Opvouwbare iPhone onthuld: Ternus' debuut & ASML High NA

Linda: Welkom bij The State of Tech, woensdag 9 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Apple onthult zijn eerste opvouwbare iPhone onder nieuwe topman John Ternus, Samsung en het Franse Mistral slaan de handen ineen voor slimmere chipfabricage, ASML strikt TSMC en Samsung voor zijn nieuwste lithografiemachines, Canada lanceert een nationaal AI-lesprogramma voor gewone burgers, en tot slot twee dingen om zelf uit te proberen: de nieuwe mobiele chipontwerp Mali G2 Ultra NX van Arm en de gratis AI-lesmaterialen van de Canadese overheid. We beginnen met Apple.

Apple onthult eerste opvouwbare iPhone onder nieuwe topman John Ternus.

Linda: Apple heeft vandaag zijn jaarlijkse september-evenement gehouden, en het is een dubbele mijlpaal. Het is het eerste grote optreden van John Ternus als topman, die op één september het stokje overnam van Tim Cook. En het is de lancering van de eerste opvouwbare iPhone ooit, naar verwachting de iPhone Ultra genoemd. Dat is de grootste verandering in Apples telefoonlijn in meer dan tien jaar. Daarnaast komt er een vernieuwde iPhone 18-serie met een opgefriste Siri, en updates voor de Apple Watch en de AirPods.

Erik: Die opvouwbare is waar analisten al jaren op wachten. Samsung, Huawei en Honor zitten al lang in deze markt, en Apple heeft bewust gewacht tot het scharnier en scherm premium genoeg aanvoelden. Beleggers letten vandaag ook op iets anders: bewijs dat Apple de AI-achterstand op Google en OpenAI inloopt. De vraag is of Siri overtuigt tegenover Gemini en ChatGPT.

Linda: Voor Nederlandse consumenten landt die opvouwbare iPhone in een dure markt die al vol zit met Samsung Galaxy Fold-toestellen. Maar Apples merkkracht is uniek: ook aan een prijs van ver boven de tweeduizend euro gaan er miljoenen over de toonbank. Voor Samsung, met een sterke positie in de Benelux, betekent het directe druk op zijn eigen vouwtelefoons. Providers als KPN en Odido zullen de nieuwe modellen prominent in hun etalage zetten.

Erik: En er zit een Europese regelkant aan. Apples AI-functies moeten voldoen aan de Digital Markets Act en de AI-verordening. Dat betekent dat sommige Siri-functies hier later of in aangepaste vorm uitkomen dan in de Verenigde Staten. Nederlandse gebruikers kennen dat inmiddels: functies die overzee al draaien, verschijnen hier pas na een extra ronde langs Brussel. Ternus begint zijn eerste dag dus met een productlancering én een regelgevingspuzzel.

Linda: Wat verder opvalt is de timing. Apple presenteert dit terwijl de discussie over de macht van de grote techbedrijven in Europa juist scherper wordt. Een opvouwbaar toestel dat richting drieduizend euro tikt, voedt automatisch het gesprek over marges, reparatie en de rol van appwinkels. In Nederland houdt de Autoriteit Consument en Markt de vinger aan de pols, en de kans is groot dat Ternus zijn eerste jaar vooral in overlegzalen doorbrengt.

Samsung en het Franse Mistral bouwen AI in de chipfabriek.

Erik: Samsung Electronics heeft een strategisch partnerschap gesloten met Mistral AI, de Franse start-up die inmiddels het paradepaardje van Europa's AI-sector is. De deal is aangekondigd tijdens een staatsbezoek in Parijs. Mistrals modellen, waaronder het grote vlaggenschipmodel, gaan draaien binnen Samsungs halfgeleiderfabrieken. Op maat gemaakt, en volledig op de eigen locaties in plaats van in een publieke cloud. Samsung neemt bovendien het voortouw in de nieuwste financieringsronde van Mistral.

Linda: De industriële logica is helder. Chipfabricage is een van de meest complexe processen op aarde, en de winst zit in de opbrengst per wafer: hoeveel goede chips haal je eruit? Samsung wil met Mistrals AI ontwerpcycli versnellen, defecten eerder zien en meer bruikbare chips overhouden. Dat de modellen op locatie draaien is cruciaal, want de fabrieksdata is het gevoeligste bedrijfsgeheim dat Samsung bezit. Wegzetten in een Amerikaanse cloud is simpelweg geen optie.

Erik: Voor Europa is dit een stevige bevestiging van Mistrals koers. De start-up positioneert zich als het geloofwaardige alternatief voor OpenAI en Anthropic, en een klant van Samsungs omvang plús een leidende investering onderbouwt dat verhaal. Het adresseert ook de klacht dat Europa AI-onderzoek betaalt, maar de commerciële opbrengst kwijtraakt aan Amerikaanse bedrijven. Hier betaalt juist een Koreaanse reus een Frans bedrijf voor een concreet industrieel probleem.

Linda: En het raakt Nederland direct via de keten. Samsung is een grote afnemer van ASML in Veldhoven, en alles wat de opbrengst in de fabriek verbetert, houdt de vraag naar geavanceerde lithografiemachines op peil. Daarnaast zitten Nederlandse toeleveranciers zoals Besi en ASM International in dezelfde waardeketen. Een efficiëntere Samsung-fabriek is uiteindelijk ook goed nieuws voor de omzet van de Brainport-regio rond Eindhoven.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

ASML strikt TSMC en Samsung voor nieuwste lithografiemachines.

Erik: ASML heeft harde toezeggingen binnen van TSMC en Samsung voor zijn nieuwste generatie extreem ultraviolette lithografiemachines, de zogeheten High NA-versie. Dit zijn de machines die de allerfijnste patronen op silicium printen, en elk exemplaar kost rond de vierhonderd miljoen dollar. Samsung wil ze in 2028 in massaproductie hebben, TSMC in 2030. Daarbovenop gaan ASML en TSMC samen werken aan een overstap naar grotere twaalf-inch fotomaskers, wat de productiviteit in de fabriek moet verhogen.

Linda: De vraag komt onmiskenbaar uit één hoek: kunstmatige intelligentie. Het trainen en draaien van de grootste AI-modellen vraagt om steeds krachtigere versnellerchips, en die vragen om steeds fijnere fabricage. High NA is momenteel de enige route om transistors nog verder te verkleinen. En ASML is het enige bedrijf ter wereld dat deze machines maakt. Dat geeft Nederland een uitzonderlijk strategische positie in de wereldwijde chipketen.

Erik: Voor de Nederlandse economie blijft ASML een kroonjuweel. Elk verhaal over de AI-hausse eindigt uiteindelijk bij de vraag wie de gereedschappen levert, en steeds vaker is dat antwoord een bedrijf uit Veldhoven. De toezeggingen van TSMC en Samsung zijn belangrijk omdat de machines jaren duren om te bouwen en te installeren. ASML krijgt hiermee voorspelbare omzet tot ver in het volgende decennium, wat het aandeel op de AEX belangrijk blijft schragen.

Linda: Er zit ook een geopolitieke laag aan. Exportcontroles beperken welke High NA-machines naar welke landen mogen. Voor Nederland betekent dat een voortdurende balanceer-act tussen Washington, Peking en Brussel. Het kabinet in Den Haag zit letterlijk tussen twee grootmachten die allebei bepalen wat ASML wel en niet mag verkopen. En elke nieuwe order aan TSMC of Samsung maakt die diplomatieke puzzel weer een tikje ingewikkelder.

Filippijnen presenteren AI-masterplan van vierendertig miljard dollar.

Erik: Iets buiten de gebruikelijke as van Silicon Valley en Brussel: het Filipijnse ministerie voor Informatie en Communicatie heeft vandaag een groot AI-infrastructuurplan gepresenteerd. Het doel is om tegen 2033 vierendertig komma vier miljard dollar aan investeringen aan te trekken. Het land wil zich profileren als het belangrijkste AI-knooppunt van Zuidoost-Azië, met eenentwintig miljard aan private investeringen en dertien komma vijf miljard uit publieke middelen.

Linda: Concreet gaat het om datacenters, snelle internetverbindingen en rekenkracht voor het trainen van AI-modellen. Manila wil hyperscalers als Amazons cloud, Microsoft en Google verleiden om er infrastructuur neer te zetten. De Filippijnen hebben een groot voordeel: ze spreken Engels, hebben een jonge bevolking en een grote uitbestedingsindustrie voor callcenters. Die willen ze nu doortrekken naar AI-gerelateerde dienstverlening.

Erik: Waarom dit voor Nederland relevant is: het toont hoe hard landen concurreren om diezelfde AI-datacenters. In Nederland hebben we juist een moratorium op nieuwe hyperscale-datacenters vanwege stroomverbruik en het waterschaartekort. Terwijl wij afremmen, biedt Manila subsidies aan. De keuze waar de volgende Europese datacenter-euro landt, wordt daarmee scherper. En Amsterdam als datahub krijgt er een serieuze concurrent bij.

Linda: Er zit ook een risico in dit soort miljardenplannen. Van de vierendertig miljard is tweederde afhankelijk van private partijen die nog moeten toehappen. In de praktijk komen dit soort masterplannen zelden volledig van de grond. Maar zelfs als de helft wordt gehaald, verschuift het zwaartepunt van AI-infrastructuur in Azië verder weg van traditionele knooppunten als Singapore en Hongkong. Voor Nederlandse bedrijven met Aziatische activiteiten is dat relevante marktinformatie.

Arm bouwt speciale AI-hardware in nieuwe mobiele grafische chip.

Erik: Dan twee dingen om zelf uit te proberen, of in dit geval binnenkort tegen te komen. Het Britse chipontwerpbedrijf Arm heeft een nieuw mobiel grafisch ontwerp onthuld, de Mali G2 Ultra NX. Voor het eerst zit er speciale AI-hardware direct in de grafische kernen, het deel van de chip dat de beelden op je telefoon tekent. Arm claimt tot vier keer meer prestaties per watt op AI-grafische taken. In gewone taal: vloeiender beeld met minder batterijverbruik.

Linda: Wat betekent dat concreet voor je volgende Android-telefoon? Games kunnen op een lagere resolutie worden berekend en daarna door een klein AI-model worden opgeschaald naar een scherper beeld met meer beelden per seconde. Ook AI-functies zoals slimmere camera's en realtime vertalen kunnen op het toestel zelf draaien, zonder dat je data naar de cloud gaat. MediaTek is naar verwachting de eerste chipmaker die het ontwerp overneemt, dus komend jaar zit dit in nieuwe midrange- en topmodellen.

Erik: Voor Nederlandse gebruikers betekent dit twee dingen. Praktisch: Android-telefoons gaan hun achterstand op Apple bij AI-functies op het toestel zelf inhalen. Dat is goed voor de keuze in de winkel en drukt de prijzen. Politiek is het interessant dat deze technologie is ontworpen door Arm, een Brits bedrijf dat in vrijwel elke smartphone ter wereld zit. Dat versterkt de rol van het Verenigd Koninkrijk in het AI-hardwareverhaal, ook na de Brexit.

Linda: De Mali G2 Ultra NX zelf is uiteraard niets wat je downloadt. Maar de naam is wel handig om te onthouden. Als je volgend jaar telefoons vergelijkt en je ziet Mali G2 Ultra staan in de specificaties, dan weet je: dit toestel doet AI-taken zonder cloud, dus met minder batterijverbruik en zonder dat je data het toestel verlaat. Voor privacybewuste kopers is dat een concrete afweging bij de aanschaf.

Canada lanceert gratis nationaal AI-lesprogramma voor burgers.

Erik: Als tweede iets bruikbaars: Canada lanceert vandaag zijn Nationale AI-Geletterdheidsinitiatief, geleid door de Canadese minister voor Kunstmatige Intelligentie Evan Solomon. Het is onderdeel van de bredere strategie AI voor Iedereen, en richt zich op gewone burgers, niet op onderzoekers. Het programma rolt lesmateriaal uit door heel Canada, met de aftrap in Edmonton. Doel: mensen laten begrijpen wat AI wel en niet kan, en hoe je het verantwoord gebruikt op werk, school en thuis.

Linda: Reden om dit ook buiten Canada te noemen: veel materiaal komt gratis online. Als je in Nederland op zoek bent naar begrijpelijke uitleg over hoe grote taalmodellen werken, wat vooroordelen in een AI-systeem eigenlijk betekenen, of hoe je AI-gegenereerde content herkent, dan zijn de materialen van de Canadese overheid doorgaans goed gemaakt, in het Engels en het Frans, en zonder commerciële bijbedoeling. Handig voor ouders, docenten, en kleine ondernemers.

Erik: Voor Nederlandse beleidsmakers is dit Canadese initiatief ook een interessant referentiemodel. De Europese AI-verordening verplicht lidstaten om AI-geletterdheid te bevorderen, maar laat de invulling grotendeels aan de nationale overheden over. In Nederland wordt daar door het ministerie van Economische Zaken en organisaties als SIDN aan gewerkt, maar een echt landelijk programma ontbreekt nog. Canada biedt een concreet voorbeeld: definieer je doelgroep, maak toegankelijk materiaal, en koppel het aan een nationale strategie.

Linda: Wat het extra praktisch maakt: het is direct te vinden via de site van de Canadese overheid, canada punt c-a, onder de sectie kunstmatige intelligentie. Voor scholen die volgend schooljaar iets willen doen met AI-lessen is dit een gratis startpunt zonder dat je meteen een dure Nederlandse consultant nodig hebt. Verwacht dat Europese ministeries de komende maanden ideeën gaan lenen uit dit Canadese programma.

Linda: Vandaag hadden we het over: Apples eerste opvouwbare iPhone onder nieuwe topman John Ternus, het partnerschap tussen Samsung en Mistral voor slimmere chipfabricage, ASML's nieuwe orders voor High NA-lithografie, het Filipijnse AI-masterplan van vierendertig miljard, en twee dingen om zelf te bekijken: het nieuwe mobiele chipontwerp Mali G2 Ultra NX van Arm en de gratis AI-lesmaterialen van de Canadese overheid.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.