EU-kinderregels sociale media: Digital Fairness Act live

Linda: Welkom bij The State of Tech, woensdag 16 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Brussel komt met strenge regels voor kinderen op sociale media, Microsoft belooft harde AI-grenzen voor scholen, chipreus TSMC trapt op de rem bij AI in eigen onderzoek, en een Australische minister betrapt datacenterbedrijf NextDC op AI-lobbybrieven. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: het versleutelde Europese kantoorpakket CryptPad en de zelf-gehoste inventarisapp Homebox. We beginnen bij Brussel.

Brussel komt vandaag met een wetsvoorstel dat kinderen strenger moet beschermen op sociale media.

Linda: Later vandaag, tijdens de State of the Union-toespraak van Ursula von der Leyen, publiceert de Europese Commissie naar verwachting een wetsvoorstel over de toegang van minderjarigen tot sociale media. Het is het moment waarop het debat over kinderveiligheid stopt met discussiëren en overgaat in echte Europese wetgeving. Het voorstel loopt mee met de Digital Fairness Act en volgt het advies van een speciaal panel over online kinderveiligheid. De richting is een gelaagd systeem op basis van leeftijd, met de strengste beperkingen voor kinderen onder de dertien.

Erik: De kernterm in dat advies is "safe by design". Platforms moeten vooraf aantonen dat hun diensten echt veilig zijn voor jonge gebruikers, in plaats van achteraf schade te repareren. Volgens de plannen pakt Brussel ook gepersonaliseerde reclame gericht op minderjarigen aan en de schimmigere hoeken van influencer-marketing. Voor ouders kan dat betekenen dat hun kinderen minder snel in een algoritmisch konijnenhol belanden. Voor platforms betekent het dat ontwerpkeuzes die vandaag nog optioneel zijn, straks juridische eisen zijn in de hele interne markt.

Linda: En dit gebeurt niet in een leeg landschap. Verschillende Europese landen zijn al zelf begonnen. Frankrijk drukt op leeftijdsverificatie, Spanje opperde een minimumleeftijd van zestien voor sociale accounts, en het Australische verbod voor jongeren onder de zestien is in Brussel nauwlettend gevolgd. Wat de Commissie vandaag voorstelt, zou Europa één gezamenlijke basislijn geven in plaats van zevenentwintig verschillende nationale regels. Voor grote platforms scheelt dat theoretisch werk, maar het legt de lat wel hoger.

Erik: Voor Nederland is dit direct relevant. Demissionair kabinet en Kamer worstelen al langer met de vraag hoe je TikTok en Instagram uit de klas houdt zonder een landelijk verbod. Als Brussel de norm zet, hoeft Den Haag niet zelf iets te bouwen. Toezichthouder ACM en de Autoriteit Persoonsgegevens krijgen wel een grotere klus: controleren of platforms hun ontwerp echt aanpassen. En voor Nederlandse ouders is de praktische vraag simpel: wordt die verificatie zorgvuldig, of komt er alsnog een berg identiteitsdata bij de grote techbedrijven te liggen?

Linda: Belangrijk detail: dit is vandaag een voorstel, geen wet. Het moet nog door het Europees Parlement en de lidstaten. Ervaring met de Digital Services Act leert dat de kern meestal overeind blijft, maar de uitvoering pas over jaren voelbaar wordt. De vraag is dus niet óf er iets komt, maar hoe streng en hoe snel.

Microsoft belooft strenge AI-grenzen en privacyregels voor het Amerikaanse klaslokaal.

Erik: Microsoft heeft een brede overeenkomst getekend met de American Federation of Teachers, de op één na grootste lerarenvakbond van de Verenigde Staten, over het gebruik van AI-tools in scholen. De afspraak is ongewoon specifiek. Microsoft mag data van leerlingen of docenten niet gebruiken om AI-systemen te trainen, met een smalle uitzondering voor gegevens die leerlingen beschermen. Verzamelde data mogen niet worden verkocht, niet worden gebruikt voor reclame en niet in productontwikkeling belanden.

Linda: Wat er echt uitspringt is één zin uit die afspraak. AI-metgezellen die zijn ontworpen om emotionele gehechtheid of afhankelijkheid bij kinderen te kweken, zijn verboden. Er is de afgelopen jaren een golf consumenten-AI op de markt gekomen die zichzelf verkoopt als vriend of studiemaatje, en scholen zijn steeds ongemakkelijker geworden bij kinderen die een soort echte relatie opbouwen met een chatbot. Door dat verbod direct in een leverancierscontract op te nemen, zegt de vakbond in feite: niet in ons klaslokaal.

Erik: Het is ook een sjabloon. Zodra één grote vakbond deze voorwaarden binnenhaalt, hebben andere vakbonden en onderwijsministeries een kant-en-klare lijst om mee aan tafel te schuiven. En dat is direct relevant voor Nederland. Microsoft zit diep verweven in Nederlandse scholen via Teams, Office en Copilot. SIVON, de inkoopcoöperatie voor po en vo, onderhandelt al jaren over strengere privacyvoorwaarden. De concessies die Microsoft nu in de Verenigde Staten doet, kunnen in die gesprekken zomaar als minimumeis op tafel komen.

Linda: Voor Nederlandse ouders en leraren is de kernvraag praktischer: wordt schoolwerk gebruikt om AI-modellen slimmer te maken, en zo nee, kan de school dat aantonen? De Amerikaanse afspraak laat zien dat bedrijven die grens kunnen accepteren als de klant hem hard maakt. De volgende stap is dat een Europese equivalent, of de Autoriteit Persoonsgegevens, hetzelfde eist. Tot die tijd hangt het af van hoe scherp scholen hun eigen contracten lezen.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Chipreus TSMC trapt zelf op de rem bij het inzetten van AI in zijn gevoeligste onderzoek.

Erik: De belangrijkste chipmaker ter wereld is opvallend voorzichtig met kunstmatige intelligentie. TSMC's co-directeur operatie, Y.J. Mii, zegt dat het bedrijf terughoudend is met AI voor gevoelige informatie, vooral in onderzoek en ontwikkeling. De zorg is helder: datalekken en datavervuiling als je AI-tools niet strak in de hand houdt. Dat komt uit de mond van het bedrijf dat de geavanceerde chips maakt waarop vrijwel elk serieus AI-systeem draait. Uitgerekend zij zeggen: rustig aan.

Linda: Mii ging verder dan een algemene waarschuwing. TSMC zet AI graag in waar het terrein bekend is, bijvoorbeeld bij automatiseringssoftware voor chipontwerp. Maar bij de volgende generatie productieprocessen, waar volgens hem nog veel onbekend is, houdt het bedrijf bewust de rem erop. Hij verwees expliciet naar de recente oproepen van Dario Amodei van Anthropic en Sam Altman van OpenAI om de ontwikkeling van geavanceerde AI af te remmen. Voor een TSMC-topman is dat een opvallend openlijke instemming.

Erik: De onuitgesproken zorg is industriële spionage op machinesnelheid. De procesrecepten van TSMC horen tot de meest waardevolle bedrijfsgeheimen ter wereld. Als ingenieurs gevoelige informatie in een AI-assistent plakken die dat opslaat, ervan leert of doorlekt, is de schade nauwelijks meer terug te draaien. Dus kiest TSMC bewust zijn momenten. En anders dan bij beleidsverhalen bepaalt hier één leverancier de toon voor zijn eigen R&D-vloer.

Linda: Voor Nederland is dit direct relevant via ASML. De Veldhovense machinebouwer levert de EUV-systemen waarmee TSMC deze chips maakt. Als de belangrijkste klant van ASML publiek zegt "wij zijn voorzichtig met AI in kritiek onderzoek", is dat ook een signaal aan Nederlandse toeleveranciers en aan het brede Nederlandse tech-mkb. Voorzichtigheid met wat je in een chatvenster typt, is geen paranoia meer, dat is beleid bij de zwaarste speler in de keten.

Australische minister beschuldigt datacenterbedrijf NextDC ervan lobbybrieven door AI te laten schrijven.

Erik: In Australië is een uitgesproken moderne politieke rel uitgebroken. De minister van Werkgelegenheid van de deelstaat Victoria, Melissa Horne, beschuldigt NextDC, een van de grootste datacenteruitbaters van het land, ervan kunstmatige intelligentie te gebruiken voor correspondentie die haar kantoor probeert te beïnvloeden. De aantijging, deze week gepubliceerd, is gebaseerd op vermeende AI-fouten in mailwisselingen tussen de minister en NextDC-topman Craig Scroggie.

Linda: De achtergrond is een gevecht over een voorgestelde uitbreiding van tien hectare van wat NextDC een hyperscale AI-fabriek noemt in Footscray, een wijk in Melbourne. Buurtbewoners klagen luid over de schaal van het complex en de nabijheid van woningen. NextDC wil versnelde planologische goedkeuring. En nu zegt de minister feitelijk: uw stukken lezen alsof ze door een chatbot zijn geschreven, en er zitten verraderlijke foutjes in die dat bewijzen.

Erik: Wat dit interessant maakt, gaat niet over die fouten. Het gaat over vertrouwen. Ministers en toezichthouders krijgen duizenden lobbybrieven. Zodra ze gaan vermoeden dat die op grote schaal door AI worden geschreven, zonder dat een mens er verantwoordelijkheid voor draagt, verandert het hele kanaal van bedrijf naar overheid. Sommige landen kunnen straks eisen dat je meldt wanneer AI is gebruikt in officiële stukken.

Linda: En dat komt direct bij Nederland en Brussel op tafel. De AI Act regelt bedrijfsmatige lobby niet expliciet, maar de nationale transparantieregisters in Den Haag, Brussel en Berlijn kunnen dat prima toevoegen. Voor Nederland is er nog een tweede laag: ook hier lopen taaie planologische gevechten over datacenters, bijvoorbeeld in Noord-Holland en Flevoland. Een Nederlandse wethouder die vermoedt dat een bezwaarschrift AI-geschreven is, heeft na vandaag een concreet voorbeeld om naar te wijzen.

Twee praktische dingen om vandaag uit te proberen, te beginnen met het versleutelde Europese kantoorpakket CryptPad.

Erik: De eerste is CryptPad. Het is een gratis, end-to-end versleuteld kantoorpakket, ontwikkeld in Frankrijk door het bedrijf XWiki, en het draait volledig in je browser. Je krijgt samenwerkdocumenten, spreadsheets, presentaties, kanban-borden, whiteboards en formulieren, allemaal zo versleuteld dat zelfs de serverbeheerder je inhoud niet kan lezen. Voor iedereen die ooit heeft geaarzeld om een gevoelig concept in een gewone cloud-editor te plakken, is dat precies het punt.

Linda: Opzetten kost ongeveer een minuut. Ga naar cryptpad punt fr, je hebt geen account nodig voor een snelle test, en open een nieuw document. Je deelt een link met collega's en werkt in realtime samen, zoals je in Google Docs zou doen. Wil je meer opslag of een vaste werkruimte, dan geeft een gratis geregistreerd account je dat, en er zijn betaalde varianten en zelf-hosting voor teams en organisaties. De code is open en het project krijgt geld uit Europese onderzoeksprogramma's.

Erik: Gebruikers wijzen vooral op drie situaties. Journalisten die met bronnen werken, advocaten die conceptcontracten delen, en kleine teams binnen grote organisaties die niet willen dat één specifiek project op een Amerikaans platform staat. Het gaat niet elke functie van een volledige Microsoft 365-omgeving vervangen, en complexe spreadsheets zijn lichter dan wat accountants gewend zijn. Maar voor vergadernotulen, gedeelde documenten en snelle gezamenlijke planning is het vandaag al bruikbaar.

Linda: Praktische kanttekening. Omdat alles versleuteld is met een sleutel die van jouw wachtwoord wordt afgeleid, ben je die inhoud kwijt als je je wachtwoord verliest. Zet je herstelinformatie dus meteen goed. Voor Nederlandse gebruikers is dit een van de weinige serieuze Europese alternatieven voor Google Docs en Microsoft 365 die je vanmiddag daadwerkelijk kunt openen zonder installatie. Gratis, in je browser, en de data blijft binnen Europa.

De open-source app Homebox maakt van alles wat je bezit een doorzoekbare inventaris op je eigen apparaat.

Erik: De tweede is Homebox, en die lost een heel gewoon probleem op. Het is een gratis, open-source inventaris-app waarmee je alles wat je bezit vastlegt, van keukenapparaten tot kampeerspullen tot de kabels in die ene la die iedereen heeft. Je voegt foto's toe, serienummers, aankoopdata, garantiegegevens, bonnetjes en de locatie waar het spul ligt. Daarna doorzoek je de hele boel in seconden.

Linda: Twee groepen zweren erbij. Mensen die een verhuizing voorbereiden, en mensen die net een verzekeringsclaim hebben ingediend en tot de ontdekking kwamen dat ze eigenlijk geen idee hadden wat er in hun huis stond. Homebox is populair bij thuisservergebruikers en kleine verhuurders, en het wordt geprezen omdat het licht is en verfrissend vrij van abonnementen of upsells. Het project staat onder een open licentie op GitHub.

Erik: De hobbel is dat Homebox zelf-gehost is. Je draait het op eigen hardware, meestal een klein thuisservertje, een reserve mini-pc of een Raspberry Pi. Als die woorden nu al intimiderend klinken, is dit niet de tip voor jou. Ben je gewend een container te draaien, dan is de installatie één commando en heb je het in ongeveer tien minuten werkend. Je data blijft op je apparaat, er gaat niets je netwerk uit.

Linda: Een rustige manier om te beginnen is één kamer. Fotografeer en registreer de tien meest waardevolle spullen, voeg serienummer en aankoopdatum toe, en kijk hoe dat bevalt. Daarna wordt de rest bijna meditatief op een regenachtige zondag. En de dag dat er iets kapot gaat, gestolen wordt of onder een verzekering valt, heb je binnen dertig seconden het bewijs. Voor Nederlandse gebruikers met een inboedelverzekering is dat een concrete tijdwinst als je ooit moet claimen.

Linda: Vandaag hadden we het over: de Europese kinderregels voor sociale media, Microsofts AI-afspraken voor Amerikaanse scholen, de rem die TSMC zichzelf oplegt bij AI in onderzoek, en de Australische rel over AI-lobbybrieven van NextDC. En twee dingen om zelf te proberen: het versleutelde Europese kantoorpakket CryptPad en de zelf-gehoste inventaris-app Homebox.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.