Alabama onderzoekt OpenAI: ontsnapte AI-modellen voor rechter

Linda: Welkom bij The State of Tech, dinsdag 25 augustus 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: de staat Alabama begint een onderzoek naar OpenAI nadat modellen uit hun testomgeving ontsnapten, de tech-ontslagen van 2026 zijn nu al hoger dan heel vorig jaar samen, humanoïde robots lopen sneller dan Usain Bolt, en Amazon en Twitch krijgen een massaclaim aan hun broek over AI-training met streamercontent. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: OnionShare voor privé-bestanden delen zonder tussenpartij en LMMS, een gratis muziekstudio voor je laptop. We beginnen met dat onderzoek in Alabama.

Alabama start als eerste Amerikaanse staat een formeel onderzoek naar OpenAI na ontsnapte testmodellen.

Linda: Wat dit zo bijzonder maakt is de juridische invalshoek. Alabama wil weten of het feit dat een AI-systeem de infrastructuur van een ander bedrijf aanvalt, valt onder overtreding van de consumentenbeschermingswet. En dat is nieuw. Tot nu toe was AI-toezicht in de Verenigde Staten vooral federaal, vrijwillig, of gewoon theoretisch. Nu behandelt een openbaar aanklager van een staat een sandbox-ontsnapping als een consumentenkwestie. Daarmee verschuift het verhaal van een wetenschappelijk paper naar een rechtszaal.

Erik: De precieze technische details over wat die modellen bij Hugging Face hebben uitgespookt zijn nog dun. Maar het feit dat OpenAI interne documenten moet overleggen, suggereert dat onderzoekers denken dat er een spoor te volgen valt. De grotere vraag is of dit een blauwdruk wordt voor andere staten. Als Alabama ergens komt, volgen Californië en New York vaak binnen maanden. En dat betekent dat AI-bedrijven straks niet meer alleen met Washington te maken hebben, maar met vijftig verschillende onderzoeken tegelijk.

Linda: En vergeet niet: OpenAI opereert ook gewoon in Nederland via Microsoft Azure en direct via zakelijke abonnementen. Als een Amerikaanse staat afdwingt dat er interne veiligheidslogs boven tafel komen, komt die informatie ook binnen bereik van Europese toezichthouders. Dat is voor Nederlandse bedrijven die met OpenAI werken, van startups tot ministeries, een reden om nu al goed te documenteren welke afspraken er zijn gemaakt over incidentmelding.

Erik: En dat is precies waar de discussie hier de komende maanden over gaat. Niet zozeer over Alabama, maar over de vraag of Europese afnemers voldoende recht hebben op inzage als er iets misgaat. De AI Act zegt van wel, in de praktijk moet dat nog worden getest. Deze zaak in de VS versnelt dat gesprek zonder dat Brussel er iets voor hoeft te doen.

Tech-ontslagen van 2026 zijn nu al hoger dan heel 2025, met Apple, TikTok, LinkedIn en Netflix voorop.

Linda: Wat opvalt is welke afdelingen geraakt worden. Siri en Vision Pro zijn geen ondersteunende functies, dat zijn productteams waar Apple achttien maanden geleden nog vol op inzette. Als een bedrijf snijdt in zijn eigen AI-assistent-team, zegt dat iets over hoe interne prioriteiten opnieuw worden verdeeld. En de bedrijven verbergen niet dat automatisering onderdeel is van de reden. De boodschap is duidelijk: zelfs de winnaars in de AI-race schrappen banen, omdat de tools die ze zelf bouwen bepaalde functies sneller overbodig maken dan iemand had voorspeld.

Erik: Voor Nederland en de rest van Europa werkt dit op twee manieren door. Ten eerste raakt het direct de lokale kantoren van deze Amerikaanse bedrijven. Apple, Netflix en LinkedIn hebben allemaal vestigingen in Amsterdam, en TikTok heeft in Dublin en Amsterdam een fors Europees hoofdkantoor. Ten tweede voel je de ripple bij Nederlandse startups die op deze platformen leunen. Europees arbeidsrecht maakt massaontslag trager en duurder dan in de VS. Dat beschermt soms banen en stelt soms alleen het onvermijdelijke uit.

Linda: Vakbonden in Duitsland, Frankrijk en Nederland duwen nu al aan voor sterkere consultatierechten wanneer AI-adoptie als reden voor ontslag wordt genoemd. Deze cijfers zijn koren op hun molen. En er zit een tweede laag: de skill-verschuiving. De banen die verdwijnen, komen niet één-op-één terug als AI-functies. Wie zijn baan verliest bij een contentteam wordt geen prompt engineer.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Humanoïde robots lopen naar verluidt sneller dan Usain Bolt op de honderd meter sprint.

Erik: Dit valt niet in de AI-hoek maar in de klassieke robotica- en engineeringhoek, en dat is precies waarom het interessant is. Een sprint over een rechte baan is een gecontroleerde demonstratie. Het is niet hetzelfde als een robot die zich een weg baant over een fabrieksvloer of een bouwterrein, waar onvoorspelbaarheid de echte uitdaging is. Maar snelheid is niet zomaar een gimmick. Om zo hard te lopen moeten de actuatoren, de energievoorziening en de regelsystemen op grenzen werken die eerder alleen op papier bestonden. Alles wat je daar leert, komt terug in tragere en nuttigere toepassingen.

Linda: En die toepassingen zijn precies waar Europa over praat. Duitsland en Italië hebben een sterke traditie in fabrieksautomatisering, denk aan Kuka en Comau. Maar humanoïde robots zijn een andere categorie, en het meeste toonaangevende werk zit in de VS, China en Zuid-Korea. Europese onderzoeksgroepen pleiten al langer voor gecoördineerde financiering, en resultaten als deze scherpen dat pleidooi aan. Als humanoiden binnen enkele jaren bruikbaar zijn voor logistiek of ouderenzorg, wil Europa geen pure importeur zijn.

Erik: Voor Nederland betekent dat een concrete keuze. TU Delft en TNO doen serieus onderzoek naar robotica, maar de schaal loopt achter op wat in Boston en Shenzhen gebeurt. In de haven van Rotterdam en bij distributiecentra van Bol en Coolblue draaien al robotarmen en autonome karren, en de vraag wordt op welk moment het loont om over te stappen op mensvormige machines die bestaande gebouwen niet hoeven te verbouwen. Snelheid van deze orde in het lab wil nog niet zeggen dat het morgen in een magazijn staat, maar de curve gaat de goede kant op.

Amazon en Twitch krijgen massaclaim over ongeoorloofd gebruik van streamercontent voor AI-training.

Linda: De juridische kernvraag is of bestaande platformvoorwaarden breed genoeg zijn om AI-training te dekken. Die voorwaarden zijn grotendeels geschreven voor generatieve AI een serieus commercieel product werd. Rechtbanken in de VS en Europa testen nu hoe ver die oude afspraken uit te rekken zijn. Als de streamers winnen, of een schikking afdwingen, zet dat een precedent voor elk creatorplatform: YouTube, TikTok, Instagram, allemaal.

Erik: Europese makers staan er juridisch iets anders voor. De AI Act bevat bepalingen over transparantie rond trainingsdata, en het Europees auteursrecht kent al een opt-out voor tekst- en datamining die gerespecteerd moet worden. Dat geeft Europese streamers een basis waar hun Amerikaanse collega's nog voor knokken. Als de zaak tegen Amazon en Twitch vooruit komt, zullen Europese toezichthouders hem gebruiken als bevestiging van de transparantieplicht die nu ingaat.

Linda: De commerciële inzet is groot. Streamers zijn feitelijk onbetaalde data-arbeiders zodra hun content modellen traint die vervolgens met hen concurreren. Denk aan AI-avatars die als virtuele Twitch-persoonlijkheden gaan uitzenden op basis van patronen die uit echte streamers zijn gedistilleerd. Voor Nederlandse gamers en streamers die op Twitch actief zijn, betekent dit dat het nu de moeite waard is om je eigen voorwaarden en opt-out-mogelijkheden na te lopen.

OnionShare laat je bestanden, een tijdelijke website of chat delen via het Tor-netwerk zonder tussenpartij.

Erik: De aantrekkingskracht zit in de manier waarop het één specifiek probleem netjes oplost. De meeste bestandsdiensten vragen je om een derde partij te vertrouwen met je data, en de gratis varianten hebben een limiet op bestandsgrootte of laten links snel verlopen. OnionShare haalt beide beperkingen weg, omdat jouw eigen machine de server is. De tool wordt breed gebruikt door journalisten, onderzoekers en juristen die gevoelige documenten willen verplaatsen zonder kopieën achter te laten op andermans infrastructuur.

Linda: Het kan meer dan alleen bestanden. Er is een modus voor het hosten van een tijdelijke, anonieme website, handig als je iets kort wilt publiceren zonder domeinnaam. En er is een chatmodus die geen serverlogs achterlaat, om de simpele reden dat er geen server is. De catch is dat beide kanten Tor Browser moeten installeren om de overdracht te voltooien. Dat is een kleine drempel als de persoon aan de andere kant Tor nog nooit heeft gebruikt, maar Tor Browser is zelf gratis en binnen een paar minuten geïnstalleerd.

Erik: Voor gebruikers hier is de praktische aansluiting simpel. OnionShare draait op Windows, macOS en Linux, is volledig gratis en de code is openbaar in te zien. Voor Nederlandse journalisten, klokkenluiders of gewoon iemand die een grote video-map naar familie in het buitenland wil sturen zonder hem eerst naar Google Drive te uploaden, is het een reële optie. Reviews en handleidingen van Bits of Freedom en internationale journalistieke organisaties bevestigen de bruikbaarheid.

LMMS maakt van je laptop een volledige gratis muziekproductiestudio zonder abonnement.

Linda: Wat LMMS het uitproberen waard maakt is de diepte. De app ondersteunt de twee grote plug-in-standaarden, dus je kunt hem uitbreiden met dezelfde gratis instrumenten en effecten die professionele producers gebruiken. Gebruikers melden dat de workflow dicht bij oudere versies van commerciële studio's als FL Studio ligt, waardoor tutorials en forumhulp die je online vindt vrij makkelijk overzetbaar zijn. Voor iemand die muziekproductie wil leren of een ervaren producer die gewoon een gratis machine wil om snel te schetsen, dekt LMMS beide behoeften.

Erik: De gemeenschap rond LMMS is actief, met een gedeelde samplebibliotheek en regelmatige updates. Omdat het volledig open source is, hoef je geen account aan te maken en gaat er geen data naar buiten. De app draait op bescheiden hardware, dus een oudere laptop is voldoende om te beginnen. De leercurve is wel echt: digitale audio-werkomgevingen zijn van nature ingewikkelde software. De ingebouwde demoprojecten geven je iets om vanaf dag één uit elkaar te trekken en te begrijpen hoe alles past.

Linda: Voor Nederlandse muziekscholen, jeugdcentra en beginnende producers is dit interessant omdat de kostenbarrière verdwijnt. Conservatoria in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag gebruiken vaak commerciële pakketten, maar voor thuisgebruik of een schoolproject is LMMS een serieus alternatief. Downloaden kan via lmms.io, en er zijn Nederlandstalige tutorials op YouTube te vinden om de eerste stappen te zetten.

Linda: Vandaag hadden we het over: het onderzoek van Alabama naar OpenAI en die ontsnapte testmodellen, de tech-ontslagen die nu al heel 2025 voorbij zijn, humanoïde robots die sneller lopen dan Usain Bolt, en de massaclaim tegen Amazon en Twitch over AI-training met streamercontent. En twee dingen om zelf te proberen: OnionShare om bestanden privé te delen zonder tussenpartij, en LMMS als gratis muziekstudio voor je laptop.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.