Nvidia AI-chips 15% duurder: gevolgen voor Europa

Linda: Welkom bij The State of Tech, zondag 23 augustus 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Nvidia verhoogt de prijzen van AI-chips met meer dan vijftien procent, STMicroelectronics zet de derde prijsverhoging van dit jaar door, Anthropic haalt een topontwerper van Google binnen voor eigen chips, en het Afrikaanse EqualyzAI brengt spraak-AI naar vijfenzeventig talen via een gewoon telefoongesprek. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: schermrecorder ScreenToGif en de Europese e-book-app Pocketbook Reader. We beginnen met die prijsverhoging bij Nvidia.

Nvidia verhoogt AI-chipprijzen met meer dan vijftien procent en dat drukt op Europese cloudbudgetten.

Linda: De AI-boom wordt opnieuw duurder. Nvidia laat serverbouwers weten dat de volgende generatie AI-systemen, met de Vera Rubin- en Grace Blackwell-chips, vanaf begin 2027 meer dan vijftien procent duurder wordt. Volgens de berichtgeving zit de oorzaak niet in hebzucht, maar in geheugen. Het snelle geheugen dat naast deze chips zit is schaars en duur geworden, en Nvidia rekent die kosten direct door aan zijn klanten. Dat zijn de grote serverbouwers die leveren aan Microsoft, Google en Oracle, en die waarschuwen hun grootste klanten nu al voor een fors hogere rekening.

Erik: Vijftien procent op één versneller klinkt overkomelijk, maar als je er tienduizenden bestelt voor een nieuw datacenter, tikt dat aan tot honderden miljoenen extra per locatie. En dan hebben we het nog niet over stroom, koeling en grond gehad. Voor Europa valt dit midden in het debat over soevereine cloud. Aanbieders als OVHcloud, de cloudtak van Deutsche Telekom en Scaleway proberen een geloofwaardig AI-aanbod te bouwen zonder volledig te leunen op de Amerikaanse hyperscalers. Hogere chipprijzen maken dat moeilijker, want kleinere afnemers krijgen slechtere voorwaarden dan Microsoft of Amazon.

Linda: Er is ook een direct effect voor iedereen die AI-capaciteit huurt. Startups die trainen op gehuurde GPU's, onderzoekers aan Nederlandse universiteiten en bedrijven die eigen modellen finetunen krijgen die vijftien procent uiteindelijk gewoon op hun factuur. En SURF, dat voor Nederlandse universiteiten rekenkracht inkoopt, moet straks kiezen: minder trainen, of budget verschuiven uit ander onderzoek. De kloof tussen Europese alternatieven en de reuzen dreigt zo eerder groter te worden dan kleiner.

Erik: Wat dit ook laat zien: de bottleneck in AI is niet meer alleen de chip zelf, maar het geheugen eromheen. SK Hynix, Samsung en Micron bepalen daarmee mee hoe snel de sector kan groeien. En zolang die geheugenmarkt krap blijft, blijft elke nieuwe generatie AI-hardware duurder dan de vorige. De Europese Commissie heeft chips als strategisch onderwerp benoemd, maar geheugen zit nauwelijks in die plannen. Precies daar zit nu de prijsdruk.

STMicroelectronics voert dit jaar voor de derde keer de prijzen op voor halfgeleiders.

Linda: We blijven bij stijgende kosten, maar dan buiten de AI-bubbel. STMicroelectronics, de Frans-Italiaanse chipmaker, voert vandaag zijn derde prijsverhoging van 2026 door. Diverse productlijnen gaan omhoog, van vermogenschips tot microcontrollers. Het bedrijf wijst op sterke vraag, maar ook op hogere kosten voor transport, energie, grondstoffen en productiediensten. En het staat niet op zichzelf: NXP, onsemi en Infineon hebben dit jaar dezelfde beweging gemaakt.

Erik: Wat dit verhaal interessant maakt is waar deze chips terechtkomen. STMicroelectronics zit in auto's, industriële machines, huishoudapparaten, medische apparatuur en fabrieksautomatisering. Dit zijn niet de glamoureuze AI-versnellers, dit zijn de werkpaarden van de Europese industrie. Als hun prijs dit jaar drie keer omhooggaat, sijpelt die druk door naar autobouwers in Duitsland, apparatenmakers in Italië en industriële toeleveranciers over het hele continent. Voor Nederland raakt het onder meer ASML's klanten en de hightechregio rond Eindhoven, want machines en modules bevatten volop dit soort chips.

Linda: Het grotere beeld is dat de chipindustrie op twee snelheden draait. De AI-kant staat roodgloeiend, kopers betalen bijna alles voor geavanceerde versnellers. De volwassen kant, de chips die een wasmachine of hybride auto laten draaien, hoort een rustigere markt te zijn. Maar door hoge energieprijzen in Europa, geopolitieke spanning en overspannen toeleveringsketens is ook dat segment niet rustig meer. Voor Europese fabrikanten is dit een langzame druk op de marges die geen krantenkoppen haalt, maar wel in elk kwartaalcijfer opduikt. En consumenten zien het uiteindelijk terug in de prijs van een nieuwe koelkast of auto.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Anthropic haalt een topontwerper van Google binnen om eigen AI-chips te ontwerpen.

Erik: Ons derde verhaal gaat over wie de hardware onder de grootste AI-modellen controleert. Anthropic, het bedrijf achter de Claude-assistent, heeft Amir Salek aangenomen, een van de grondleggers van Googles eigen chipprogramma. Salek leidde eerder de Tensor Processing Unit-tak van Google, de interne chips waarmee Google al jaren zijn eigen AI traint en draait. Hij sluit zich aan bij het compute-team van Anthropic, en het signaal is helder: Anthropic wil eigen silicium.

Linda: Dit past in een bredere trend. OpenAI werkt naar verluidt aan eigen chips samen met Broadcom. Meta en Amazon ontwerpen al eigen versnellers. Google is er het langst mee bezig. De reden is simpel: afhankelijk zijn van Nvidia is duur, en zoals we net hoorden, wordt het alleen maar duurder. Als je frontier-modellen traint die honderden miljoenen dollars per run kosten, leveren zelfs kleine efficiëntiewinsten uit eigen chips echte besparingen op, én echte onafhankelijkheid. De valkuil is dat chipontwerp echt moeilijk is. Het kost jaren, diep engineering-talent en toegang tot geavanceerde productie bij TSMC of Samsung.

Erik: Één senior binnenhalen levert nog geen chip op, maar het geeft wel de richting aan. Anthropic vertelt investeerders en partners dat het een full-stack AI-bedrijf wil zijn, niet zomaar een modelbouwer die tijd huurt op andermans hardware. Voor Europa is vooral opvallend wat ontbreekt in dit lijstje. De grote eigen AI-chipprojecten zijn allemaal Amerikaans. Europees chipontwerp-talent zit vooral bij ASML, Imec en NXP, maar een Europese Anthropic-tegenhanger met eigen silicium is er niet. En dat is precies de discussie die in Brussel steeds terugkomt: hoe zorg je dat de bouwstenen van AI ook hier gemaakt worden?

Afrikaanse startup EqualyzAI brengt spraak-AI naar vijfenzeventig talen via een gewoon telefoongesprek.

Linda: Ons vierde verhaal verschuift het perspectief helemaal. EqualyzAI, een startup opgericht in Afrika, bouwt spraak-eerst AI die meer dan vijfenzeventig Afrikaanse talen begrijpt. Het slimme zit niet alleen in de talendekking, maar in de bezorging. Gebruikers hebben contact via een gewoon telefoongesprek, zonder smartphone of databundel. In veel Afrikaanse landen is mobiele dekking veel breder dan betrouwbaar internet, dus mensen bereiken via een spraakoproep is ze bereiken waar ze werkelijk zijn.

Erik: Het bedrijf richt zich op zorg, landbouw, onderwijs en financiële inclusie. Denk aan een boer die belt om te vragen over gewasziekte in zijn eigen taal, een patiënt die symptomen beschrijft en triage-advies krijgt, of een kleine handelaar die marktprijzen opvraagt, allemaal via een gesproken gesprek in plaats van een app. De meeste wereldwijde AI-ontwikkeling gaat uit van Engels, een smartphone en een snelle verbinding. EqualyzAI gooit die aannames overboord en vraagt: hoe ziet AI eruit als geen van die dingen vanzelfsprekend is?

Linda: Voor Europa telt dit op twee manieren. Allereerst als model. Europa heeft genoeg kleinere talen en regionale dialecten die slecht bediend worden door grote Amerikaanse AI-systemen. Denk aan Fries, Baskisch, Sami of Welsh. Voor het Fries loopt bij de Fryske Akademy al onderzoek naar taaltechnologie, en juist dit soort spraak-eerst aanpakken met lage bandbreedte kan daarbij helpen. En ten tweede als herinnering dat AI-inclusie niet alleen gaat over slimme brillen in Berlijn, maar ook over wie buitenspel staat als de standaard altijd de nieuwste hardware en de snelste verbinding is.

Erik: Wat opvalt is dat Europese ontwikkelingssamenwerking hier concreet iets aan kan hebben. Nederland heeft via het ministerie van Buitenlandse Zaken al programma's voor digitale inclusie in Afrika. Een model als EqualyzAI is precies het soort infrastructuur waarin je kunt investeren zonder dat je een compleet Silicon Valley hoeft na te bouwen.

ScreenToGif is de gratis open-source recorder die van elk scherm in seconden een deelbaar clipje maakt.

Linda: Tot slot twee dingen waar je vandaag echt iets mee kunt. Als eerste ScreenToGif. Dat is een gratis, open-source Windows-tool die een stukje van je scherm, een webcam of een tekenveld opneemt en er een GIF, een MP4 of een geanimeerde afbeelding van maakt. Die kun je vervolgens in een chat, een e-mail of een bugmelding plakken. Als je ooit hebt geprobeerd een collega uit te leggen waarom een knop het niet doet, of een vriend een grappig moment in een videogesprek wilde laten zien, is dit de tool die dat pijnloos maakt.

Erik: Wat ScreenToGif onderscheidt, is hoe licht het is. Gebruikers melden dat het direct opstart, alleen het venster opneemt dat je aanwijst, en dat er een fatsoenlijke editor bij zit. Je kunt frames wegknippen, ondertitels toevoegen, gevoelige informatie onherkenbaar maken, of pijltjes tekenen bovenop de opname. En dat allemaal in een app die echt gratis is, zonder watermerk, zonder account en zonder upload naar een clouddienst. Je opname blijft op je eigen machine, tenzij je zelf besluit hem te delen.

Linda: Voor Europese gebruikers is die privacyhoek concreet. Veel schermopname-tools uploaden alles naar een Amerikaanse dienst of duwen je richting een abonnement. ScreenToGif doet geen van beide. Het is populair bij ontwikkelaars die bugmeldingen doen, bij docenten die korte uitlegvideo's maken, en bij iedereen die klaar is met drie alinea's tekst schrijven waar een filmpje van vijf seconden de klus doet. Het draait op Windows 10 en 11, en installatie is een snelle download van de officiële site. Handige tip: als je iets opneemt om openbaar te delen, gebruik dan die ingebouwde editor om eerst even je bureaubladachtergrond en tabbladen op te schonen.

Pocketbook Reader is de gratis Europese e-book-app die vrijwel elk formaat op elk apparaat opent.

Erik: Onze tweede vondst is voor lezers. Pocketbook Reader is een gratis e-book-app gemaakt door het Europese e-readerbedrijf Pocketbook. De app draait op Android, iOS, Windows en macOS, en hij verwerkt zo'n beetje elk e-bookformaat dat je erin gooit: EPUB, PDF, MOBI, FB2 en meer. Als je een verzameling boeken hebt uit verschillende winkels en oude downloads, opent deze app ze allemaal in één rustige interface.

Linda: Wat de app bruikbaar maakt, is dat hij je niet vastzet in één winkel. Anders dan bij de Kindle-app van Amazon of Apple Books, behandelt Pocketbook Reader jouw bibliotheek als jouw bibliotheek. Je kunt boeken zelf toevoegen, synchroniseren tussen je telefoon en je laptop, en lettertype, regelafstand en achtergrondkleur naar smaak aanpassen. De app ondersteunt ook audioboeken en voorleesfuncties, wat handig is op lange reizen. Voor Europeanen is er een leuke bonus: Pocketbook is een Europees bedrijf, en de app werkt samen met een eigen e-boekwinkel met titels in tientallen Europese talen, ook kleinere talen die op grote Amerikaanse platforms nauwelijks te vinden zijn.

Erik: Je hoeft die winkel niet te gebruiken, maar hij is er als alternatief voor Amazon. De app is gratis, zonder advertenties, en werkt offline zodra je boeken zijn gedownload. Recensenten prijzen de heldere interface en dat hij bijna alles opent, inclusief gescande PDF's waar concurrenten mee worstelen. Voor Nederlandse lezers die hun bibliotheek deels via Bol of via oudere ePub-downloads hebben opgebouwd, is dit een rustige manier om alles weer op één plek te krijgen.

Linda: Vandaag hadden we het over: de prijsverhogingen van Nvidia's AI-chips, de derde prijsronde bij STMicroelectronics, Anthropic dat een Google-chipveteraan binnenhaalt, en spraak-AI voor Afrika via een gewoon telefoontje bij EqualyzAI. En twee dingen om zelf te proberen: schermrecorder ScreenToGif en e-book-app Pocketbook Reader.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.