Ban Superintelligence Act: celstraffen voor AI + Akamai-Anthropic

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 26 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Amerikaanse senatoren willen superintelligente AI verbieden met celstraffen tot twintig jaar, Akamai sluit een miljardendeal met Anthropic voor rekenkracht, Palo Alto Networks lanceert een AI-schild tegen AI-aanvallen, en Goldman Sachs telt vijfhonderd miljard dollar aan AI-schulden dit jaar. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis studietool Mnemosyne en de nieuwe stemfuncties van ChatGPT Voice. We beginnen met dat wetsvoorstel uit Washington.

Amerikaanse senatoren willen superintelligente AI verbieden, met celstraffen tot twintig jaar voor overtreders.

Linda: Senator Bernie Sanders en afgevaardigde Greg Casar hebben in Washington een opvallend wetsvoorstel neergelegd: de Ban Artificial Superintelligence Act. Het idee is simpel maar radicaal. AI-systemen die de mens op de meeste denk-taken voorbijstreven, moeten permanent verboden worden. En de straffen zijn niet mals: tot twintig jaar cel voor individuen en wat de indieners een corporate death penalty noemen voor bedrijven, vergelijkbaar met illegale ontwikkeling van kernwapens.

Erik: Die vergelijking met kernwapens is bewust gekozen. Sanders en Casar behandelen geavanceerde AI als een technologie die je, eenmaal losgelaten, niet meer terugroept. Het voorstel wil bovendien een pauze op de ontwikkeling van grensverleggende AI totdat federale veiligheidsregels er zijn. En er komt een nieuw ministerie bij, een Department of Artificial Intelligence, dat vergunningen moet uitgeven, audits moet doen en moet handhaven.

Linda: Of dit voorstel in deze vorm het haalt, is een andere vraag. Het staat ver links van waar het Amerikaanse Congres nu zit op techregulering, en het Witte Huis kiest tot nu toe juist voor een lichtere aanpak. Interessant is wel dat OpenAI, Anthropic en Google DeepMind zelf publiekelijk om vorm van toezicht hebben gevraagd. Maar een hard verbod met gevangenisstraf, dat was niet wat ze in gedachten hadden.

Erik: Voor Nederland en Europa is dit vooral een signaal. Brussel heeft met de AI Act al een risicogebaseerd kader, en dat lijkt in verhouding gematigd. Toch verandert de toon in de VS het speelveld. Als Washington richting een pauze schuift, raakt dat ook Nederlandse bedrijven die met Amerikaanse modellen werken: van ASML-klanten tot start-ups die Claude of GPT gebruiken. De discussie verschuift van of we AI reguleren naar hoe streng.

Linda: Verwacht de komende weken zware lobby vanuit Silicon Valley, en verwacht dat het debat naar een compromis gaat schuiven. Wat blijft hangen: de politieke wind rond frontier AI wordt kouder, ook in landen die tot voor kort vooral op innovatie hamerden. En dat kader zal doorwerken in Brussel, waar de tweede leesronde van uitvoeringsregels bij de AI Act loopt.

Akamai sluit een cloudcontract van bijna twaalf miljard dollar met Anthropic, mogelijk oplopend tot twintig miljard.

Erik: Akamai en Anthropic hebben een zevenjarig contract getekend van elf komma zes miljard dollar, met ruimte om door te groeien naar twintig miljard. De deal draait om rekenkracht voor Claude, de AI-familie van Anthropic. Opvallend is wie hier levert: Akamai is vooral bekend als contentnetwerk dat webpagina's versnelt, niet als AI-infrastructuur. Dit is een bedrijf dat zichzelf opnieuw uitvindt, met Anthropic als anker.

Linda: En dat past in een breder patroon bij Anthropic. Er lopen al grote afspraken met Amazon en Google. Nu komt Akamai erbij. Anthropic wil duidelijk niet afhankelijk zijn van één cloudleverancier, en dat is commercieel en strategisch verstandig. Het bevestigt ook hoeveel rekenkracht een topmodel tegenwoordig vraagt. Twintig miljard voor één klant bij één leverancier is nog maar een deel van de totale rekening voor servers en chips.

Erik: Voor Akamai is de logica dat hun netwerk dicht bij gebruikers zit, verspreid over honderden locaties wereldwijd. Handig als je een AI-model niet vanuit één centraal datacenter wilt draaien, maar dichter bij de mensen die vragen stellen. Dat scheelt vertraging bij spraakassistenten en real-time codeer-tools. Het antwoord komt dan uit een server om de hoek in plaats van uit Virginia.

Linda: Voor Europa laat de deal opnieuw zien hoe geconcentreerd de AI-infrastructuur bij Amerikaanse partijen zit. Europese aanbieders als OVHcloud en het Duitse IONOS proberen een eigen positie op te bouwen, mede gesteund door het Europese Gaia-X-programma. Maar de schaal van Anthropics inkoopcontracten laat zien hoe groot dat gat is. Voor Nederlandse klanten betekent dit dat gevoelige data steeds vaker via Amerikaanse leveranciers loopt, ook als de servers fysiek in Europa staan.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Palo Alto Networks lanceert een AI-verdedigingssysteem dat speciaal is gebouwd om AI-aanvallen te stoppen.

Erik: Palo Alto Networks komt met een nieuw beveiligingsplatform dat is ontworpen om bedrijven te beschermen tegen aanvallen die zelf door AI zijn gemaakt. De redenering: aanvallers gebruiken nu AI om phishing-mails te schrijven, malware-varianten te bakken en gaten in netwerken te zoeken, allemaal op machine-snelheid. Verdedigers kunnen dat niet meer bijhouden met traditionele tools. Alleen AI kan AI op tempo bijbenen, is het idee.

Linda: Het dreigingsbeeld erachter is reëel. Beveiligingsonderzoekers waarschuwen al maanden dat AI-phishing zo goed is geworden dat zelfs getrainde medewerkers erin trappen. Criminele groepen gebruiken grote taalmodellen om elke stap van een aanval te versnellen: van doelwit kiezen tot code schrijven. Klassieke beveiligingssoftware, die leunt op bekende patronen en handmatige analyse, loopt daarop simpelweg achter.

Erik: Interessant is de tweede functie: het systeem kijkt ook naar intern AI-gebruik. Dat raakt een groeiend probleem dat security-teams schaduw-AI noemen. Medewerkers plakken bedrijfsgegevens in een consumenten-chatbot om even snel iets samen te vatten, en zetten daarmee ongewild klantdata op straat. Een platform dat waarschuwt zodra iemand een klantenlijst in een chatbot plakt, is misschien wel net zo waardevol als een schild tegen buitenaanvallen.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven landt dit bovenop strengere Europese regels. De NIS2-richtlijn eist zwaardere cyberbeveiliging bij vitale sectoren, en voor Nederlandse ziekenhuizen, waterschappen en energiebedrijven ligt de meetlat inmiddels hoger. Toezichthouders zoals de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur letten er scherper op. Een AI-schild dat schaduwgebruik intern zichtbaar maakt, past precies bij wat compliance-afdelingen nu proberen dicht te timmeren.

Goldman Sachs telt dit jaar al vijfhonderd miljard dollar aan schulden gekoppeld aan AI-projecten.

Erik: Zakenbank Goldman Sachs komt met een cijfer dat de omvang van de AI-boom in één klap duidelijk maakt. Er is dit jaar wereldwijd voor meer dan vijfhonderd miljard dollar aan schulden uitgegeven die direct gekoppeld zijn aan AI-projecten. Denk aan datacenters, chips, stroomvoorziening en cloudcapaciteit. Ongeveer veertig procent daarvan komt van de allergrootste techbedrijven, de zogenoemde hyperscalers.

Linda: Dat cijfer verklaart iets wat de laatste maanden opviel: de vraag naar bedrijfsobligaties uit de techsector is fors. Grote namen als Meta, Oracle en Microsoft lenen op ongekende schaal om de bouw van AI-datacenters te financieren. Goldman waarschuwt daarbij niet voor paniek, maar wijst wel op iets nuchters. Kasstromen, rentekosten en het rendement op deze investeringen moeten scherp gevolgd worden, want de bedragen zijn historisch groot.

Erik: Waar het op neerkomt: de AI-boom wordt niet alleen met eigen geld gefinancierd, maar in toenemende mate met geleend geld. Zolang de omzet uit AI-diensten meegroeit, is dat beheersbaar. Maar als de vraag tegenvalt of de rente stijgt, komt de druk snel bij bedrijven met minder financiële buffer. En dat is niet alleen een probleem voor de techsector zelf, ook voor pensioenfondsen en verzekeraars die deze obligaties in hun portefeuille hebben.

Linda: Voor Nederland is dat direct relevant. Grote pensioenfondsen zoals ABP en PFZW hebben stevige belangen in Amerikaanse techobligaties. Ook Nederlandse datacenter-locaties in de Wieringermeer en rond Amsterdam profiteren van deze investeringsgolf, met bijbehorende druk op stroomnetten en waterverbruik. Wat Goldman signaleert is dus geen abstract Wall Street-verhaal. Het raakt de portemonnee van gepensioneerden en de ruimtelijke ordening in de polder tegelijk.

De gratis leerkaart-app Mnemosyne maakt van elke laptop een serieuze studiemachine.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag echt iets mee kunt. De eerste is Mnemosyne, een gratis open-source programma dat al meer dan tien jaar rustig wordt doorontwikkeld. Het werkt met spaced repetition: de app laat je een leerkaart precies zien op het moment dat je hem bijna zou vergeten. Ideaal voor talen, medische termen, examenstof of gewoon rijksmonumenten die je uit je hoofd wil kennen.

Linda: Het programma draait op Windows, macOS en Linux, en er is een mobiele begeleider-app. Alles blijft standaard op je eigen apparaat, tenzij je bewust kiest om te synchroniseren. Bijzonder aan Mnemosyne is de wetenschappelijke basis. Het project verzamelt met toestemming anonieme prestatiegegevens om het algoritme te verbeteren dat bepaalt wanneer een kaart terugkomt. Gebruikers melden dat ze er talen sneller mee opbouwen dan met commerciële concurrenten.

Erik: Het pakt ook afbeeldingen, geluid en formules, dus het werkt voor taalstudenten net zo goed als voor medische studenten of iemand die zich voorbereidt op een certificering. Geen advertenties, geen abonnement, geen account nodig. Installatie kost een minuut of tien: programma downloaden, eerste stapel kaarten maken en beginnen met oefenen. De app bepaalt daarna zelf wanneer welke kaart terugkomt op basis van hoe goed je hem beheerste.

Linda: Voor Nederland is het praktisch. Denk aan het theorie-examen bij het CBR, waar oefenkaarten met verkeersregels goed werken. Of aan taalcursussen Frans en Duits, of vakjargon voor een nieuwe baan. Gebruikers omschrijven het vaak als bijna te makkelijk in het begin, tot ze weken later merken dat de stof echt is blijven zitten. En dat allemaal zonder abonnementsmodel, wat in een tijd van steeds duurdere apps opmerkelijk is.

OpenAI breidt ChatGPT Voice uit met plug-ins en keuze tussen meerdere spraakmodellen.

Erik: De tweede tip is een grote uitbreiding van ChatGPT Voice, de spraakmodus van OpenAI. Je kunt vanaf nu tijdens een gesproken gesprek plug-ins gebruiken voor diensten als je e-mail, agenda en Slack. Vraag hardop of er morgen een gaatje is in je agenda, en de assistent kijkt direct mee. Dat werkt wereldwijd, op de web-versie en op mobiel, dus je hoeft nergens speciaal voor aan te zetten.

Linda: Nieuw is ook dat je binnen de spraakmodus kunt wisselen tussen verschillende modellen van OpenAI. Voorheen zat je vast aan één keuze. Nu kun je per gesprek kiezen welke variant je aanspreekt: eentje die sneller antwoordt, eentje die langer nadenkt, of eentje die meer creatief werk aankan. Dat maakt de spraakmodus voor het eerst bruikbaar als volwaardig werkgereedschap, niet alleen als speeltje.

Erik: Voor de zakelijke variant, die op ChatGPT Work draait, kunnen gebruikers nu ook documenten, presentaties en spreadsheets laten maken door simpelweg hardop uit te leggen wat ze willen. Denk: dicteer een offerte terwijl je in de auto zit, en tegen de tijd dat je op kantoor bent ligt er een concept klaar. Dat is een echte verschuiving in hoe mensen met kantoor-AI werken.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers is er wel een praktisch punt. De spraakmodus werkt in het Nederlands, maar accenten en dialecten geven wisselende resultaten. Wie zakelijk in het Engels werkt, heeft de meest complete ervaring. Belangrijk: als je gevoelige bedrijfsgegevens dicteert, controleer dan of je een zakelijk abonnement hebt waarin die data niet voor training wordt gebruikt. Voor privé-gebruik is de gratis functie een aardige gadget, voor werk vraagt het even een moment nadenken.

Linda: Vandaag hadden we het over: het Amerikaanse voorstel om superintelligente AI te verbieden, de miljardendeal van Akamai en Anthropic, het AI-verdedigingssysteem van Palo Alto Networks, vijfhonderd miljard dollar aan AI-schulden volgens Goldman Sachs, en twee dingen om zelf te proberen: de gratis studietool Mnemosyne en de nieuwe stemfuncties in ChatGPT Voice.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.