Trump doopt AI om tot superintelligentie: VN-debat en ENISA-alarm

Linda: Welkom bij The State of Tech, woensdag 23 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Trump doopt AI om tot superintelligentie en wijst internationaal toezicht af, de Britse premier Burnham roept juist op tot wereldwijde AI-veiligheidsregels, Washington stelt China een alarmlijn voor AI-incidenten voor, en Europese cybertoezichthouder waarschuwt voor Chinese aanvallen op de scheepvaart. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de open-source wachtwoordkluis Padloc en de offline wandelapp Cartograph. We beginnen bij de Verenigde Naties in New York.

Trump doopt AI om tot superintelligentie en wijst internationaal toezicht af bij de VN.

Linda: Het grote verhaal komt uit de Algemene Vergadering van de VN. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde in een felle toespraak aan dat zijn regering kunstmatige intelligentie voortaan officieel omdoopt tot, en ik citeer, superintelligentie. Volgens hem klinkt het woord kunstmatig alsof de technologie nep is, en dekt superintelligentie de lading beter. In dezelfde adem verwierp hij oproepen tot internationale regels, die hij een globalistische poging noemde om de technologie in te perken.

Erik: En de timing is scherp. Een dag eerder tekenden ruim twintig landen, waaronder Australië, juist een gezamenlijke verklaring die aandrong op meer AI-toezicht. Door dat vanaf hetzelfde podium af te wijzen, maakt Trump van een diplomatiek meningsverschil een publieke confrontatie. De naamswijziging is vooral retoriek, maar het beleidssignaal is glashelder: geen extern orgaan, geen gedeeld kader, geen stoel voor de VN aan tafel als het gaat om hoe de VS grensverleggende AI ontwikkelt.

Linda: En dat gewicht komt ergens vandaan. De grootste modelbouwers ter wereld zitten in de VS, van de labs aan de westkust tot de grote clouddiensten. Als Washington niet meetekent aan een gemeenschappelijk boek regels, verliest elk wereldwijd akkoord meteen zijn belangrijkste handtekening. Voor bedrijven die over grenzen heen werken, betekent dat een lappendeken: strenge regels in Brussel, lossere in Washington, en weer iets anders in Beijing. Voorspelbaarheid verdwijnt, en juist die hebben investeerders nodig.

Erik: Voor Nederland is dat concreet. Onze grote gebruikers van AI, denk aan ASML, ING of de Rijksoverheid, moeten zich houden aan de Europese AI-verordening. Amerikaanse leveranciers krijgen thuis veel meer ruimte. Dat vergroot de kans dat producten die hier op de markt komen aangepast of afgeknepen zijn, terwijl dezelfde tools in de VS ongeremd draaien. Toezichthouders in Den Haag en Brussel zullen dit gat scherp in de gaten houden.

Linda: En het woord superintelligentie zelf heeft ook lading. In AI-kringen wordt die term meestal gebruikt voor een hypothetisch systeem dat de mens op vrijwel elk cognitief vlak overtreft. Door dat etiket nu op de huidige technologie te plakken, wordt de lat retorisch verlegd en de urgentie opgeklopt. Critici noemen dat een handige manier om regelgeving juist buiten de deur te houden: wie zijn eigen technologie superieur noemt, presenteert internationaal toezicht al snel als rem op vooruitgang.

Britse premier Burnham roept vanaf hetzelfde VN-podium op tot wereldwijde AI-veiligheidsregels.

Erik: Op datzelfde podium leverde de Britse premier Andy Burnham wat duidelijk een direct antwoord was op Trump. Burnham vertelde de Algemene Vergadering dat het Verenigd Koninkrijk het voortouw wil nemen bij een gezamenlijke set principes en standaarden voor grensverleggende AI. Overheden moeten AI-veiligheid reguleren en niet aan het toeval overlaten, zei hij, en hij bood zijn land aan als natuurlijke bemiddelaar, met het huidige G20-voorzitterschap als vehikel.

Linda: Het contrast kan bijna niet groter. Op het ene podium noemt de Amerikaanse president toezicht een globalistisch complot. Op het volgende noemt de Britse premier het essentieel. Burnham noemde Trump niet bij naam, maar dat hoefde ook niet. Zijn zin dat veiligheid niet aan het toeval mag worden overgelaten, is exact het argument dat Trump uren eerder had verworpen. Het maakt van AI-beleid nu openlijk een geopolitieke breuklijn tussen twee bondgenoten.

Erik: Voor Londen is dit ook positionering. Na de Brexit zoekt het land al jaren naar een rol tussen Washington en Brussel. Frontier-AI-veiligheid, in de lijn van de AI Safety Summit die Groot-Brittannië zelf startte, is een van de weinige dossiers waarop het echt bijeen kan brengen. Voor Europese landen is Burnhams toespraak nuttig: ze krijgen een gelijkgestemde partner buiten de EU die hardop zegt wat veel hoofdsteden denken maar liever niet vanaf het VN-podium uitspreken.

Linda: Voor Nederland en de EU opent dat een mogelijke brug. Een Europees regelkader plus een Britse principe-track kunnen samen de ruggengraat vormen van iets waar de rest van de wereld zich alsnog achter kan scharen. De open vraag is wat Burnham daadwerkelijk kan leveren. Zonder de VS aan boord blijft elk mondiaal akkoord halfslachtig, en Brussel zal willen weten of Londen echt bereid is zich te binden aan bindende afspraken of dat het bij vrijblijvende principes blijft.

Washington stelt China een alarmlijn voor AI-incidenten voor rond top Trump en Xi.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Erik: Washington heeft een nieuw meldingsmechanisme voorgesteld voor AI-incidenten die de nationale veiligheid kunnen raken. Minister van Financiën Scott Bessent bevestigde het voorstel en zei dat het onderdeel is van de voorbereiding op de top van deze week tussen president Trump en de Chinese president Xi Jinping. Het idee is een formeel kanaal tussen de twee AI-grootmachten om serieuze incidenten te melden, informatie te delen en een basis van vertrouwen op te bouwen rond de risico's van de technologie.

Linda: De vergelijking die zich opdringt is die met de nucleaire hotlines uit de Koude Oorlog. Washington en Moskou legden destijds directe lijnen aan omdat de kosten van een misverstand catastrofaal konden zijn. De logica hier lijkt op elkaar, al is de reikwijdte smaller. Als een Amerikaans of Chinees AI-systeem een veiligheidsincident veroorzaakt, bij kritieke infrastructuur, een cyberaanval of iets met autonome wapens, willen beide kanten kunnen bellen voordat het uit de hand loopt.

Erik: Opvallend is dat dit überhaupt op tafel ligt, gezien hoe gespannen de bredere techrelatie is. En er zit een duidelijke spanning met het eerste verhaal. Trump wees multilateraal toezicht af bij de VN, maar wil wel een bilateraal kanaal met Beijing. Dat zegt iets over hoe Washington dit ziet: niet als wereldbestuur, maar als het beheren van grootmacht-relaties. De VN krijgt niets, Beijing krijgt een telefoonlijn.

Linda: Voor Europa en Nederland is dat ongemakkelijk. Elke afspraak tussen de VS en China over het melden van AI-incidenten kan snel de feitelijke internationale standaard worden, zonder dat Brussel of Den Haag heeft meegepraat. Nederlandse bedrijven en toezichthouders lopen dan achter de feiten aan bij regels die elders zijn bepaald. De EU zal willen aansluiten of tenminste zichtbaar geïnformeerd worden, maar de vraag is of Washington en Beijing die ruimte gunnen aan een derde partij.

China-gelieerde hackers voeren cyberaanvallen op Europese scheepvaart op, waarschuwt ENISA.

Erik: Dan iets concreets en Europees. De cyberbeveiligingsautoriteit van de EU, ENISA, waarschuwt dat aan de Chinese staat gelieerde hackers hun aanhoudende spionagecampagnes tegen maritieme organisaties in Europa opvoeren. Scheepvaart is een consistent doelwit geworden. Groepen als Mustang Panda, ook bekend als Earth Preta, draaien doorlopende campagnes in ten minste zeven EU-lidstaten, met gerichte phishingmails, besmette usb-sticks en aangepaste versies van malware zoals PlugX.

Linda: En dat raakt Nederland direct. De haven van Rotterdam is de grootste van Europa, en Amsterdam, Vlissingen en Groningen hangen in dezelfde logistieke ketens. Scheepvaart is een zacht en waardevol doelwit. Europese havens verwerken een enorm deel van de wereldhandel, en de sector draait op oudere systemen die met nieuwere software aan elkaar zijn geknoopt. Wie een rederij binnendringt, krijgt zicht op ladingpapieren, havenschema's, klantrelaties en soms op de systemen aan boord van schepen zelf.

Erik: ENISA benadrukt dat het geen incident is, maar een aanhoudende campagne door meerdere lidstaten. Dat wijst op strategische bedoelingen, niet op opportunistische criminaliteit. De technieken zeggen ook iets. Gerichte phishing is standaard, maar besmette usb-sticks laten zien dat aanvallers ook fysiek willen toeslaan, op mensen in havenkantoren en aan boord waar zulke stickjes nog dagelijks worden gebruikt. Dat is veel lastiger te weren dan een verdachte e-maillink.

Linda: Zodra PlugX binnen zit, blijft die stilletjes hangen, sluist data naar buiten en houdt maandenlang stand. Voor Nederlandse rederijen, havenbedrijven en toeleveranciers betekent dit dat basisbeveiliging niet genoeg meer is. Nationaal Cyber Security Centrum en de sector zelf hameren al langer op segmentatie van netwerken, strikt usb-beleid en actieve dreigingsdetectie. De waarschuwing van ENISA maakt duidelijk dat wie dat nu nog niet op orde heeft, feitelijk al te laat is.

De gratis open-source wachtwoordkluis Padloc houdt je logins volledig in eigen hand op elk apparaat.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt. De eerste is een wachtwoordkluis die Padloc heet. Het is een gratis, open-source kluis gebouwd door een klein Europees team, en de app werkt op Windows, macOS, Linux, iOS, Android en direct in de browser. Het gratis abonnement dekt één gebruiker op al je apparaten, en dat is voor de meeste mensen genoeg. Familie- of teamkluizen kosten geld, maar je kunt starten zonder betaalgegevens.

Linda: Wat Padloc onderscheidt van de grote namen is dat de code volledig open is en dat het bedrijf transparant is over waar je versleutelde kluis staat. Wie technisch vaardig is, kan de servercode zelf draaien op eigen hardware. Voor iedereen die dat niet wil, staat de gehoste versie klaar met versleuteling die het bedrijf zelf niet kan uitlezen. Reviewers prijzen vooral de rustige interface, die eenvoudiger oogt dan sommige oudere wachtwoordmanagers.

Erik: Opzetten kost ongeveer tien minuten. Je maakt een account met een sterk hoofdwachtwoord, installeert de app of browserextensie en importeert je bestaande wachtwoorden. De meeste browsers en concurrerende kluizen bieden daarvoor een export met één klik. Daarna vult Padloc je logins in, genereert sterke wachtwoorden en bewaart tweestapscodes op één plek, zodat je niet meer tussen apps hoeft te schakelen.

Linda: Belangrijke waarschuwing: als je je hoofdwachtwoord vergeet, kan niemand het voor je terughalen. Dat is nou juist de bedoeling van deze aanpak, maar het betekent dat je dat wachtwoord ergens veilig moet noteren, offline, bijvoorbeeld in een gesloten envelop thuis. Voor Nederlandse gebruikers die weg willen bij Amerikaanse aanbieders is Padloc een serieuze Europese optie, zonder abonnementsdwang en met controle over waar je gegevens staan.

De offline Europese wandelapp Cartograph geeft je volledige routenavigatie zonder databundel.

Erik: De tweede vondst is voor iedereen die deze herfst nog een wandeling of fietstocht plant. Cartograph is een kaartenapp gebouwd voor wandelaars, mountainbikers en fietsers in Europa. Je kunt gedetailleerde topografische kaarten voor hele regio's naar je telefoon downloaden, zodat je volledig kunt navigeren zonder bereik en zonder dataroaming. De app draait op Android en iOS, met een gratis versie voor de basis en een eenmalige betaalde upgrade voor geavanceerde functies. Geen abonnement.

Linda: Wat gebruikers vooral prijzen is de kwaliteit van de kaarten. Cartograph werkt met verschillende open topografische kaartlagen, inclusief gedetailleerde wandel- en fietskaarten met hoogtelijnen, gemarkeerde routes, hutten, waterpunten en uitzichtpunten. Dat is een stap verder dan algemene navigatie-apps, die wegen kennen maar niet altijd de smalle paden die er te voet toe doen. Je kunt een route plannen op je laptop, die overzetten naar de telefoon en hem stap voor stap volgen, ook diep in een dal zonder bereik.

Erik: Voor Nederlandse gebruikers is dat praktisch. In de Veluwe of de Utrechtse Heuvelrug zit je nog wel goed, maar zodra je de Ardennen, de Eifel, de Alpen of Scandinavische bossen intrekt, wordt mobiel bereik een loterij. Volledige offline kaarten, plus je geplande route en je huidige positie, maken het verschil tussen een fijne dag buiten en echt verdwalen. De app legt ook je afgelegde track vast, handig om later te delen of terug te kijken.

Linda: Praktische tip: download de kaarttegels voor je regio thuis via wifi, niet onderweg over mobiel netwerk, want de bestanden zijn stevig. Vandaag hadden we het over: Trump die AI omdoopt tot superintelligentie, de Britse premier Burnham die juist oproept tot wereldwijde regels, een voorgestelde alarmlijn voor AI-incidenten tussen Washington en Beijing, de ENISA-waarschuwing over Chinese aanvallen op Europese scheepvaart, en twee dingen om zelf te proberen: de wachtwoordkluis Padloc en de wandelapp Cartograph.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.