John Ternus nieuwe Apple-topman: AI-achterstand als eerste test

Linda: Welkom bij The State of Tech, dinsdag 1 september 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: John Ternus wordt vandaag de nieuwe topman van Apple met AI als grootste hoofdpijndossier, Saoedi-Arabië opent LEAP 2026 met vijftien miljard dollar aan techinvesteringen, OpenAI maakt hardwaresleutels verplicht voor zijn beveiligingsplatform Daybreak, Oracle bereidt nieuwe ontslagen voor terwijl het miljarden in AI-datacenters pompt, plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de versleutelde Duitse e-maildienst Mailbox punt org en de gratis videobewerker Olive. We beginnen bij Apple, waar John Ternus vandaag officieel het stokje overneemt van Tim Cook.

John Ternus wordt vandaag de nieuwe topman van Apple en erft een AI-achterstand.

Linda: Vanaf vandaag heeft Apple een nieuwe topman. John Ternus neemt officieel het roer over van Tim Cook, die na vijftien jaar doorschuift naar de rol van uitvoerend voorzitter. Ternus is van huis uit ingenieur, hij heeft zijn sporen verdiend op de iPhone, de iPad en de Vision Pro. En dat is ook precies het signaal dat Apple wil afgeven: de volgende fase draait weer om product en techniek, niet om logistiek. Cook maakte van Apple een van de best geoliede toeleveringsketens ter wereld, maar de uitdaging voor Ternus ligt ergens anders: kunstmatige intelligentie.

Erik: En dat is meteen het pijnlijke punt. De vernieuwde Siri draait op dit moment deels op Gemini, het AI-model van Google. Voor een bedrijf dat er prat op gaat alles zelf te bouwen, is dat een flinke bekentenis. Analisten kijken nu vooral of Ternus een eigen model kan neerzetten dat kan tippen aan wat OpenAI, Anthropic en Google om de paar maanden uitbrengen. Daar komt bij dat zijn eerste grote productevenement al over acht dagen is, en dat er breed gerekend wordt op een opvouwbare iPhone. Dat is een cadeau én een valkuil.

Linda: Een cadeau omdat het de aandacht wegtrekt van het AI-verhaal. Een valkuil omdat als die opvouwbare iPhone tegenvalt, het beeld direct wordt: nieuwe topman, geen AI-antwoord, en geen echte doorbraak op hardware. Voor Nederlandse gebruikers speelt er nog iets anders mee. Apple staat hier in Europa onder scherp toezicht vanwege de Digital Markets Act. Elke keer dat Apple een deur openzet naar een externe AI-partner zoals Google, kijken toezichthouders in Brussel mee of concurrenten dezelfde toegang krijgen. Ternus erft dus niet alleen een technische achterstand, maar ook een juridisch dossier dat direct raakt aan hoe de iPhone er in Europa uit mag zien.

Erik: En vergeet de zakelijke kant niet. Nederlandse bedrijven die Apple-apparatuur uitrollen, kijken naar hoe stevig Apple straks staat op het gebied van AI-assistenten op het toestel zelf. Dat is een concurrentiestrijd met Microsoft Copilot en Googles AI-functies op Android. Als Apple daar terrein verliest, verschuift ook de keuze van it-afdelingen. Kortom, de eerste maanden van Ternus worden bekeken als een test: kan een productman Apple weer relevant maken in een wedloop die tot nu toe vooral door software-bedrijven wordt bepaald.

Saoedi-Arabië opent LEAP 2026 in Riyad met vijftien miljard dollar aan nieuwe techdeals.

Linda: In Riyad is vandaag LEAP 2026 begonnen, een van de grootste techbijeenkomsten ter wereld. Saoedi-Arabië gebruikt de opening om voor meer dan vijftien miljard dollar aan nieuwe investeringen en partnerships aan te kondigen. Parallel loopt DeepFest, een AI-conferentie met meer dan honderd sprekers uit zeventien landen, waar het gaat over zelfstandig werkende AI-agenten, robotica en het bestuur van grote modellen. De grote aankondiging komt van HUMAIN, de door de Saoedische staat gesteunde AI-organisatie, met een open Arabisch taalmodel genaamd HUMAIN M3.

Erik: Wat opvalt is de snelheid en de schaal. LEAP bestaat pas sinds 2022 en trekt inmiddels honderdduizenden bezoekers. Saoedi-Arabië positioneert zich bewust als de derde pool tussen de Verenigde Staten en China, met geld en goedkope energie als lokmiddel. Dat open Arabische model is geopolitiek slim, want de meeste grote taalmodellen zijn zwak in het Arabisch, en een open aanpak betekent dat onderzoekers in de hele regio erop kunnen doorbouwen zonder licentiekosten. Daarnaast is er een deal met het Amerikaanse Applied Intuition om tegen 2030 het grootste netwerk voor zelfrijdende vrachtwagens ter wereld op te zetten.

Linda: Voor Nederland is dit om twee redenen relevant. Ten eerste concurreert Amsterdam met Riyad om diezelfde AI-conferenties, datacenters en talenten. Waar wij worstelen met stikstof, netcongestie en beperkte ruimte voor nieuwe datacenters, biedt Saoedi-Arabië goedkope stroom en één toezichthouder. Voor bedrijven als ASML en NXP is Saoedi-Arabië een groeiende klant, maar tegelijk een politiek gevoelige. Nederlandse exportvergunningen voor gevoelige technologie komen steeds vaker langs Den Haag én Washington.

Erik: En dat zelfrijdende vrachtwagennetwerk is voor Europese logistieke bedrijven een signaal. Als het werkt op Saoedische snelwegen, met lang recht asfalt en voorspelbaar weer, dan komt de druk op Europese wetgevers om ook hier ruimte te maken. Onze wegen zijn drukker en de regels versnipperd over lidstaten, maar de vergelijking gaat straks wel gemaakt worden. Voor Nederlandse transporteurs is dat zowel een kans als een dreiging: kennis exporteren kan, maar de eigen markt wordt in tempo voorbijgestreefd.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

OpenAI maakt hardwaresleutels vandaag verplicht voor zijn beveiligingsplatform Daybreak.

Erik: OpenAI draait de schroeven aan bij zijn Daybreak-platform. Vanaf vandaag heeft elk individueel account een fysieke beveiligingssleutel nodig om in te loggen. Daybreak is het cybersecurity-aanbod van OpenAI, waarmee vertrouwde verdedigers toegang krijgen tot geavanceerde modellen, waaronder een variant die specifiek is getraind voor cyberwerk. Een beveiligingssleutel is zo'n klein usb- of nfc-apparaatje dat je fysiek moet aansluiten of aantikken om te bewijzen dat jij het echt bent.

Linda: Die keuze is logisch. Zulke sleutels maken phishing praktisch onmogelijk, want een aanvaller kan je wachtwoord stelen maar niet het apparaatje op je bureau. En OpenAI zegt hiermee eigenlijk: als je toegang wilt tot onze meest gevoelige cybermodellen, dan accepteer je onze beveiligingsvloer, zonder uitzondering. Dat past bij een breder patroon. Hoe krachtiger het model, hoe strenger de toegang. Experts verwachten dat Anthropic en Google binnen een jaar vergelijkbare eisen stellen voor hun zwaarste diensten.

Erik: Voor Nederlandse bedrijven en overheden is dit direct relevant. Het Nationaal Cyber Security Centrum adviseert al langer om hardwaresleutels te gebruiken voor kritieke accounts, maar in de praktijk wordt dat weinig gedaan. Als OpenAI het nu afdwingt voor zijn cyberplatform, zet dat druk op andere leveranciers om hetzelfde te doen. Ziekenhuizen, gemeenten en energiebedrijven die met AI-beveiligingstools werken, krijgen hier dus mee te maken.

Linda: En er zit een principiële kant aan. Als je aan verdedigers een AI geeft die malware analyseert en zwakke plekken opspoort, wil je absoluut niet dat dat account wordt overgenomen door precies de aanvallers waartegen het is bedoeld. Voor Nederlandse it-managers is het een goed moment om intern te kijken welke accounts nog met alleen een wachtwoord en een sms-code beveiligd zijn. Dat is een verdedigingslinie die inmiddels dun begint aan te voelen.

Oracle overweegt nieuwe ontslagen terwijl het vijfenvijftig miljard in AI-datacenters steekt.

Erik: Oracle bereidt naar verluidt een nieuwe ontslagronde voor, en de context maakt het extra opvallend. De investeringen van het bedrijf schoten omhoog naar bijna zesenvijftig miljard dollar in het afgelopen boekjaar, meer dan een verdubbeling ten opzichte van het jaar daarvoor. Dat geld gaat vrijwel volledig naar datacenters voor AI-klanten, waaronder een enorm contract met OpenAI. De omzet groeide met zeventien procent naar ruim zevenenzestig miljard. En toch staat de koers dit jaar meer dan twintig procent lager, en zijn er aandeelhoudersrechtszaken aangespannen.

Linda: De spanning zit in de kloof tussen uitgaven en rendement. Oracle bouwt AI-datacenters die peperduur zijn, de energierekening alleen al is enorm, en de terugverdientijd is lang. Tegelijk heeft Oracle steeds minder mensen nodig voor zijn klassieke databasebusiness, omdat klanten overstappen naar de cloud. Dat verklaart de combinatie van ontslagen en recordinvesteringen in hetzelfde kwartaal. Het personeel dat Oracle nodig heeft voor het AI-tijdperk ziet er heel anders uit dan tien jaar geleden.

Erik: Voor Nederlandse tech-werknemers is dit een waarschuwingsschot. Oracle heeft een flinke aanwezigheid in Nederland, met kantoren in Utrecht en Amsterdam, en veel Nederlandse bedrijven en overheden draaien op Oracle-software. Als de ontslagen ook hier landen, raakt dat direct de arbeidsmarkt voor ervaren databasespecialisten. Tegelijk stijgt de vraag naar mensen die iets snappen van AI-infrastructuur.

Linda: En breder is dit het patroon van deze techcyclus. De grote spelers herstructureren zich in hoog tempo naar de AI-economie. Voor Nederlandse it-dienstverleners die op Oracle-technologie zijn gebouwd, is dit het moment om te kijken hoe afhankelijk hun eigen dienstverlening is. Analisten wijzen erop dat als de AI-omzet niet snel genoeg volgt op de investeringen, ook andere hyperscalers onder druk komen. En dat raakt uiteindelijk de prijzen die Nederlandse klanten voor cloudcapaciteit betalen.

De Duitse dienst Mailbox punt org geeft je een versleutelde inbox onder Europees recht.

Erik: Dan twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Om te beginnen een e-maildienst die het aanraden waard is: Mailbox punt org. Draait vanuit Berlijn, bestaat al sinds eind jaren negentig, en is gebouwd rond het idee dat je inbox niemands zaak is behalve die van jou. Geen advertenties, geen datamining, servers in Duitsland onder Duits en Europees privacyrecht. Abonnementen beginnen bij één euro per maand.

Linda: Wat het interessant maakt naast de bekendere Zwitserse alternatieven, is de prijs en de gereedschapskist. Je krijgt volledige ondersteuning voor de standaard mailprotocollen, dus het werkt met elke mail-app die je al gebruikt, van Thunderbird tot Apple Mail en Outlook. Er is een fatsoenlijke webinterface als je niets wilt instellen, en mobiele apps voor de agenda en cloudopslag. Gebruikers prijzen vooral de spamfilters en de mogelijkheid om zonder extra kosten je eigen domein te koppelen.

Erik: De praktische invalshoek: als je een zelfstandige bent, een journalist, een klein bedrijf, of gewoon iemand die het idee onprettig vindt dat een groot advertentieplatform meeleest, dan is dit een directe vervanger. Je kunt importeren vanuit Gmail of Outlook, je oude adres tijdelijk laten doorsturen tijdens de overstap, en binnen een uur volledig verhuisd zijn. Voor Nederlandse zorgverleners, advocaten en accountants speelt nog iets extra's: klantgegevens die via Amerikaanse cloudmail lopen, geven vaker juridische hoofdpijn dan de meeste mensen denken.

Linda: En het is ook een politieke keuze. Elke euro die naar een Europese aanbieder gaat in plaats van naar een grote Amerikaanse platformdienst, versterkt het Europese digitale ecosysteem waar Brussel de mond vol van heeft. Reviewers wijzen erop dat het instellen van versleuteling met open standaarden zoals PGP nog steeds wat technische kennis vraagt, maar wie dat een keer heeft gedaan, heeft een inbox die serieus privé is. Kortom, een concreet handvat als je dit jaar toch al van plan was om je digitale huishouden op te ruimen.

De gratis videobewerker Olive maakt van elke laptop een serieuze montagestudio.

Erik: Het tweede om vandaag uit te proberen is een gratis videobewerker die Olive heet. Als je videobewerking al langer voor je uit schuift omdat de grote pakketten duur of overweldigend zijn, dan is Olive een kijkje waard. Het is een niet-lineaire videobewerker, wat betekent dat je met clips op een tijdlijn werkt en die vrij kunt herschikken, zoals professionele monteurs dat doen. Draait op Windows, Mac en Linux, en is volledig gratis zonder abonnement, watermerken of upgrade-drempel.

Linda: De interface voelt vertrouwd voor wie ooit Premiere of Final Cut heeft geopend. Tijdlijn onderaan, voorbeeldvensters bovenaan, effecten en clips aan de zijkant. Het project is opnieuw opgebouwd om moderne videoformaten en hogere resoluties aan te kunnen zonder de crashes waar eerdere versies om bekend stonden. Gebruikers melden dat het inmiddels stabiel genoeg is voor echte projecten, of dat nu een YouTube-kanaal is, een vakantieterugblik voor familie, of een korte film.

Erik: Verwacht er geen wonderen van als je in Hollywood-kwaliteit wilt kleurcorrigeren of broadcastmateriaal wilt afleveren. Maar voor de negentig procent van de mensen die gewoon clips aan elkaar willen knippen, muziek eronder willen zetten, titels willen toevoegen en iets kijkbaars willen exporteren, doet het wat nodig is. Er wordt actief aan doorontwikkeld door een community, en dat betekent ook dat je bij problemen antwoorden vindt op fora en op GitHub.

Linda: Voor Nederlandse leraren, kleine ondernemers en verenigingen is dit concreet handig. Een sportclub die trainingsvideo's wil monteren, een basisschool die een afscheidsfilm maakt, een zzp'er die instructievideo's opneemt voor zijn klanten. Geen abonnement van twintig euro per maand nodig, geen watermerk in de export. Downloaden, installeren, en vanmiddag heb je je eerste montage klaar. En omdat de code openbaar is, weet je zeker dat je project van jou blijft, ook als de ontwikkelaars ooit stoppen.

Linda: Vandaag hadden we het over: John Ternus die officieel begint als topman van Apple, Saoedi-Arabië dat LEAP 2026 opent met vijftien miljard aan techinvesteringen, OpenAI dat hardwaresleutels verplicht maakt voor zijn Daybreak-platform, en Oracle dat ontslagen voorbereidt terwijl het miljarden in AI-datacenters steekt. En twee dingen om zelf te proberen: de versleutelde Duitse e-maildienst Mailbox punt org en de gratis videobewerker Olive.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.