OpenAI lost Navier-Stokes op: AI-agenten & Google Finland

Linda: Welkom bij The State of Tech, donderdag 10 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: OpenAI claimt dat een intern AI-model een Millennium-probleem uit de wiskunde heeft opgelost, Google steekt dertien miljard euro in AI-datacenters in Finland, Microsoft dicht in één keer bijna duizend beveiligingslekken waarvan twee actief misbruikt, Apple lanceert de iPhone 18 Pro met een gespreksvaardige Siri, en tot slot twee dingen om vandaag uit te proberen: het gratis schermopname-programma ScreenToGif en de rustige leeslijst-app Instapaper. We beginnen met die claim van OpenAI.

OpenAI zegt dat een intern AI-model een Millennium Prize-probleem uit de wiskunde heeft opgelost.

Linda: OpenAI komt vandaag met een opmerkelijke claim. Een intern AI-model, dat volgens het bedrijf duidelijk krachtiger is dan het huidige topmodel GPT-6 Astra, zou een oplossing hebben gevonden voor het zogeheten Navier-Stokes-probleem. Dat is een van de zeven Millennium Prize-problemen in de wiskunde, al ruim een kwart eeuw onopgelost. Het gaat over de vergelijkingen die beschrijven hoe vloeistoffen en gassen zich gedragen, dus letterlijk hoe water door een leiding stroomt of hoe lucht om een vliegtuigvleugel wervelt.

Erik: De opzet is minstens zo opvallend als de uitkomst. OpenAI zegt dat ongeveer tienduizend samenwerkende AI-agenten parallel hebben gewerkt, zo'n achtentachtig uur lang, gevolgd door zeventien uur formele controle door GPT-6 Astra zelf. En het bedrijf wil de bijbehorende prijs van één miljoen dollar niet opeisen, wat op zich al een politieke keuze is. Onmiddellijk na de aankondiging ontstond er ruzie over prioriteit: andere wiskundigen zeggen dat het bewijs te snel is gepubliceerd en veel grondiger nagekeken moet worden voordat iemand het kan accepteren.

Linda: Die scepsis is niet vreemd. Bij problemen van dit gewicht duurt beoordeling door vakgenoten normaal maanden, soms jaren. De Poincaré-vermoeden, het laatst opgeloste Millennium-probleem, had de wiskundige gemeenschap ongeveer vier jaar nodig om te verifiëren na het werk van Grigori Perelman. Wat deze aankondiging anders maakt, is de schaal van de opstelling. Tienduizend agenten die dagenlang samen aan één probleem werken, is geen model dat harder nadenkt, het is eerder een klein digitaal onderzoeksinstituut dat parallel draait.

Erik: En dat is precies het punt dat OpenAI wil maken, los van de wiskunde. Ook als dit specifieke bewijs de toets niet doorstaat, is het sjabloon zichtbaar: zet duizenden AI-agenten aan één taak, laat ze onderling coördineren, en gebruik een tweede model om het resultaat te controleren. Voor sectoren als medicijnontwikkeling, materiaalonderzoek en klimaatmodellen is dat een aantrekkelijke belofte, want daar liggen ook problemen die al decennia openstaan. Tegelijk zet het de vraag scherp: wie beoordeelt straks nog of zulke output klopt, als één bedrijf tegelijk de onderzoeker én de rechter is.

Linda: Voor Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen raakt dat een gevoelige snaar. Het CWI in Amsterdam, wereldwijd bekend om wiskunde en informatica, en groepen in Utrecht en Eindhoven werken al jaren aan vloeistofdynamica en numerieke methoden. Als bewijzen straks door AI-zwermen worden geproduceerd, verschuift de rol van de menselijke onderzoeker naar controleur en interpretator. NWO en universiteiten zullen moeten nadenken over hoe je zulke resultaten peer-reviewt, en of Nederlandse rekenkracht überhaupt mee kan komen met de schaal die een partij als OpenAI inzet.

Google steekt dertien miljard euro in de uitbreiding van AI-datacenters in Finland.

Erik: Google heeft aangekondigd dertien miljard euro te investeren in Finland, omgerekend ongeveer vijftien miljard dollar, om zijn AI- en digitale infrastructuur uit te breiden. Ruth Porat van moederbedrijf Alphabet maakte het bekend samen met de Finse premier Petteri Orpo. Het geld gaat naar de servers, koeling en netwerken die nodig zijn om AI-modellen te trainen en te draaien. Voor Google is dit de grootste enkele AI-investering in Europa tot nu toe, en het zegt veel over waar het bedrijf de volgende fase van zijn Europese uitbouw ziet.

Linda: Finland is al langer een gewilde plek voor de grote cloudpartijen, en de redenen zijn nuchter. Het is er koud, wat de kosten voor koeling van datacenters flink drukt, en er is ruim aanbod van kernenergie en hernieuwbare stroom. Onderdeel van deze deal is een contract van tweeëntwintig jaar voor de helft van de output van de Loviisa-kerncentrale van energiebedrijf Fortum. Zulke lange stroomcontracten zijn inmiddels essentieel geworden, want AI-training vreet elektriciteit en toegang tot het stroomnet is nu de echte flessenhals voor datacenteruitbreiding in heel Europa.

Erik: Wat hier voor de markt verschuift, is de concentratie. Als Google, Microsoft en Amazon samen tientallen miljarden in een handvol Noordse locaties pompen, krijg je een Europese AI-ruggengraat die geografisch geclusterd is en zwaar leunt op een paar energiedeals. Dat levert Finland banen en belastinginkomsten op, maar roept ook vragen op over veerkracht, over hoeveel netcapaciteit er overblijft voor andere gebruikers, en over de vraag of kleinere Europese landen straks aan het kortste eind trekken in deze AI-infrastructuurwedloop.

Linda: Voor Nederland is dat een herkenbaar dilemma. In de Wieringermeer en bij Middenmeer draaien al datacenters van Microsoft en Google, en de discussie over stroom, koelwater en ruimte loopt hier al jaren. Netbeheerder TenneT waarschuwt met regelmaat voor congestie op het hoogspanningsnet, waardoor ook Nederlandse bedrijven soms moeten wachten op een aansluiting. De keuze van Google voor Finland laat zien welke voorwaarden hyperscalers verwachten: langjarige energiezekerheid, ruimte, en een overheid die snel schakelt. Landen die dat niet bieden, zien de volgende miljardeninvestering aan hun neus voorbijgaan.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Microsofts grootste Patch Tuesday ooit repareert bijna duizend lekken, waaronder twee die al worden misbruikt.

Erik: Microsoft heeft deze week zijn maandelijkse beveiligingsupdate uitgebracht, en het is de grootste ooit. In één keer worden 964 kwetsbaarheden gedicht, waarvan er 104 als kritiek zijn geclassificeerd. Twee daarvan zijn zogeheten zero-days in Windows: gaten die aanvallers al actief gebruiken om volledige controle over een computer te krijgen. De Amerikaanse cyberwaakhond, de Cybersecurity and Infrastructure Security Agency, heeft beide opgenomen in de lijst van bekende, actief misbruikte kwetsbaarheden en federale overheden opgedragen om ze uiterlijk 22 september te installeren.

Linda: 964 in één maand is echt uitzonderlijk. Ter vergelijking: een normale maandelijkse Microsoft-patchronde ligt ergens tussen de zestig en honderdvijftig fixes. Tien keer zoveel wijst erop dat Microsoft óf een grote achterstand wegwerkt, óf dat er een golf nieuwe kwetsbaarheden is ontdekt, of allebei. De twee actief misbruikte lekken zijn nu de acute zorg, want dit zijn precies het soort gaten waarmee aanvallers een kleine binnenkomst omzetten in volledige controle over een netwerk, en van daaruit ransomware kunnen uitrollen bij bedrijven en instellingen.

Erik: Voor Nederlandse organisaties is de boodschap eenvoudig maar dwingend: niet wachten. Ziekenhuizen, gemeenten, waterschappen en het midden- en kleinbedrijf draaien voor een groot deel op Windows-omgevingen, en het Nationaal Cyber Security Centrum heeft de afgelopen jaren telkens laten zien dat criminele groepen binnen dagen na zo'n patch de exploits verwerken in hun aanvalskits. Wie tot volgende maand wacht, geeft aanvallers een gratis venster. Voor thuisgebruikers geldt hetzelfde: open vanavond gewoon even Windows-update en laat het draaien.

Linda: Er zit ook een bredere kant aan dit verhaal. Zo'n record-patchmaand voedt de discussie over hoe houdbaar het model is waarin één leverancier zoveel van de digitale infrastructuur van Europa levert. De Europese Commissie werkt met de Cyber Resilience Act aan strengere eisen voor softwareveiligheid, en toezichthouders kijken kritisch naar hoe snel grote leveranciers kwetsbaarheden melden en dichten. Voor Nederlandse bedrijven wordt patchbeleid daardoor niet alleen een IT-taak, maar ook een compliance-onderwerp waar directies zich mee moeten bemoeien.

Apple lanceert de iPhone 18 Pro met een veel gespreksvaardigere Siri.

Erik: Apple heeft gisteravond zijn nieuwe topmodellen aangekondigd, de iPhone 18 Pro en de iPhone 18 Pro Max. Het echte nieuws zit niet in de hardware maar in Siri. Apple beschrijft de nieuwe versie als persoonlijker, meer gespreksgericht en veel bruikbaarder, aangedreven door Apple Intelligence in het nieuwe besturingssysteem iOS 27. De hardware krijgt de gebruikelijke jaarlijkse update: een nieuwe hoofdcamera met variabel diafragma, langere accuduur, een snellere chip en een herzien koelsysteem. Voorbestellen kan vanaf 12 september, in de winkel liggen ze vanaf 18 september.

Linda: De Siri-vernieuwing is het verhaal dat ertoe doet, want Apple loopt zichtbaar achter op Google en OpenAI als het om spraakassistenten gaat. Als deze versie echt levert wat is beloofd, dus context begrijpen, een gesprek vasthouden en zelfstandig acties uitvoeren tussen apps, dan haalt Apple een reëel gat dicht. Zo niet, dan krijgt de reputatie van het bedrijf op AI-gebied opnieuw een deuk. Recensenten zullen dat snel merken. Het variabele diafragma is leuk voor fotografieliefhebbers, maar de assistent bepaalt hoe een miljard mensen dagelijks hun telefoon gebruiken.

Erik: Voor Nederlandse en Europese kopers zit er een belangrijk detail aan vast. Apple heeft eerder bepaalde Apple Intelligence-functies vertraagd uitgerold in de Europese Unie, terwijl het worstelde met vragen rond de Digital Markets Act. Of de volledige Siri-upgrade hier op dag één beschikbaar is, of pas later en met aanpassingen, maakt uit voor wie overweegt vooruit te bestellen. De praktijk van de afgelopen jaren is dat functies op Europese toestellen achterlopen op de Amerikaanse versie, soms maanden.

Linda: Voor de bredere markt is dit ook een tussenstand in de strijd om de AI-telefoon. Samsung heeft met Galaxy AI al langer ingezet op vertaling en beeldbewerking op het toestel zelf, Google positioneert Pixel-toestellen als vitrine voor Gemini. Apple probeert nu terug te komen met een assistent die naadloos in zijn eigen ecosysteem werkt, van iPhone tot Mac. Voor Nederlandse consumenten betekent dat vooral: de keuze tussen merken gaat steeds minder over camera's en steeds meer over welke AI je dagelijks vertrouwt met je agenda, mail en foto's.

Het gratis programma ScreenToGif maakt van elke schermopname in seconden een deelbaar clipje.

Erik: Dan door naar twee dingen die je vandaag zelf kunt uitproberen, en geen van beide kost je een abonnement. De eerste is ScreenToGif. Dat is een gratis open-source programma voor Windows waarmee je een deel van je scherm opneemt en direct omzet in een licht animatiebestandje. Je kunt dat clipje meteen in een mail, chat of document plakken. Geen account, geen upload naar een cloud, geen watermerk. Je kiest een gebied, drukt op opnemen, stopt wanneer je klaar bent, en binnen enkele seconden heb je een deelbaar bestand.

Linda: Wat ScreenToGif echt handig maakt is de ingebouwde editor. Na de opname kun je frames wegknippen, tekst toevoegen, pijlen tekenen of het beeld bijsnijden voordat je exporteert. Zo laat je een collega precies zien welke knop hij moet indrukken, of leg je een softwarefout vast die maar heel kort in beeld komt, zonder dat je een zware videobewerker nodig hebt. Reviewers roemen consequent hoe klein en snel de app is. Hij start direct op, gebruikt weinig geheugen en probeert je nergens naar een betaalde versie te lokken.

Erik: De enige echte beperking is dat ScreenToGif alleen op Windows draait. Voor Mac-gebruikers zijn er alternatieven, maar wie op een Windows-laptop of desktop werkt, heeft hier een genuinely handig gereedschap in handen. Je downloadt het van de officiële site of via de Microsoft Store, beide routes zijn gratis. De bestanden zijn klein genoeg om te versturen via zakelijke mailservers die grote video-bijlagen normaal blokkeren, en dat is vaak precies de plek waar zulke schermopnames sneuvelen in de praktijk.

Linda: De typische toepassingen zijn een collega door een werkstroom loodsen, een softwarefout melden met visueel bewijs, of een korte instructie maken voor een klant. Voor Nederlandse gebruikers die op kantoor werken met Microsoft 365 of Google Workspace past het naadloos naast bestaande tools. En omdat het lokaal draait en geen data naar een externe server stuurt, past het ook binnen strengere privacyregels bij overheden, ziekenhuizen en scholen. Dat is een puntje dat bij veel cloudgebaseerde screencapture-diensten juist wringt met AVG-eisen.

De leeslijst-app Instapaper bewaart artikelen stilletjes voor de momenten dat je er echt tijd voor hebt.

Erik: Het tweede ding voor vandaag is Instapaper. Dat is de klassieke leeslijst-app, en die beleeft een kleine terugkeer nu steeds meer mensen zich afkeren van algoritmische tijdlijnen. Het idee is simpel. Kom je online een lang artikel tegen waar je nu geen tijd voor hebt, dan sla je het met één klik op in Instapaper. De app haalt de advertenties, pop-ups en rommel eruit, en later op je telefoon of tablet krijg je een rustige, bijna boekachtige leeservaring, ook offline in de trein of het vliegtuig.

Linda: Voor de meeste mensen is de gratis versie meer dan genoeg. Je krijgt onbeperkt artikelen opslaan, schone weergave op al je apparaten en offline toegang. Er is een betaalde variant voor extra's als volledige tekstsoek door alles wat je ooit hebt bewaard, onbeperkte notities en een voorleesfunctie. De app werkt op iPhone, Android en in elke browser, en er zijn browserextensies die een opslaan-knop naast je adresbalk zetten. In reviews wordt vooral geprezen hoe rustig de app oogt en hoe snel hij laadt.

Erik: Wat gebruikers vaak melden, is dat Instapaper hun verhouding met internet verandert. In plaats van eindeloos door koppen scrollen, bouw je een kleine leeslijst op van dingen die je zelf bewust hebt gekozen. Nederlandse gebruikers zetten er graag lange stukken van NRC, De Correspondent of Follow the Money in, of Engelstalige achtergrondverhalen die je normaal na een paar zinnen zou wegklikken. Ook nieuwsbrieven laten zich doorsturen naar Instapaper, zodat je ze in dezelfde rustige opmaak leest als de rest.

Erik: Voor Europese gebruikers is het praktisch dat de app privacygericht is en de leesweergave volledig zonder account werkt als je dat wilt. Dat past goed bij de groeiende weerstand tegen apps die vooral je aandacht willen vasthouden. Instapaper is beschikbaar in de App Store en de Google Play Store, en je kunt binnen tien minuten je eerste artikel opgeslagen hebben. Vandaag hadden we het over: OpenAI's claim over een Millennium-probleem, Googles miljardeninvestering in Finland, Microsofts recordpatch met bijna duizend lekken, Apples iPhone 18 Pro met een nieuwe Siri, en twee dingen om zelf te proberen: ScreenToGif en Instapaper.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.