaal Nvidia.

Erik: En dat is precies de kern. Nvidia verkoopt allang niet meer alleen kaarten, maar de hele softwarelaag eromheen. AMD probeert dat gat te dichten door zelf te bezitten wat er straks op zijn hardware draait. Met een topmodel voor ruimtelijk redeneren in huis kun je je chips daar specifiek voor optimaliseren, en ontwikkelaars verleiden om eerst bij jou te bouwen. Vergelijk het met een console-fabrikant die een gamestudio inlijft.

Linda: Wereldmodellen zijn ook echt een opkomend thema. Robotica, simulaties, digital twins, zelfrijdende auto's, ze hebben allemaal AI nodig die snapt hoe voorwerpen zich in de ruimte gedragen. Een robot moet weten dat een kopje achter een laptop staat en wat er gebeurt als je ertegenaan duwt. Taalmodellen zijn daar zwak in. Wie hier vooroploopt, heeft een grote voorsprong in wat men fysieke AI noemt.

Erik: Tegelijk is 8,2 miljard veel geld voor een bedrijf dat nog nauwelijks omzet draait. De deal moet ook nog langs toezichthouders en sluit pas eind dit jaar. Blokkade lijkt onwaarschijnlijk, omdat AMD niet de marktleider is, maar Brussel en Washington kijken tegenwoordig scherper naar overnames in AI. De prijs zegt vooral iets over hoe hoog de inzet is voor de volgende ronde van deze technologie.

Linda: En het zegt ook iets over de rol van sterrenonderzoekers in deze markt. Fei-Fei Li geldt als een van de belangrijkste namen in AI wereldwijd, en haar naam alleen al drijft de waardering op. Verwacht meer van dit soort deals, waarbij een chipmaker of hyperscaler een klein researchteam koopt om greep te krijgen op een nieuwe generatie modellen. De strijd om AI gaat allang niet meer alleen om taal.

TSMC verhoogt productie van tweenanometer-chips met twintig procent door AI-vraag.

Erik: De Taiwanese chipfabrikant TSMC heeft stilletjes zijn productiedoel voor de allernieuwste chips flink opgeschroefd. Het bedrijf mikt eind dit jaar op ongeveer honderdtwintigduizend zogeheten tweenanometer-wafers per maand, twintig procent meer dan eerder gepland. Een wafer op dit niveau kost rond de dertigduizend dollar, vijftig procent meer dan de huidige generatie. En dit zijn geen speculatieve cijfers: de bestellingen liggen al vast.

Linda: De vraag komt uit een bekende hoek. Grote Amerikaanse cloudbedrijven, Nvidia, en steeds meer partijen die hun eigen chips laten ontwerpen voor AI-training. TSMC kan die prijzen vragen omdat er simpelweg geen alternatief is op dit niveau. Samsung en Intel lopen jaren achter op deze productiestap. En zolang de AI-bouwdrift aanhoudt, blijft die schaarste bestaan. Dat maakt de chipmarkt structureel duurder voor iedereen die eronder zit.

Erik: Voor Europa werkt dat twee kanten op. Aan de ene kant zijn Europese autofabrikanten, industriële bedrijven en AI-startups afhankelijk van geavanceerde chips die vrijwel allemaal uit Taiwan komen. Hogere prijzen betekenen hogere kosten voor iedereen die AI-producten bouwt, van een robotica-startup in München tot een genoomlab in Parijs. Aan de andere kant versterkt dit het politieke argument voor de Europese Chips Act.

Linda: Er zit ook een geopolitieke laag onder. Eén bedrijf in één regio maakt de waardevolste chips ter wereld. Elke spanning rond Taiwan raakt daarmee direct de wereldwijde AI-industrie. Europa bouwt weliswaar nieuwe fabrieken, onder meer in Duitsland, maar die halen dit topniveau voorlopig niet. De les van deze cijfers is dat de afhankelijkheid van TSMC de komende jaren niet minder wordt, maar juist groter.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

OpenAI lanceert Dots, altijd-aan AI-assistenten die zelfstandig taken uitvoeren op een eigen cloudcomputer.

Erik: Op zijn jaarlijkse ontwikkelaarsdag heeft OpenAI Dots gepresenteerd. Dat zijn AI-assistenten die altijd aan staan, elk met een eigen cloudcomputer, aangedreven door het krachtige GPT-6 Astra-model. Ze werken binnen ChatGPT, maar ook in zakelijke chatprogramma's als Slack en Teams. Het altijd-aan-deel is de echte verandering. Tot nu toe wachten assistenten tot jij iets intypt. Een Dot blijft op de achtergrond doorwerken, ook als jij je laptop dichtklapt.

Linda: En doordat elke Dot een eigen cloudcomputer heeft, kan hij echt dingen doen. Apps openen, code uitvoeren, formulieren invullen, in plaats van alleen suggesties geven. OpenAI koppelt er ook meer dan vierduizend plug-ins aan, zodat de Dot in bestaande zakelijke systemen kan werken. Het is minder een chatbot en meer een junior collega die nooit slaapt, af en toe iets verkeerd begrijpt en toch gewoon doorgaat.

Erik: En daar zit meteen het risico. Een fout antwoord in een chatvenster is vervelend, maar een fout HANDELING in een echt systeem kan een bestand wissen, een verkeerde mail versturen of een bestelling plaatsen die niet terug te draaien is. Bedrijven willen daarom keihard vastgelegd zien wat een Dot precies deed en waarom. Rechten, logboeken en toezicht worden hier belangrijker dan de mooie demo doet vermoeden.

Linda: Opvallend is de timing. OpenAI zei recent nog dat het zijn allerkrachtigste Astra-model bewust nog niet vrijgeeft vanwege veiligheidszorgen. En tegelijk lanceert het bedrijf autonome agents die op precies die technologie draaien. Die spanning tussen "pas op, ga langzaam" en "hier is meer zelfstandigheid" gaat de komende maanden het gesprek bepalen, ook in Brussel waar de AI-verordening juist dit soort agents nog nauwelijks concreet regelt.

Consultant PwC ziet AI-kloof op de werkvloer in bijna vijftig landen.

Erik: Adviesbureau PwC heeft bijna vijftigduizend werknemers in achtenveertig landen ondervraagd over hun AI-vaardigheden, en de uitkomst is scherp. Er ontstaat een duidelijke kloof tussen werknemers die dagelijks met AI werken en collega's die de tools nog nauwelijks aanraken. PwC waarschuwt voor een tweedeling: AI-haves en AI-have-nots, binnen dezelfde bedrijven en soms binnen hetzelfde team.

Linda: En het interessante is dat die kloof niet loopt langs de lijnen die je zou verwachten. Het is niet zo dat alleen jongere of hoogopgeleide werknemers AI gebruiken. Sommige mensen op de werkvloer gebruiken elke dag chatbots, soms zonder dat hun werkgever het weet. En sommige kantoorwerkers vermijden de tools juist volledig. Dat maakt functioneringsgesprekken lastig: twee mensen in dezelfde functie werken plots met heel verschillende hulpmiddelen.

Erik: Voor Europese werkgevers botst dit direct op bestaand arbeidsrecht en op de traditie van ondernemingsraden. Als je een AI-training alleen aanbiedt aan een geselecteerde groep, wordt dat al snel een rechtvaardigheidskwestie, en in sommige landen ook een medezeggenschapskwestie. PwC adviseert daarom bewust te investeren in de werknemers die achterlopen, in plaats van te hopen dat ze het zelf wel oppakken.

Linda: Ook beleidsmakers kijken mee. De Europese Commissie zegt al langer dat de AI-transitie inclusief moet zijn, en verschillende lidstaten experimenteren met publieke AI-lesprogramma's. De cijfers van PwC geven dat debat nu een concrete basis. Zonder gerichte bijscholing wordt de productiviteitswinst van AI ongelijk verdeeld, en dan lopen de spanningen op precies de plek waar het werk wordt gedaan.

Franse versleutelde berichtenapp Olvid werkt zonder telefoonnummer of e-mailadres.

Erik: Dan nu twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Om te beginnen een chatapp die Olvid heet. Het is een Franse berichtendienst met volledige versleuteling, en het bijzondere is dat je geen telefoonnummer of e-mailadres hoeft af te geven om hem te gebruiken. Contacten voeg je toe door in persoon een korte code te scannen, via een QR-code, of via een veilig kanaal dat je al vertrouwt.

Linda: En dat is een fundamenteel andere aanpak dan bij de bekende apps. De meeste versleutelde messengers koppelen je identiteit aan je telefoonnummer. Lekt de contactenlijst uit, of pakt iemand via een SIM-swap je nummer over, dan heb je een groot probleem. Olvid omzeilt dat volledig. De app is bovendien gecertificeerd door de Franse cyberautoriteit voor gebruik in gevoelige overheidscommunicatie, wat iets zegt over de kwaliteit van de versleuteling.

Erik: Praktisch gezien ben je in vijf minuten klaar. Je installeert Olvid, maakt een profiel aan met alleen een naam, en nodigt de mensen uit die je echt wil spreken. Groepschats, spraak- en videogesprekken zitten erin, en berichten synchroniseren tussen je apparaten zodra je die aan elkaar koppelt. Er is een gratis versie voor particulieren op iOS, Android, Windows, macOS en Linux.

Linda: Wel eerlijk zijn over de beperking: doordat er geen telefoonnummer aan hangt, vindt de app je vrienden niet automatisch. Dat is precies het ontwerpprincipe, maar het betekent wel dat je hem waarschijnlijk niet inzet voor de familiegroepsapp. Waar hij wel sterk is: werkgesprekken, journalisten met bronnen, of iedereen die zijn 06-nummer simpelweg niet nog eens aan een platform wil geven.

Gratis open-source app Nitrux Pix ordent duizenden foto's op je eigen laptop zonder cloud.

Erik: En tot slot iets voor iedereen die verdrinkt in foto's. Pix is een gratis, open-source fotobeheerder met lichte bewerkingsfuncties, die volledig op je eigen computer draait. Je wijst een map met vakantiefoto's aan, en de app sorteert ze op datum, spoort bijna-duplicaten op, markeert onscherpe foto's en laat je de goede beoordelen en labelen. Er gaat niets naar een clouddienst.

Linda: De app zit tussen twee uitersten in. Aan de ene kant heb je grote clouddiensten voor foto's, handig, maar je geeft je hele visuele leven weg aan een bedrijf. Aan de andere kant zware professionele pakketten voor fotografen die elk beeld willen bewerken. Pix zit ertussen: voor de persoon met vijftienduizend telefoonkiekjes die vooral de goede wil vinden en de rest wil wissen.

Erik: Gebruikers prijzen vooral hoe snel de app door grote mappen heen gaat, en reviewers wijzen op de duplicaatdetectie als echte tijdwinst. Het draait op Linux en Windows, met een Mac-versie in ontwikkeling. En omdat het open source is, kan iedereen de code inzien. Geen advertenties, geen accounts, geen abonnement. Een eerlijk middagproject: kies één rommelige map en laat Pix er doorheen gaan.

Linda: En dat is meteen een nuchter voordeel. Minder opslag gebruiken betekent ook minder cloudabonnement betalen, en minder kopieën die ergens rondslingeren. Zeker als je jarenlang telefoons hebt versleten en overal foto's van hebt achtergelaten, is een schone verzameling op je eigen laptop een fijne uitgangspositie voordat je überhaupt nadenkt over back-up of delen.

Linda: Vandaag hadden we het over: de miljardenovername van World Labs door AMD, TSMC dat zijn tweenanometer-productie opschroeft, OpenAI's altijd-aan agents Dots, en de AI-kloof op de werkvloer volgens PwC. En twee dingen om zelf te proberen: de Franse versleutelde chatapp Olvid en de gratis fotobeheerder Pix.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.