VS dwingt landen te kiezen: Amerikaanse of Chinese AI

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 15 augustus 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Washington dwingt landen te kiezen tussen Amerikaanse en Chinese AI, LG en NVIDIA bouwen samen een humanoïde robot, OpenAI zet gratis ChatGPT onbeperkt open met een nieuw model, en een Chinese autochip gaat in massaproductie voor slimme dashboards. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis videobelapp Jitsi Meet en de open-source financiënplanner Actual Budget. We beginnen met de Amerikaanse druk op bondgenoten in de AI-race.

Washington dwingt tientallen landen te kiezen tussen Amerikaanse en Chinese AI.

Linda: De Verenigde Staten gaan hun bondgenoten voor het blok zetten in de AI-race met China. Uit een intern conceptdocument dat Reuters heeft ingezien blijkt dat landen die kiezen voor het Chinese AI-kader worden uitgesloten van een Amerikaans geleide AI-coalitie. Vorig jaar startte Washington al het Pax Silica-initiatief, gericht op het veiligstellen van toeleveringsketens voor AI-modellen, chips en kritieke mineralen. Nu komt er dus een politieke component bij: wie meedoet met Peking, verliest toegang tot Amerikaanse technologie.

Erik: Wat dit bijzonder maakt, is de omvang. Het gaat niet om een handjevol landen, maar om tientallen tegelijk, waarbij de VS hoopt China af te snijden van de middelen om de meest geavanceerde AI te ontwikkelen. Denk daarbij aan modellen die zowel militair als economisch bepalend kunnen zijn. De strategie doet denken aan de eerdere chip-exportrestricties, maar gaat een stap verder: het is niet meer alleen technologie exporteren of niet, maar bondgenoten dwingen kant te kiezen op het hele AI-terrein, van modellen tot mineralen.

Linda: Voor Europa is dit een lastige positie. ASML is nu al gebonden aan Amerikaanse exportregels voor de meest geavanceerde chipmachines, en Nederlandse AI-onderzoekers werken vaak samen met zowel Amerikaanse als Chinese universiteiten. Als Washington dit doorzet, kan de Europese Commissie gedwongen worden om formeel positie te kiezen. Dat botst met de strategische autonomie waar Brussel over praat, maar in de praktijk zijn de kaarten allang geschud: de rekenkracht, de foundation-modellen en het chipontwerp zitten grotendeels bij Amerikaanse bedrijven. De vraag is vooral wat het kost om buiten die coalitie te blijven.

Erik: En dat kostenplaatje is niet abstract. Landen die zich niet aansluiten, kunnen straks geen toegang meer krijgen tot NVIDIA-chips, Amerikaanse cloudinfrastructuur of geavanceerde modellen van OpenAI, Anthropic en Google. Voor kleinere Europese landen, waaronder Nederland, betekent dat weinig ruimte om zelf te kiezen. Wat het interessant maakt: dit conceptdocument is gelekt vóór het formeel is aangekondigd, wat suggereert dat er binnen de Amerikaanse regering nog discussie is over hoe hard deze lijn getrokken moet worden. Verwacht de komende weken lobbywerk uit Berlijn, Parijs en Den Haag.

LG en NVIDIA bouwen samen een humanoïde tweebenige robot voor 2027.

Linda: LG en NVIDIA gaan samen een humanoïde robot bouwen. De twee bedrijven hebben een intentieverklaring getekend voor een brede samenwerking rond robotica, AI-fabrieken en mobiliteit. Concreet: in het eerste kwartaal van 2027 moet er een tweebenige humanoïde robot op de markt komen, aangedreven door NVIDIA-chips. De deal werd bezegeld tijdens een ontmoeting tussen LG-voorzitter Koo Kwang-mo en Jensen Huang van NVIDIA. Het label dat beide bedrijven eraan hangen, is fysieke AI: kunstmatige intelligentie die niet meer alleen in de cloud zit, maar rondloopt.

Erik: Dit past in een bredere trend waarin de grote chipmakers samen met industriële concerns humanoïde robots pushen. NVIDIA levert de rekenkracht en de simulatie-omgevingen, LG brengt fabriekservaring en toegang tot huishoudelijke apparaten in. Wat opvalt aan de deadline: begin 2027 is dichtbij voor een compleet nieuwe tweebenige robot. Ofwel LG bouwt door op bestaand werk, ofwel het is vooral een demo-model waarmee ze het territorium claimen voordat Tesla, Figure en de Chinese Unitree de markt overspoelen.

Linda: In Nederland loopt er al onderzoek naar robotica in de logistiek en de kassenbouw, maar dat gaat vooral om gespecialiseerde armen en rijdende platforms. Een tweebenige robot die trappen loopt en dozen tilt is iets anders. Als LG en NVIDIA erin slagen om zo'n machine in serieproductie te krijgen, verandert dat de businesscase voor bedrijven die nu worstelen met personeelstekorten. Tegelijk moeten we realistisch blijven: eerste generaties zijn traag, duur en storingsgevoelig. De echte impact komt pas bij de tweede of derde iteratie, ergens rond 2029.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

OpenAI opent onbeperkte tekstchats voor alle gratis gebruikers met nieuw Luna-model.

Erik: OpenAI zet de gratis versie van ChatGPT open. Vanaf vandaag kunnen alle gebruikers onbeperkt tekstchats voeren, ook zonder abonnement. Onder de motorkap draait het nieuwe Luna-model, de opvolger van de vorige gratis standaard. Er komt ook een knop bij waarmee je het model harder kunt laten nadenken voor moeilijkere vragen. Betalende gebruikers krijgen een schuifregelaar om zelf de mate van redenering in te stellen. De aankondiging valt samen met het nieuws dat ChatGPT de grens van een miljard wekelijkse gebruikers is gepasseerd.

Linda: Dit is strategisch een interessante zet. Tot nu toe was gratis ChatGPT juist beperkt in het aantal berichten, om mensen richting het betaalde abonnement te duwen. Door dat los te laten, gokt OpenAI erop dat de gebruikersaantallen belangrijker zijn dan de directe abonnementsomzet. Meer gebruikers betekent meer data, meer feedback, en een sterkere positie tegenover Google Gemini en Anthropic. Tegelijk is er druk: Meta, Google en de Chinese aanbieders leveren gratis modellen van vergelijkbaar niveau, en OpenAI kan het zich niet veroorloven om gebruikers weg te jagen naar de concurrent.

Erik: Nederlandse universiteiten worstelen nog steeds met de vraag hoe ze omgaan met AI-gebruik bij tentamens en scripties. Onbeperkt gratis toegang maakt die discussie urgenter, want de laatste smoes, ik heb geen abonnement, verdwijnt. In het bedrijfsleven zie je hetzelfde: kleine ondernemers die eerder terughoudend waren vanwege de kosten, kunnen nu vrijer experimenteren. Dat is goed voor de brede adoptie, maar het legt ook druk op werkgevers om duidelijke afspraken te maken over wat wel en niet mag met bedrijfsgegevens. Een gratis, altijd beschikbare AI verleidt medewerkers om er ook gevoelige informatie in te gooien.

Chinese chipmaker SiEngine start massaproductie van AI-versneller voor autodashboards.

Linda: Ook in de auto-industrie speelt de chipstrijd. Het Chinese SiEngine is deze week begonnen met de massaproductie en levering van een nieuwe AI-versnellerchip, ontworpen om AI-taken direct in de auto uit te voeren. De chip is gebouwd op zeven nanometer, levert 96 TOPS aan rekenkracht en heeft de vereiste certificeringen voor gebruik in voertuigen. Klanten zijn autofabrikanten en grote toeleveranciers. Het doel: AI-modellen laten draaien in het dashboard zelf, zonder verbinding met de cloud.

Erik: Waarom is dit belangrijk? De hele auto-industrie beweegt richting slimme cockpits, met spraakassistenten, gezichtsherkenning en geavanceerde rij-assistenten die allemaal om rekenkracht vragen. Tot nu toe leunden fabrikanten daarvoor zwaar op chips van NVIDIA, Qualcomm en Mobileye. China wil daar minder afhankelijk van worden, zeker gezien de exportbeperkingen die de VS oplegt. Deze chip laat zien dat Chinese leveranciers nu ook in het automotive-segment kunnen leveren met eigen productie. Voor Chinese automerken, denk aan BYD, Nio en Xpeng, betekent het een lokaal alternatief.

Linda: Voor Europese toezichthouders wordt dit een aandachtspunt. Als AI-modellen straks lokaal draaien in de auto, wat gebeurt er dan met de data die die modellen verzamelen over rijgedrag, locatie en gesprekken in het interieur? De AI Act en de GDPR stellen eisen, maar handhaving bij een chip die diep in het dashboard zit, is technisch ingewikkeld. Verwacht dat de RDW en Europese collega's hier vragen over gaan stellen. Voor consumenten geldt: kijk bij de aankoop van een Chinese auto niet alleen naar de bekleding en de actieradius, maar ook naar wat er onder de stuurkolom rekent.

De gratis videobelapp Jitsi Meet biedt versleutelde vergaderingen zonder account of tijdslimiet.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. De eerste is Jitsi Meet, een gratis videobelapp die verrassend weinig mensen kennen. Je opent een link in je browser, geeft de vergadering een naam en stuurt die door naar wie je wilt spreken. Geen account, geen installatie, geen tijdslimiet. Gesprekken zijn standaard versleuteld en er is een app voor iOS en Android voor wie liever niet in de browser werkt. Jitsi is open-source en wordt beheerd door een gemeenschap van ontwikkelaars, met bijdragen van onder meer Europese onderwijsinstellingen.

Linda: Wat Jitsi Meet interessant maakt, is dat het écht anders werkt dan de grote drie. Bij Zoom heb je na veertig minuten een harde stop als je geen betaald account hebt. Bij Google Meet moet iedereen inloggen. Bij Microsoft Teams zit je vast aan het bredere Microsoft-ecosysteem. Jitsi vraagt niets van je: geen mailadres, geen betaling, geen toestemming voor cookies. Voor een oudergesprek van school, een korte werksessie of een gesprek met familie in het buitenland is dat verfrissend. De app wordt gebruikt door verschillende Europese overheden die minder afhankelijk willen zijn van Amerikaanse videodiensten.

Erik: De kwaliteit is prima voor groepen tot een stuk of tien deelnemers. Boven dat aantal kan het haperen, afhankelijk van de server die je gebruikt. De standaardserver is meet.jit.si en die is gratis voor iedereen, maar organisaties kunnen ook een eigen Jitsi-server draaien voor volledige controle. Handige extra's: schermdelen, chat, een simpele whiteboardfunctie en de mogelijkheid om vergaderingen op te nemen. Wat ontbreekt: de flitsende AI-samenvattingen en automatische ondertiteling die Zoom en Teams tegenwoordig standaard aanbieden. Voor wie het gebruikt weegt privacy zwaarder dan die extra's.

Linda: Handig detail: je kunt Jitsi ook koppelen aan een agenda-uitnodiging door simpelweg de link mee te sturen. Voor buurtinitiatieven, kleine verenigingen of een gesprek met een klant in het buitenland is dit een pijnloze oplossing. Probeer meet.jit.si vandaag eens uit en zie of het voor jouw situatie werkt.

De open-source app Actual Budget geeft je financiën terug in eigen beheer, zonder abonnement.

Erik: De tweede tip voor vandaag is Actual Budget, een gratis app om je financiën te ordenen. Waar de bekende namen, zoals YNAB, tegenwoordig een pittig maandabonnement vragen, is Actual Budget volledig gratis en open-source. Je installeert de app op je computer of telefoon, voert je rekeningen in en de app helpt je met budgetteren volgens de zero-based methode: je geeft aan elke euro die binnenkomt een bestemming, voordat je hem uitgeeft.

Linda: Het bijzondere is dat je gegevens standaard op je eigen apparaat blijven. Wil je synchroniseren tussen je laptop en je telefoon, dan kan dat via een eigen server of een gehoste oplossing die je zelf kiest. Voor mensen die argwanend zijn geworden na alle datalekken bij fintech-apps is dat een geruststelling. De app importeert transacties uit CSV-bestanden die je bij je bank kunt downloaden, en heeft een handige rapportagefunctie zodat je patronen in je uitgaven ziet.

Erik: De leercurve is er wel. Zero-based budgetteren is een specifieke methode die even wennen is. Reviewers wijzen erop dat het na een paar weken pas echt begint te werken, wanneer je patronen in je eigen uitgaven herkent. De community rond Actual is actief en er zijn goede handleidingen beschikbaar. Voor Nederlandse gebruikers is het even zoeken naar de juiste bankexport, maar de meeste grote banken bieden CSV-download inmiddels standaard aan. Werkt op Windows, Mac, Linux, iOS en Android.

Linda: Vandaag hadden we het over: de Amerikaanse druk op landen om te kiezen tussen Amerikaanse en Chinese AI, de humanoïde robot van LG en NVIDIA voor 2027, onbeperkte gratis ChatGPT met het nieuwe Luna-model, de Chinese autochip TianGong 100 die in massaproductie gaat, en twee dingen om zelf te proberen: de gratis videobelapp Jitsi Meet en de open-source budgetteringsapp Actual Budget.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.