VS-China AI-dialoog: tarieven, ASML & Microsoft overheids-AI

Linda: Welkom bij The State of Tech, maandag 28 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: de VS en China openen een formele AI-dialoog en verlagen tarieven op dertig miljard aan goederen, Microsoft zet James Collins aan het roer van een nieuwe overheidstak voor AI, het aantal industriële robots in fabrieken bereikt wereldwijd vijf miljoen stuks, Mazda's Chinese elektrische SUV krijgt lidar en zelfparkeren, plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de offline Europese kaartenapp Marble en de weerdienst Windy dot com. We beginnen met de AI-dialoog tussen Washington en Peking.

VS en China openen formele AI-dialoog en verlagen tarieven op dertig miljard aan goederen.

Linda: Het grote nieuws uit het weekend is dat Washington en Peking hebben afgesproken een formele dialoog op te zetten over kunstmatige intelligentie. Daarnaast wordt gekeken naar tariefverlagingen op zo'n dertig miljard dollar aan niet-gevoelige goederen. Dat volgde op directe gesprekken tussen president Xi Jinping en president Donald Trump. Voor het eerst in deze cyclus wordt AI niet alleen als slagveld gepresenteerd, maar ook als onderwerp waarover onderhandeld wordt.

Erik: En de framing weegt hier bijna zwaarder dan het geld. Dertig miljard aan tariefverlichting is fors, maar in de totale handelsrelatie niet enorm. Het echte signaal zit in dat dialoogspoor. Beide landen zeggen daarmee dat AI te belangrijk is geworden om er alleen ruzie over te maken. Wat er precies op tafel komt, is nog vaag gehouden: van veiligheid van frontier-modellen tot exportregels voor geavanceerde chips, of alleen standaarden en onderzoek.

Linda: Voor Brussel is dit een moment om scherp op te letten. Europa heeft zich de afgelopen twee jaar gepositioneerd als derde pool in AI-bestuur, met de AI Act als visitekaartje. Als Washington en Peking straks bilateraal gaan onderhandelen over AI-regels en standaarden, dreigt de EU geïnformeerd te worden in plaats van geraadpleegd. Dat is een echte verschuiving ten opzichte van het G7-proces in Hiroshima, waar Europa vanaf dag één aan tafel zat.

Erik: Voor Nederlandse bedrijven speelt vooral de vraag wat er gebeurt met de exportbeperkingen rond ASML. Elke concessie in dit dialoogspoor rond chipmachines raakt Veldhoven direct. Het ministerie van Economische Zaken zit daarbij tussen Washington en Peking geklemd. Volgens de aankondiging is er nog geen concreet tijdpad. De eerste rondes worden in de komende maanden verwacht.

Linda: En let ook op de tariefkant. Als de dertig miljard aan verlaagde tarieven inderdaad doorgaat op niet-gevoelige goederen, kan dat via Rotterdam merkbaar worden in de doorvoerstromen. De haven leeft van juist die soort handelsbewegingen tussen de twee grootmachten.

Microsoft benoemt James Collins tot wereldwijd hoofd overheidszaken van zijn nieuwe Frontier Company voor AI.

Erik: Microsoft heeft James Collins aangesteld als wereldwijd hoofd overheidszaken binnen zijn nieuwe Frontier Company. Dat is de tak die AI dieper in publieke diensten moet brengen. Collins gaat werken met regeringen in Noord- en Zuid-Amerika, de regio die Microsoft aanduidt met de letters ee-em-ee-ee, en Azië. Zijn opdracht: dienstverlening opnieuw uitvinden, niet AI simpelweg aan bestaande processen plakken.

Linda: In gewone taal betekent dat: jagen op de grote publieke contracten voor AI-gedreven burgerdiensten. Elke grote cloudspeler bouwt nu een aparte overheidstak, want dáár zitten de meerjarige, hoge marges. Interessant aan de Frontier-framing is dat Microsoft signaleert dat dit meer is dan Microsofts cloud met een AI-jasje eromheen. Het wordt een aparte organisatie met eigen leiding, gericht op ministeries, belastingdiensten en zorgorganisaties.

Erik: Voor Europese overheden komt dit op een gevoelig moment. Meerdere lidstaten praten actief over hoeveel burgerdata bij Amerikaanse hyperscalers mag staan, ook mét het EU-VS-dataraamwerk. Een agressievere Microsoft-push naar overheids-AI scherpt dat debat aan. Inkopers in Den Haag, Parijs en Berlijn gaan hardere vragen stellen over soevereiniteit, sub-verwerkers en waar precies wordt getraind.

Linda: In Nederland loopt dit direct langs de discussie over de rijkscloudstrategie. Het kabinet dat de knopen doorhakt, moet afwegen of AI-diensten voor bijvoorbeeld de Belastingdienst of het UWV bij een Amerikaanse partner mogen liggen. De uu-wee-vee kijkt zelf al naar generatieve AI voor uitkeringsprocessen. Zo'n contract wordt met deze Microsoft-zet aantrekkelijker geprijsd, maar politiek gevoeliger.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Wereldwijde industriële robots bereiken record van vijf miljoen units, Azië loopt uit op Europa.

Erik: De International Federation of Robotics heeft het World Robotics 2026-rapport gepubliceerd, en de cijfers zijn opvallend. In 2025 stonden er wereldwijd vijf miljoen industriële robots operationeel in fabrieken. De jaarlijkse installaties groeiden met elf procent, naar meer dan zeshonderdduizend nieuwe robots in één jaar. China alleen is goed voor negenenvijftig procent van de wereldwijde nieuwe plaatsingen. Azië trekt de kar, Amerika volgt, Europa hangt achteraan op groei.

Linda: Dat laatste punt is het ongemakkelijke voor de Europese industrie. De federatie noemt herlokalisatie van productie, personeelstekorten en vooruitgang in AI en machinevisie als drijvende krachten voor de komende jaren. Dat zijn precies de spanningen die ook Duitse autofabrieken en Nederlandse maakbedrijven voelen. Toch ligt het installatietempo hier lager, en dat vergroot de productiviteitskloof met Chinese en Amerikaanse concurrenten jaar na jaar.

Erik: Een deel van de verklaring is structureel. Europese industrie leunt op midden- en kleinbedrijf, en klassieke robotica is duur voor een fabriek met korte productieseries. Daar helpt de nieuwe generatie eenvoudiger te programmeren robots en visiesystemen. Zakt de prijs verder, dan wordt automatisering ook haalbaar voor kleinere spelers. Voor Nederland is dat direct relevant, want juist onze maakindustrie bestaat grotendeels uit familiebedrijven en toeleveranciers in Brabant en Twente.

Linda: Brancheorganisatie FME heeft eerder gewaarschuwd dat Nederland achterloopt op robotdichtheid vergeleken met Duitsland en Zuid-Korea. Als die cijfers uit het rapport kloppen, wordt die achterstand dit jaar niet ingelopen, maar juist groter. Voor beleid betekent dit dat subsidies voor smart industry aan urgentie winnen.

Mazda's Chinese elektrische SUV CX-6e krijgt lidar, geavanceerde rijassistentie en zelfparkeren.

Erik: We blijven bij mobiliteit. Mazda heeft zijn elektrische SUV CX-6e in China stevig geüpgraded met een lidar-sensorpakket. Lidar, voor wie de term niet direct plaatst, is een laserscanner die een driedimensionale kaart van de omgeving van de auto opbouwt. De CX-6e biedt daarmee wat Mazda geavanceerd niveau twee autonomie noemt, met stuur- en snelheidsondersteuning op de snelweg en volautomatisch parkeren. Het is de tweede elektrische auto uit het partnerschap met Changan Auto.

Linda: Het interessante is dat Mazda de CX-6e als een wereldwijd product behandelt. Het model is dit jaar al in meerdere markten uitgerold. De vraag voor Europese kopers is dus wanneer de lidar-versie hier in de showroom staat, of überhaupt. Chinese consumenten verwachten inmiddels geavanceerde rijassistentie als standaard in een middenklasse elektrische SUV, gedreven door harde concurrentie van BYD, Nio en Xpeng. Die druk zet wereldwijd de verwachtingen op scherp.

Erik: Voor Europese toezichthouders botst deze trend met de realiteit op de weg. Het VN-kader dat rijassistentie op de snelweg regelt, is strenger dan wat Chinese rijders ervaren, en met reden gezien wat er misgaat als systemen verkeerd worden gebruikt. Maar de kloof groeit. Als een gewone Mazda in Shanghai zelf navigeert en parkeert, gaan Europese rijders vragen waarom hetzelfde merk in München of Milaan beperkter is.

Linda: In Nederland betekent dit dat de RDW, de er-dee-wee, komende jaren steeds vaker met deze vraag te maken krijgt bij typegoedkeuring. Chinese elektrische auto's stromen ook hier in, en de verwachtingen die kopers meenemen uit reviews en internationale media zijn hoog. Verzekeraars kijken tegelijk kritisch naar de schadecijfers van zelfparkeersystemen.

De offline Europese navigatie-app Marble plant routes door heel Europa zonder databundel.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt. De eerste is een offline navigatie-app die Marble heet, gericht op mensen die door Europa reizen en niet afhankelijk willen zijn van een mobiel signaal of hun locatiegeschiedenis willen weggeven. Marble is een gratis open-sourceproject dat volledige landen- en regiokaarten naar je apparaat downloadt. Vervolgens kun je kaarten lokaal bekijken. Beschikbaar op Android, Linux en Windows.

Linda: De aantrekkingskracht is praktisch. Iedereen die door een Alpenpas rijdt of met de trein door landelijk Portugal reist, weet dat mobiel bereik verdwijnt precies wanneer je aanwijzingen nodig hebt. Marble gebruikt open kaartdata uit het OpenStreetMap-project, dat sterke dekking heeft voor Europese wandelpaden, fietsnetwerken en kleinere wegen die commerciële apps soms links laten liggen. Gebruikers melden wel dat de kaartdownloads fors zijn, dus vooraf even wifi opzoeken is verstandig.

Erik: Een paar kanttekeningen. Marble is een communityproject, dus de interface is functioneler dan hip, en er is geen live verkeersinformatie. Als jouw dagelijkse rit langs een file op de A2 hangt, is dit niet het gereedschap. Waar het uitblinkt is langere trips, vakanties, en situaties waarin privacy telt. Omdat alles op je apparaat draait, verlaat er geen route-informatie de telefoon. Dat is een reëel verschil met mainstream navigatie-apps.

Linda: Installatie kost ongeveer tien minuten. App downloaden, kaartregio's van de landen die je bezoekt binnenhalen, en dan is de app offline bruikbaar. Voor een Nederlandse gebruiker die deze herfst nog naar de Ardennen of de Eifel rijdt, is dat een concrete stap. En voor wie principieel geen locatiedata bij grote platforms wil neerleggen, is Marble een serieus alternatief.

De weerdienst Windy dot com biedt professionele voorspellingen met radarlagen en zonder account.

Erik: De tweede tip is Windy dot com, een weerdienst uit Praag die stilletjes een favoriet is geworden bij zeilers, piloten, fietsers en iedereen die precies wil weten wat de lucht gaat doen. Het draait in elke browser en er zijn gratis apps voor iPhone en Android. Wat het onderscheidt is de visuele aanpak: geanimeerde kaarten van wind, regen, temperatuur, golven en luchtdruk, gelaagd over heel Europa, met de mogelijkheid om tussen meerdere voorspellingsmodellen te wisselen.

Linda: Die vergelijking is het bruikbare deel. De meeste weer-apps tonen één getal en verbergen de onzekerheid. Windy laat je schakelen tussen het Europese model van ECMWF, het Amerikaanse GFS en een paar andere naast elkaar. Zijn ze het eens, dan kun je de voorspelling vertrouwen. Verschillen ze scherp, dan weet je dat je voor beide scenario's moet plannen. Dat is echt nuttige informatie die consumenten-apps meestal wegpoetsen.

Erik: De basisdienst is gratis en werkt zonder account, en dat wordt steeds zeldzamer. Er is een betaalde laag met vaker geüpdatete data en hogere resolutie voor professionals, maar de casual gebruiker krijgt ruim voldoende zonder te betalen. De data komt van de grote nationale weerdiensten, dus onder de motorkap zit niets exotisch. De waarde zit in de presentatie.

Linda: Voor Nederland is de regenradarlaag wat de meeste mensen dagelijks gaan gebruiken. Die toont hoe regen de komende uren over jouw regio beweegt, wat handig is voor de fietsrit naar het werk of een tuinklus dit weekend. Even bookmarken, en je hoeft niet meer te gokken of je droog thuiskomt.

Linda: Vandaag hadden we het over: de AI-dialoog tussen de VS en China, de nieuwe overheidstak van Microsoft onder James Collins, vijf miljoen industriële robots wereldwijd en Mazda die zijn Chinese SUV upgradet met lidar. En twee dingen om zelf te proberen: de offline kaartenapp Marble en de weerdienst Windy dot com.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.