VN-rapport: AI vernielt klimaatbeloftes techreuzen (2026)

Linda: Welkom bij The State of Tech, donderdag 3 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: een nieuw VN-rapport dat laat zien hoe AI de klimaatbeloftes van techreuzen opblaast, Uber en Wayve die vandaag in Londen de eerste zelfrijdende taxi's laten rijden, een botsing tussen Washington en Brussel over AI-regels, en westerse investeerders die duizenden dollars neertellen voor een fabrieksrondleiding in China. Plus twee dingen om vandaag zelf uit te proberen: de versleutelde Zwitserse mailservice Proton Mail en de Franse fotobibliotheek Piwigo. We beginnen met dat VN-rapport over techreuzen en klimaat.

Nieuw VN-rapport toont dat AI-honger de klimaatbeloftes van techreuzen keihard onderuit haalt.

Linda: De Internationale Telecommunicatie Unie van de VN en de World Benchmarking Alliance hebben vandaag hun Greening Digital Companies rapport voor 2026 gepubliceerd, en de conclusie is ongemakkelijk. Techbedrijven rapporteren steeds beter over hun klimaatimpact en kopen meer groene stroom in, maar dat weegt bij lange na niet op tegen wat kunstmatige intelligentie doet met hun energieverbruik. Sommige toonaangevende AI- en cloudspelers zagen hun eigen uitstoot tussen 2020 en 2024 met tot wel tweehonderdnegenendertig procent stijgen. Dat is een verbijsterend cijfer voor bedrijven die tegen hun aandeelhouders blijven zeggen dat ze op koers liggen richting netto nul.

Erik: En dat cijfer komt extra hard aan als je het naast de beloftes van een paar jaar geleden legt. Het rapport, gebaseerd op data uit 2024, stelt dat duurzaamheid ingebakken moet zitten in hoe je digitale techniek ontwerpt, voedt en opschaalt, in plaats van er achteraf op geplakt. Nu is het patroon precies omgekeerd: eerst het AI-datacenter neerzetten, dan pas nadenken over de netaansluiting en de uitstoot. De opstellers zeggen eigenlijk dat de industrie de race verliest tegen haar eigen groei. In Nederland zie je dat direct terug: netbeheerder TenneT wijst nieuwe datacenters af omdat het stroomnet vol zit, en tegelijk kondigen hyperscalers meer capaciteit aan.

Linda: Voor Europa raakt dit extra diep. Swisscom en Deutsche Telekom staan bovenaan in het onderzoek, wat op papier goed nieuws is, maar het rapport kadert het meer als: zelfs de besten van de klas lopen achter op wat nodig is. En Europese operators zitten binnen de strengste klimaatregels ter wereld, van de Europese klimaatwet tot nationale netto-nul-doelen. Als Deutsche Telekom een wereldwijde koploper is en het nog steeds niet redt, dan zegt dat iets over hoe hard de AI-groei tegen de klimaatambities in beukt.

Erik: In Nederland komt daar nog een lokaal probleem bij. De datacenters in de Wieringermeer en rond Amsterdam gebruiken al een significant deel van de nationale stroomcapaciteit, en de vraag naar AI-training groeit sneller dan de bouw van windparken op zee. De minister van Klimaat en Groene Groei heeft eerder gezegd dat nieuwe AI-datacenters aantoonbaar duurzaam moeten zijn, maar wat dat concreet betekent in vergunningen is nog steeds onduidelijk. Het VN-rapport voegt daar politieke druk aan toe: als de sector zichzelf niet snel bijstuurt, komen strengere regels vanzelf.

Uber en Wayve lanceren vandaag de eerste zelfrijdende taxi's op de straten van Londen.

Linda: Vanaf vandaag kan het gebeuren dat je in Londen de Uber-app opent, een UberX, Uber Electric of Uber Comfort bestelt, en gekoppeld wordt aan een zelfrijdende auto van het Britse bedrijf Wayve. Zonder extra kosten. De auto's zijn volledig elektrische Ford Mustang Mach-E's die rijden op Wayves eigen AI-software, met een getrainde chauffeur achter het stuur die elke rit begeleidt. Het is de eerste keer dat autonome taxidiensten in het Verenigd Koninkrijk beschikbaar zijn voor gewone passagiers.

Erik: De aanpak van Wayve is interessant, want die verschilt van de meeste Amerikaanse robotaxi-projecten. In plaats van vooraf gedetailleerde kaarten te maken van elke straat, traint Wayve zijn systeem om te leren rijden zoals een mens dat doet, vanuit camera's en algemene rij-ervaring. Daarom kan het systeem het chaotische centrum van Londen in worden gedropt zonder maandenlang eerst kaarten in te scannen. De begeleider aan boord is nu vooral een juridische brug, geen technische noodzaak. Uber en Wayve zeggen dat uitbreiding stap voor stap gaat, afhankelijk van vraag, techniek en regelgeving.

Linda: Voor Londen is dit een mijlpaal. De stad heeft jarenlang toegekeken hoe San Francisco en Phoenix chauffeurloze ritten kregen terwijl Britse toezichthouders werkten aan de Automated Vehicles Act. Nu rijdt de eerste begeleide dienst echt op straat, en Londen is bewust gekozen: als je Old Street roundabout aankunt, kun je een groot deel van Europa aan. Voor Nederland is dit relevant omdat de RDW en het ministerie van Infrastructuur al langer meekijken naar de Britse aanpak. De regels voor zelfrijdende taxi's in Amsterdam of Rotterdam liggen er nog niet, maar Londen wordt nu wél het levende testlab.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Washington duwt aan lichtere AI-regels, terwijl Brussel formele vragen stuurt aan meer dan dertig AI-bedrijven.

Erik: Op de G20 innovatieministeriële deze week werd de kloof tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie over AI-regulering openlijk zichtbaar. Washington pleitte voor lossere regels om de industrie snelheid te laten houden. De Europese Commissie ging precies de andere kant op en bevestigde dat er formele informatieverzoeken zijn verstuurd naar meer dan dertig AI-bedrijven wereldwijd. Die verzoeken zijn een eerste stap onder de AI Act, de wet die de zwaarste risico's van AI wil verbieden en transparantie-eisen aan de rest oplegt.

Linda: Die informatieverzoeken zijn het interessante deel, omdat ze een abstracte wet vertalen naar een concreet proces. Brussel vraagt bedrijven feitelijk: vertel ons wat je modellen kunnen, hoe ze getraind zijn en waar ze in Europa worden ingezet. Dat is het ruwe materiaal dat toezichthouders nodig hebben voordat ze kunnen beslissen wie in de hoogrisico-categorie valt en wie zich aan de strengste regels moet houden. Voor bedrijven is nu netjes antwoorden een stuk goedkoper dan later formeel onderzocht worden. En het laat zien dat de AI Act van papier naar praktijk beweegt.

Erik: Voor Nederland heeft dit twee kanten. De Autoriteit Persoonsgegevens is aangewezen als een van de coördinerende toezichthouders voor AI, en werkt samen met het Europese AI Bureau aan de handhaving. Nederlandse bedrijven die AI-modellen inzetten, van ING tot ASML tot Bol, moeten straks kunnen aantonen wat hun systemen doen en welke risico's er zijn. Aan de andere kant moet elke AI-leverancier die Europese klanten wil, een compliance-laag bouwen speciaal voor de EU. Dat is het Brussels effect in realtime: de markt is groot genoeg dat wereldwijde bedrijven hun producten aanpassen aan Europese regels.

Wereldwijde investeerders betalen duizenden dollars voor fabrieksrondleidingen in China uit angst voor een nieuwe China-schok.

Linda: Vanuit Shanghai komt een opvallend beeld: investeerders, ondernemers en directieleden van over de hele wereld betalen duizenden dollars voor georganiseerde fabrieksrondleidingen in China. Onderzoeksbureaus verpakken deze zogenaamde tech-pelgrimages zodat internationale spelers met eigen ogen kunnen zien wat Chinese bedrijven doen in humanoïde robots, concurrerende AI-modellen en elektrische auto's op massaschaal. De ondertoon in westerse bestuurskamers is de zorg voor een nieuwe China-schok, waarbij China een duurzame voorsprong pakt in geavanceerde productie.

Erik: En de details maken het beeld scherper. Bezoekers zien geen prototypes op een podium. Ze lopen over fabrieksvloeren waar humanoïde robots logistieke taken doen, en langs auto-fabrieken die produceren op een schaal die Europese autobouwers vandaag niet halen. Chinese AI-laboratoria hebben daarnaast open modellen uitgebracht die op veel testen concurreren met Amerikaanse topsystemen, tegen een fractie van de kosten. Als je die combinatie bij elkaar optelt, snap je waarom westerse investeerders bereid zijn een premie te betalen om alleen al te mogen kijken.

Linda: Voor de Europese industrie ligt hier een ongemakkelijke boodschap. De Duitse auto-industrie, Italiaanse machinebouwers, Franse industriële kampioenen, ze zitten allemaal in de vuurlinie als Chinese bedrijven geavanceerde productie sneller en goedkoper opschalen. Het gaat niet meer alleen om elektrische auto's. Het gaat om de fabrieken die de machines maken die alles bouwen. En anders dan tien jaar geleden is het verhaal niet langer dat China kopieert. Steeds vaker is het dat China sneller itereert. Voor Nederland raakt dat direct ASML, VDL en de hightech-toeleveranciers in Brainport Eindhoven, die tot nu toe leefden van het idee dat Europese precisietechniek een structurele voorsprong had.

Twee praktische dingen om vandaag uit te proberen, te beginnen met een versleutelde Zwitserse mailservice die echt bruikbaar is.

Erik: Om af te sluiten twee dingen die je vandaag kunt uitproberen. De eerste is Proton Mail, de versleutelde e-maildienst uit Genève. Die bestaat al jaren, maar de reden om er nu bij stil te staan is dat het gratis abonnement inmiddels prima werkt voor dagelijkse e-mail, en de mobiele apps qua gebruiksgemak zijn bijgetrokken bij de grote aanbieders. Je krijgt end-to-end versleutelde e-mail, een agenda en cloudopslag, allemaal onder Zwitsers privacyrecht en buiten het bereik van Amerikaanse dataverzoeken.

Linda: Wat Proton Mail in de praktijk handig maakt: een nieuw adres aanmaken kost ongeveer twee minuten, en er zit een tool in om je bestaande mail uit Gmail of Outlook te importeren. Gebruikers melden dat de apps op iOS en Android soepel voelen, met pushmeldingen, snel zoeken en een overzichtelijke interface. Stuur je een bericht naar iemand die ook Proton gebruikt, dan is de versleuteling automatisch. Mail je een gewone Gmail-gebruiker, dan kun je nog steeds een met een wachtwoord beveiligd bericht sturen dat via een link geopend wordt.

Erik: Voor Nederlandse luisteraars is er een specifieke hoek. Proton is een Zwitsers bedrijf, met datacenters in Zwitserland en Duitsland. Dat maakt uit als je wilt weten wie er juridisch toegang tot je inbox kan vragen. Het is gratis om te beginnen, werkt op Windows, Mac, Linux, iOS en Android, en er is een webversie in elke browser. Veel gebruikers stappen geleidelijk over: eerst persoonlijke mail, dan familie, dan bijprojecten. Je hoeft Gmail niet vanavond op te zeggen om er iets aan te hebben.

Een gratis Franse fotobibliotheek die decennia aan gezinsfoto's op je eigen server houdt.

Linda: De tweede is Piwigo, een gratis open-source fotobibliotheek die populair is bij Europeanen die willen stoppen met het voeren van hun familiearchief aan Google Foto's of iCloud. Piwigo wordt al jaren in Frankrijk ontwikkeld, en verandert elke reservecomputer, of zelfs een goedkoop webhosting-account, in je eigen private fotosite. Je uploadt je foto's een keer, ordent ze in albums, en bekijkt ze vanuit elke browser of telefoon.

Erik: De reden dat het er nu uitspringt is dat Piwigo stilletjes een van de meest verzorgde zelf-gehoste foto-tools is geworden. Gebruikers melden dat het probleemloos tienduizenden foto's aankan, en er zijn mobiele apps voor iOS en Android zodat je rechtstreeks vanaf je telefoon kunt uploaden. Het ondersteunt gezichtsherkenning, tags en zoeken, en het leest de locatie- en camerainformatie die al in je foto's staat, zodat albums zichzelf kunnen sorteren op datum of plek.

Linda: Wil je geen eigen server draaien, dan biedt Piwigo ook een gehoste versie vanuit Frankrijk voor een klein maandbedrag, waarmee je foto's binnen de Europese Unie blijven onder de AVG. Dat is een echt alternatief voor de grote Amerikaanse fotoclouds voor iedereen die zich zorgen maakt over hoe familiefoto's gebruikt worden om AI-modellen te trainen. En omdat het open source is, kan de dienst niet plots verdwijnen met je hele fotoverzameling erbij. Een tip om er lekker in te komen: begin klein, upload één vakantiemap, deel de link met familie, en kijk hoe het bevalt.

Linda: Vandaag hadden we het over: het VN-rapport dat laat zien hoe AI de klimaatcijfers van techreuzen ondermijnt, Uber en Wayve die vandaag in Londen de eerste zelfrijdende ritten aanbieden, de EU die formele vragen stuurt aan meer dan dertig AI-bedrijven terwijl Washington juist wil versoepelen, en westerse investeerders die naar Chinese fabrieken vliegen uit angst voor een China-schok twee punt nul. En twee dingen om zelf te proberen: de versleutelde mailservice Proton Mail en de Franse fotobibliotheek Piwigo.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.