xAI verliest rechtszaak AI-naaktbeelden: Gemini Flash derde update

Linda: Welkom bij The State of Tech, zondag 6 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: een federale rechter blokkeert Elon Musks poging om een wet tegen AI-naaktbeelden onderuit te halen, Google brengt binnen zes weken alweer de derde versie van zijn goedkope AI-model uit, natuurkundigen ontdekken met AI twee compleet nieuwe supergeleiders, een rapport van Bain waarschuwt dat AI de IT-kosten van bedrijven met vijfenzeventig procent kan opdrijven, en twee dingen om vandaag uit te proberen: de Chinese zorgrobot Doova voor ouderen die zelfstandig wonen, en de open onderzoeksbundel Z1T van Extropic voor wie wil kijken hoe zuinigere AI-chips eruit kunnen zien. We beginnen met die rechtszaak in Minnesota.

Rechter houdt Elon Musks xAI tegen in strijd tegen wet die AI-naaktbeelden strafbaar stelt.

Linda: Een federale rechter in de Amerikaanse staat Minnesota heeft een verzoek van xAI afgewezen om een nieuwe wet tijdelijk buiten werking te stellen. Die wet ging op één augustus in en verbiedt AI-tools waarmee je zonder toestemming naaktbeelden kunt genereren van herkenbare, echte personen. xAI, het AI-bedrijf van Elon Musk, wilde de wet bevriezen zolang de bredere grondwettelijke procedure loopt. De rechter zei nee. De wet blijft dus voorlopig gewoon van kracht, en dat is symbolisch een flinke tik voor Musk.

Erik: En het bredere plaatje is nog belangrijker. De afgelopen twee jaar zijn er tientallen zogenoemde nudify-apps opgedoken, waarmee iedereen binnen enkele seconden een foto van een klasgenoot, een collega of een bekende persoon kan omzetten in een neppe expliciete afbeelding. De slachtoffers zijn vrijwel altijd vrouwen en meisjes, en steeds vaker minderjarigen. Amerikaanse staten proberen dat met gerichte wetten in te dammen, en xAI beweert nu dat zulke wetten te breed zijn en beschermde meningsuiting raken. De rechter ging daar in dit vroege stadium niet in mee.

Linda: Voor Europa is dit herkenbaar terrein. De AI Act bestempelt gemanipuleerde intieme beelden al als hoog risico, en Duitsland, Frankrijk en Spanje hebben eigen strafbepalingen tegen deepfake-naakt in de maak of net aangenomen. Ook in Nederland kwam er dit jaar een uitbreiding van het Wetboek van Strafrecht, waardoor het delen én maken van deepfake-naaktbeelden expliciet strafbaar is. Scholen en politie melden een duidelijke toename van meldingen, vooral bij middelbare scholieren. Wat deze Amerikaanse uitspraak toevoegt, is een juridische test: hoe hard houden wetten stand als grote AI-bedrijven ze aanvechten met een beroep op de vrijheid van meningsuiting?

Erik: En daar zit de reden dat Brussel en Den Haag hier heel scherp meekijken. Als xAI in latere rondes alsnog gelijk krijgt, geeft dat AI-bedrijven een wereldwijde stok om ook Europese wetten te bestrijden. Krijgt Minnesota gelijk, dan wordt het politiek makkelijker om strenger op te treden tegen tools die specifiek voor misbruik gebouwd zijn. Voor slachtoffers, en voor de politie die dit soort zaken moet oppakken, is dat verschil enorm. Het is een van de eerste keren dat een rechter zich zo direct uitspreekt over de grens tussen AI-vrijheid en digitale seksueel misbruik.

Google brengt Gemini 3.8 Flash uit, de derde update van zijn goedkope AI-model in zes weken.

Linda: Google heeft Gemini 3.8 Flash uitgebracht, alweer een update van zijn snellere, goedkopere AI-model. Het is de derde Flash-versie in zes weken, wat iets zegt over het tempo dat Google probeert neer te zetten. De focus ligt deze keer op softwareontwikkeling en op meerstaps-taken, dus opdrachten waarbij de AI moet plannen, uitvoeren, zijn eigen werk controleren en dan doorgaan. Volgens Googles eigen testcijfers zit Flash nu dicht bij modellen die veel duurder zijn om te draaien.

Erik: Belangrijk voorbehoud daarbij: onafhankelijke testers zetten Gemini 3.8 Flash op de zevenentwintigste plek van een brede intelligentie-index. Het is dus niet ineens het slimste model in de kamer. Wat het wél is: goedkoop en snel. Google gokt duidelijk dat het meeste dagelijkse AI-werk geen topmodel nodig heeft. Een chatbot die je inbox samenvat, een app die klantreacties opstelt, een script dat data uit een spreadsheet trekt: dat is precies het terrein waar Flash op mikt.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven telt die prijs zwaarder dan de plek op de ranglijst. Een model dat goed genoeg is voor een fractie van de kosten verandert wat je economisch kunt automatiseren. Een mkb-bedrijf dat een half jaar geleden nog niet aan AI-functies begon, kan dat nu wel. En voor ontwikkelaars die bouwen op Googles cloud in Eemshaven of Amsterdam wordt experimenteren simpelweg goedkoper.

Erik: De keerzijde is afhankelijkheid. Elke snelle update maakt overstappen naar een concurrent lastiger, want je prompts en werkstromen raken stilletjes afgestemd op de eigenaardigheden van Google. Nederlandse cloudconsultants waarschuwen daar al langer voor: begin met een klein project, houd je data-exportroutes open en leg vast welke prompts wat doen. Anders zit je over een jaar vast aan een leverancier die om de zes weken de spelregels aanpast.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Natuurkundigen ontdekken met AI twee onbekende supergeleiders die de weg openen naar energie zonder verlies.

Erik: Een internationaal team, gecoördineerd via het project SuperC, heeft met behulp van AI twee volstrekt onbekende supergeleidende materialen voorspeld en daarna daadwerkelijk in het lab gemaakt. Onderzoekers van Aalto University in Finland trainden een model om ongeteste chemische structuren door te spitten en de meest kansrijke kandidaten eruit te pikken. Natuurkundigen aan Rice University in Texas hebben die stoffen vervolgens gefabriceerd en bevestigd dat ze inderdaad supergeleiden. Twee nieuwe materialen in één publicatie, met AI als filter aan de voorkant.

Linda: Dit is het soort verhaal dat minder aandacht krijgt dan een nieuwe chatbot, maar op de lange termijn misschien wel meer betekent. Supergeleiders transporteren stroom vrijwel zonder verlies, en het vinden van nieuwe was altijd traag en duur handwerk. Wat dit team laat zien is dat je met AI de zoekruimte drastisch kunt verkleinen voordat je één proefopstelling in het lab bouwt. Twee materialen klinkt bescheiden, maar de methode schaalt. Je kunt hem loslaten op duizenden kandidaten, en dat verandert hoe snel de wetenschap vooruitkomt.

Erik: De Europese hoek is hier sterk. Aalto zit in het hart van dit onderzoek, en SuperC verbindt labs in meerdere landen. In Nederland werken groepen aan de TU Delft en de Radboud Universiteit al langer aan supergeleidende materialen, en die kunnen op deze methode voortbouwen. Betere supergeleiders raken direct dingen die Europa strategisch belangrijk vindt: efficiëntere stroomnetten, MRI-scanners, deeltjesversnellers zoals bij CERN en op termijn quantumcomputers. Als je onafhankelijker wilt worden van geïmporteerde energie-infrastructuur, is beter en sneller materiaalonderzoek een van de minder glamoureuze, maar cruciale schakels.

Bain waarschuwt dat AI de IT-kosten van grote bedrijven binnen tien jaar met vijfenzeventig procent kan opdrijven.

Linda: Adviesbureau Bain and Company heeft een voorspelling gepubliceerd waar menig financieel directeur even van slikt. Bain schat dat kunstmatige intelligentie de IT-kosten van grote bedrijven de komende tien jaar met wel vijfenzeventig procent kan opjagen. En dat getal gaat níet vooral over de AI-modellen zelf. Het gaat over alles eromheen: infrastructuur, beveiliging, data verplaatsen, en de gespecialiseerde mensen die dat allemaal aan de praat moeten houden.

Erik: Bain presenteert die vijfenzeventig procent expliciet als nieuwe basislijn, niet als doemscenario. Inkoopafdelingen en IT-teams gaan het als eerste voelen, want zij tekenen de contracten en zetten de systemen op. Voor een Nederlandse middelgrote fabrikant of een bank die gewend is aan stabiele, voorspelbare IT-uitgaven, is dat een flinke omslag. AI is geen extra regel op de begroting; het schuift het hele budget door elkaar.

Linda: Daar zit ook een personeelsvraagstuk in verstopt. Nederlandse bedrijven concurreren nu al met Amerikaanse en Aziatische partijen om een beperkte groep engineers die AI echt op schaal kan uitrollen. ABN AMRO, ASML en Rabobank melden allemaal dat ze langer zoeken naar dit soort profielen dan een jaar geleden, en de salarissen lopen navenant op. Bain gaat er in de raming van uit dat die lonen blijven stijgen.

Erik: Tel daar de compliance-overhead vanuit de AI Act bij op: documentatieplichten, risicoanalyses en menselijk toezicht voor hoog-risicosystemen. De reële kostprijs van AI in Europa ligt daardoor waarschijnlijk hoger dan in minder gereguleerde markten. De boodschap voor Nederlandse bestuurskamers is niet meer óf ze AI inzetten, maar hoe ze voorkomen dat de rekening ongemerkt uit de klauw loopt. Kleine pilots, harde exit-afspraken met leveranciers en vroeg nadenken over eigen mensen in huis, in plaats van alles uitbesteden aan externe consultants.

Chinese fabrikant Tuya presenteert Doova, een AI-gezelschapsrobot voor ouderen die zelfstandig wonen.

Linda: Op de techbeurs IFA in Berlijn heeft het Chinese bedrijf Tuya een nieuwe huisrobot gepresenteerd: Doova. Het apparaat is specifiek gericht op ouderen die zelfstandig thuis wonen. Het is een klein rijdend robotje dat een paar dingen combineert: laserscans om veilig door de kamer te bewegen, geluidsherkenning om te horen waar een hulproep vandaan komt, en camera's die getraind zijn op lichaamshouding, zodat het merkt als iemand valt. Daarnaast kan Doova videobellen met familie, medicijnen op tijd aankondigen en simpele gesprekjes voeren.

Erik: Het idee is dus proactieve veiligheid plús gezelschap in één apparaat. Valt iemand in de keuken, dan hoort Doova dat, rijdt ernaartoe, checkt de situatie en belt zo nodig via video een familielid of hulpdienst. Ook koppelt het aan slimme lampen, thermostaten en sloten, dus stemcommando's regelen het huis. Tuya positioneert het tegen een stille achtergrond die iedereen kent: bijna alle Europese landen vergrijzen, en er zijn te weinig thuiszorgmedewerkers.

Linda: Voor Nederlandse kopers is de aantrekkingskracht direct duidelijk, en de bedenkingen ook. De thuiszorg zit al jaren krap, en het CBS voorspelt dat het aantal tachtigplussers in Nederland tegen 2040 verdubbelt. Een robot die een val opmerkt en je dochter belt, kan dan echt verschil maken. Tegelijk staat er een Chinees apparaat met camera's en microfoons in een huiskamer, en dat legt gegevensbescherming meteen op tafel. Onder de AVG en de AI Act moet Tuya glashelder zijn over waar de beelden verwerkt worden, wie erbij kan, en hoe lang ze bewaard blijven.

Erik: Praktisch gezien is Doova nog niet in Nederlandse winkels te vinden; Tuya toont hem op IFA en werkt aan Europese partners. Voor wie er zelf iets mee wil, is het slimmer om de discussie nu al te voeren met een zorgorganisatie of gemeente. Veel Nederlandse gemeenten experimenteren met valdetectie via sensoren en slimme horloges, en zo'n robot is de volgende stap. Kijk vooral naar wie de data beheert, of het systeem lokaal kan draaien zonder verbinding met een buitenlandse cloud, en of familie zelf de camerafunctie kan uitzetten wanneer dat gewenst is.

Extropic geeft de technische bouwstenen van Z1T gratis vrij voor onderzoek naar zuinige AI-chips.

Linda: Tot slot iets voor wie graag onder de motorkap kijkt. Een Amerikaans bedrijf, Extropic, heeft een technisch overzicht en open trainingsrecepten vrijgegeven van zijn Z1T-modellen. Wat Z1T bijzonder maakt, is dat het gebouwd is voor een compleet ander soort chip: eentje die gebruikmaakt van kleine hoeveelheden natuurlijke elektrische ruis om berekeningen te doen, in plaats van de brute rekenkracht die GPU's vandaag inzetten.

Erik: De claim van Extropic is fors: ongeveer honderd keer efficiënter met energie bij het draaien van AI-modellen, vergeleken met traditionele grafische chips. Dat getal is nog niet onafhankelijk bevestigd op grote schaal, maar het bedrijf heeft nu genoeg materiaal openbaar gemaakt dat onderzoekers en ontwikkelaars ermee aan de slag kunnen. De trainingsrecepten staan onder een open licentie, dus universiteitslabs en hobbygroepen kunnen ze downloaden en op kleinere modellen uitproberen.

Linda: Praktisch is dit dus geen tool die je vanmiddag installeert en meteen gebruikt. Het is eerder een onderzoekspakket. Maar voor Nederlandse ingenieurs, studenten aan de TU Delft of TU Eindhoven, en voor iedereen die zich zorgen maakt over het energieverbruik van AI, is het een concreet kijkje in hoe een zuiniger alternatief voor de huidige datacenters eruit zou kunnen zien. En met de Nederlandse stroomprijzen zoals ze zijn, en met de AI Act die bedrijven duwt richting duurzaamheid, krijgt dit soort onderzoek serieuze aandacht van geldschieters.

Erik: Wie erin wil duiken, zoekt op Extropic Z1T en vindt de documentatie en recepten via de projectpagina. Ook interessant voor docenten die studenten iets tastbaars willen laten uitproberen buiten de gebruikelijke GPU-workflow om. Het is een van die vondsten waarvan je niet meteen resultaat ziet in je dagelijks werk, maar waarvan de ideeën binnen een paar jaar zomaar in mainstream hardware kunnen opduiken.

Linda: Vandaag hadden we het over: een rechter die Elon Musks xAI tegenhoudt in Minnesota, Googles derde snelle update van Gemini Flash in zes weken, AI die twee nieuwe supergeleiders hielp ontdekken, de waarschuwing van Bain over vijfenzeventig procent hogere IT-kosten, en twee dingen om zelf te proberen: de zorgrobot Doova voor ouderen, en het open onderzoekspakket Z1T van Extropic.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.