Goldman Sachs: $1 biljoen AI-investeringen in 2026

Linda: Welkom bij The State of Tech, maandag 17 augustus 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Goldman Sachs verwacht dat er dit jaar duizend miljard dollar in AI wordt gestoken, India kondigt een gigantisch chip- en AI-plan aan, een Amerikaanse rechtszaak tegen de maker van Grok over misbruikbeelden van een kind, een grote schudding bij Google DeepMind waar Demis Hassabis een stap terug doet, en tot slot twee dingen om zelf uit te proberen: de gratis schrijf-app Novelwriter en de offline kaartenapp CoMaps. We beginnen bij dat cijfer van Goldman Sachs.

Goldman Sachs verwacht dit jaar duizend miljard dollar aan wereldwijde AI-investeringen.

Linda: Goldman Sachs komt met een getal dat je bijna niet kunt bevatten. De onderzoekstak van de bank verwacht dat er dit jaar wereldwijd zo'n duizend miljard dollar in AI wordt gestoken. Dat is geen prognose voor tien jaar, dat is voor 2026 alleen. En het opvallende is dat het níet alleen om de grote Amerikaanse cloudreuzen gaat. Ook private bedrijven, kleinere partijen en investeringen buiten de Verenigde Staten zitten in dat cijfer. Goldman ziet de AI-uitgaven groeien van ongeveer 0,9 procent van het wereldwijde bruto binnenlands product nu, naar 1,4 procent in 2028. Sinds 2022 komt de teller aan het eind van dit jaar op zo'n 1,8 biljoen dollar.

Erik: En dat bredere plaatje is nieuw. Tot nu toe gingen de meeste koppen over Microsoft, Amazon, Google en Meta. Goldman zegt eigenlijk: kijk breder, want de AI-boom is veel meer verspreid dan we dachten. Dat verandert het gesprek over wie ervan profiteert, wie de schulden aangaat en waar de fysieke infrastructuur komt te staan. Denk aan datacenters, aan chips, aan stroomnetten. Voor de bouwers van al die spullen zijn dit gouden jaren, maar de vraag is of het stroomnet en de chipfabrieken die snelheid überhaupt kunnen bijbenen.

Linda: En dan is er die Europese hoek, die ongemakkelijk is. Nederlandse en andere Europese bedrijven en overheden dragen bij aan die duizend miljard, maar het grootste deel van de rekenkracht, de AI-versnellers en de datacenters staat buiten Europa. Het InvestAI-initiatief van Brussel en losse nationale programma's, waaronder de Nederlandse AI-inzet, ogen bescheiden naast deze cijfers. Brancheorganisaties wijzen er al jaren op dat Europa in AI-investeringen ongeveer een factor tien achterloopt op de Verenigde Staten.

Erik: Wat luisteraars hier vooral uit kunnen halen is niet paniek, maar tempo. Goldman zegt in feite: die investeringen blijven tot 2028 op dit niveau doorgaan. Dat betekent aanhoudende druk op stroomnetten, aanhoudende schaarste in chips en aanhoudende concurrentie om ingenieurs. Voor Nederlandse bedrijven die AI willen gebruiken, betekent het vooral dat wachten op goedkopere rekenkracht geen strategie is. De prijs voor toegang tot serieuze AI-modellen gaat de komende jaren waarschijnlijk niet omlaag, en de wachtrij voor nieuwe datacenteraansluitingen bij Tennet wordt er ook niet korter op.

India kondigt groot chip- en AI-plan aan met tien miljoen op te leiden jongeren.

Linda: Vanaf het Rode Fort in Delhi hield premier Narendra Modi zijn onafhankelijkheidstoespraak, en daarin zette hij een plan neer dat AI en chips midden in de Indiase economische strategie plaatst. Drie chipfabrieken zijn al in productie, en er komen er de komende zeven à acht jaar nog vijf tot acht bij. Daarnaast belooft Modi AI-training voor tien miljoen jonge Indiërs en trekt hij een innovatiefonds op van ongeveer twaalf miljard dollar.

Erik: De toon is minstens zo interessant als de cijfers. Modi zei letterlijk dat India stopt met het importeren van chips en software, en zelf gaat ontwerpen en bouwen. Dat is exact dezelfde taal die we horen uit Washington, Brussel en Beijing. Alleen brengt India iets specifieks mee: een enorme groep ingenieurs en een gigantische thuismarkt die alles wat er gemaakt wordt ook kan afnemen. Meerdere Europese techbedrijven, waaronder ASML en NXP, hebben al onderzoeks- en ontwerpvestigingen in India.

Linda: En dat snijdt twee kanten op voor Europa. Aan de ene kant kan India een serieuze partner worden om chipketens minder afhankelijk te maken van Taiwan. Voor Nederland, met ASML als spil in die keten, is elke extra afzetmarkt en elke nieuwe fabriek relevant. Aan de andere kant komen er tien miljoen nieuwe AI-werkers bij die wereldwijd meedingen naar dezelfde banen als Nederlandse afgestudeerden. Dat drukt op salarissen én op waar bedrijven hun ontwikkelteams neerzetten.

Erik: Twaalf miljard dollar klinkt fors, maar valt in het niet bij de honderden miljarden in de Amerikaanse en Chinese chipprogramma's. Of het plan slaagt hangt af van de uitvoering, en eerdere Indiase chipplannen liepen gemengd af. Wat wel opvalt is dat Modi expliciet inzet op onderwijs. Tien miljoen mensen omscholen naar AI-werk is een ander soort belofte dan alleen fabrieken bouwen. Voor Nederlandse hbo's en universiteiten, die met dezelfde tekorten aan AI-docenten kampen, laat het zien hoe hoog die inzet in andere landen is.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Rechtszaak tegen Grok over misbruikbeelden van kind uit familiefoto.

Erik: Dit is een zware zaak, maar wel een belangrijke. In de Amerikaanse staat Wyoming loopt een federale rechtszaak van een jonge vrouw die stelt dat haar stiefvader een gewone jeugdfoto van haar heeft laten omzetten in kindermisbruikmateriaal, met behulp van de chatbot Grok. De aanklacht richt zich niet alleen op de dader, maar direct op de maker van de AI. De vraag: kun je een aanbieder van een AI-model aansprakelijk stellen als de veiligheidsmaatregelen falen?

Linda: Juridisch is dit echt nieuw terrein. De bestaande wetten tegen dit soort materiaal zijn geschreven vóór de opkomst van generatieve AI. Rechters moeten nu bepalen of een chatbot-aanbieder verantwoordelijk is als de filters worden omzeild met slimme prompts, en wat een redelijke bescherming eigenlijk is als beeldmodellen op zoveel manieren gemanipuleerd kunnen worden. Onderzoekers laten al langer zien dat de veiligheidsmarges tussen aanbieders enorm uiteenlopen; sommige modellen zijn aantoonbaar makkelijker te misbruiken dan andere.

Erik: Voor Europa landt dit precies op het bureau van de mensen die de AI-verordening uitvoeren. Die wet stempelt bepaalde toepassingen als hoog risico en legt verplichtingen op aan aanbieders van algemene AI-modellen. Kinderrechtenorganisaties in Brussel dringen al maanden aan op strengere regels rond synthetisch misbruikmateriaal. Een zaak als deze, ook al speelt hij in Amerika, versnelt dat gesprek meestal.

Linda: Nederland heeft zelf al strafbepalingen die AI-gegenereerd misbruikmateriaal dekken, net als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Maar het echt moeilijke probleem zit bij de bron: voorkomen dat een model dit überhaupt maakt. En daar loopt de industrie achter. De uitspraak in deze zaak, welke kant hij ook opgaat, gaat vormen hoe aanbieders straks moeten aantonen dat ze er redelijkerwijs alles aan hebben gedaan. Ook Nederlandse toezichthouders en het Meldpunt Kinderporno kijken hier scherp mee.

Google DeepMind gaat op de schop, Hassabis stapt terug en Jeff Dean vertrekt.

Erik: Bij Google DeepMind is een flinke reorganisatie gaande. Volgens meerdere bronnen doet medeoprichter Demis Hassabis een stap terug als topman, en vertrekt hoofdwetenschapper Jeff Dean om zelf een bedrijf te beginnen. De controle verschuift naar het moederbedrijf Google, met een uitgebreidere rol voor medeoprichter Sergey Brin. De boodschap is duidelijk: minder onderzoekscultuur, sneller producten leveren.

Linda: DeepMind was altijd een aparte club binnen Google. Met wortels in Londen en een academische stijl had het lab een geloofwaardigheid in de onderzoekswereld die zuivere productteams nooit kregen. Het werk aan AlphaFold, dat de vouwing van eiwitten voorspelt, heeft de biologie als vakgebied echt veranderd. Weg bewegen van die identiteit heeft een prijs, niet alleen voor Google maar voor het hele ecosysteem dat afhing van DeepMind-onderzoek dat openbaar werd gedeeld.

Erik: Voor Europa telt dat Londense adres. DeepMind was een van de weinige AI-labs op wereldniveau die echt in Europa verankerd waren. Als het zwaartepunt verder richting Silicon Valley schuift, roept dat de vraag op waar de volgende doorbraken vandaan gaan komen, en wie er commercieel van profiteert. Nederlandse universiteiten en instituten als het CWI werkten geregeld samen met DeepMind-onderzoekers; die lijnen worden onzekerder.

Linda: De bedrijfslogica is helder. Google staat onder druk om AI-capaciteit om te zetten in omzet, en de inbouw van Gemini in zoekmachine, Android en Workspace is waar dat gebeurt. Maar snelheid heeft een prijs. Onderzoekstalent vertrekt vaak als de cultuur verschuift, en het vertrek van Jeff Dean naar een eigen startup is waarschijnlijk niet het laatste. Wat Hassabis daarna doet is nog niet bekend. Zijn volgende stap wordt door de hele sector nauwlettend gevolgd, want waar hij landt, gaat waarschijnlijk veel talent achteraan.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt.

De gratis schrijf-app Novelwriter maakt van elke laptop een serieuze werkplek voor lange teksten.

Linda: De eerste vondst heet Novelwriter. Het is een gratis open-source schrijf-app, gemaakt voor mensen die aan boeken, scripties of lange gestructureerde teksten werken. Beschikbaar voor Windows, macOS en Linux. Wat Novelwriter apart maakt: je project wordt opgeslagen als gewone tekstbestanden op je eigen computer. Geen cloudabonnement, geen account, geen leverancier waar je aan vastzit.

Erik: Je krijgt indeling per hoofdstuk en scène, notities over personages en locaties naast je concept, en een afleidingsvrije schrijfmodus. Op Linux-blogs en schrijversfora wordt Novelwriter genoemd als een van de nettere gereedschappen in zijn soort. De installatie kost een minuut of tien: je haalt de app van de website, maakt een project aan en begint met typen. Omdat alles op je apparaat blijft, hoef je niet bang te zijn dat een concept-manuscript ergens in een trainingsdataset belandt. Dat is voor auteurs met origineel werk een reëel punt geworden.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers is die lokale opslag ook praktisch. Wil je een reservekopie in de cloud, dan bepaal je zelf waar. Bijvoorbeeld op een eigen Nextcloud, of bij een versleutelde dienst. Er wordt niets automatisch geüpload. De app wordt actief onderhouden door een kleine gemeenschap die snel reageert op meldingen. Niet flitsend, maar wel bruikbaar voor iedereen die serieus schrijft en zijn werk in eigen hand wil houden.

De offline kaartenapp CoMaps geeft Europese reizigers volledige navigatie zonder mobiel bereik of tracking.

Erik: De tweede vondst is CoMaps. Een gratis offline kaarten- en navigatie-app, gebouwd als afsplitsing van een ouder open-source kaartenproject door een groep oude bijdragers die de code volledig vrij en advertentievrij wilden houden. Beschikbaar op Android en iOS. Je downloadt kaarten per land of regio, en daarna werkt alles zonder internet. Geen bereik nodig op de wandeling of in de bergen.

Linda: Gebruikers melden nauwkeurige routes voor wandelen, fietsen en autorijden door heel Europa, inclusief detailinformatie over paden uit OpenStreetMap. De app zelf is klein, licht en vraagt geen ongewone rechten op je telefoon. Voor iedereen die deze zomer nog op pad gaat is die combinatie waardevol. Geen dataroamingkosten aan de grens, geen locatiegegevens die naar adverteerders lekken, en de dekking op wandel- en fietspaden verslaat vaak de commerciële alternatieven.

Erik: Instellen is simpel. Je installeert de app uit de winkel, kiest de landen die je nodig hebt, en downloadt de kaarten van tevoren via WiFi. De opslag valt mee: een land neemt meestal een paar honderd megabyte in beslag. Voor een fietsvakantie door Nederland, België en Duitsland ben je zo klaar.

Erik: Vandaag hadden we het over…

Linda: Vandaag hadden we het over: die duizend miljard dollar aan wereldwijde AI-investeringen die Goldman Sachs voor dit jaar voorziet, het grote Indiase chip- en AI-plan van Modi, de rechtszaak in Wyoming over misbruikbeelden gemaakt met Grok, en de reorganisatie bij Google DeepMind waar Hassabis terugtreedt en Jeff Dean vertrekt. En twee dingen om zelf te proberen: de schrijf-app Novelwriter en de offline kaartenapp CoMaps.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.