AI-zeepbel: 45% van fondsbeheerders ziet grootst marktrisico

Linda: Welkom bij The State of Tech, vrijdag 7 augustus 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: fondsbeheerders noemen AI massaal het grootste marktrisico, de Europese AI-wet zet transparantieregels aan maar stelt de zware verplichtingen uit, Stanford krijgt tientallen miljoenen voor een minirobot die door je bloedvaten zwemt, en Washington legt heffingen op polysilicium, de grondstof achter chips én zonnepanelen. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis fotobibliotheek LibrePhotos die je herinneringen thuis houdt, en de versleutelde e-maildienst Tuta Mail uit Duitsland. We beginnen met dat oplopende ongemak op de financiële markten.

Bank of America-enquête: 45 procent van de fondsbeheerders noemt AI het grootste risico voor de markten.

Linda: We openen met een waarschuwing die met de week luider wordt. Uit een nieuwe enquête van Bank of America blijkt dat vijfenveertig procent van de wereldwijde fondsbeheerders een AI-zeepbel nu ziet als het grootste risico voor de aandelenmarkten. Een paar maanden geleden was dat nog elf procent. Dat is dus een enorme sprong in heel korte tijd, en het komt van de mensen die daadwerkelijk serieus geld verplaatsen.

Erik: En de reden voor die zenuwen zit in het gat tussen wat erin gaat en wat eruit komt. De wereldwijde investeringen in AI komen dit jaar naar verwachting boven de tweeënhalf biljoen dollar uit. De omzet uit zakelijke AI-toepassingen ligt intussen rond de honderd miljard. Dat is grofweg een verhouding van vijfentwintig op één tussen uitgaven en inkomsten. Meer dan de helft van de ondervraagde beheerders zegt dat AI-aandelen al in zeepbelgebied zitten, en ze dringen aan om scherper naar de fundamenten te kijken.

Linda: Wat opvalt is wie het zegt. Dit is geen eenzame kritische analist, dit is een enquête van een grote bank onder professionele beleggers. De vergelijking die in de markt wordt gemaakt is met de dotcom-jaren aan het eind van de jaren negentig, toen de techniek reëel en transformerend was, maar de waarderingen ver vooruitliepen op de omzet. De kern: zelfs mensen die op lange termijn in AI geloven, vinden dat de prijzen van vandaag niet kloppen.

Erik: Tegelijk moeten we nuanceren: dit is een sentimentsmeting, geen voorspelling. Fondsbeheerders zaten er eerder ook naast, in beide richtingen. Maar wanneer bijna de helft van de professionele markt hetzelfde risico aanwijst, is dat op zich al een signaal dat de komende kwartalen volatieler kunnen worden. En dat maakt de vraag "wat verdient een AI-bedrijf nu écht?" plotseling de belangrijkste vraag van 2026.

Europese AI-wet activeert transparantieregels, maar zware verplichtingen voor hoog-risico systemen schuiven door naar december 2027.

Linda: Door naar Brussel, waar deze week een groot deel van de AI-wet in werking is getreden. Vanaf nu moet elk AI-systeem dat met mensen omgaat, ook duidelijk maken dát het AI is. En door AI gegenereerde inhoud, dus beelden, audio, video en tekst, moet herkenbaar zijn als kunstmatig. Chatbots moeten dus zeggen dat ze chatbot zijn, en synthetische media moeten een label krijgen.

Erik: Maar het deel dat de meeste aandacht trekt: de zware verplichtingen voor zogenaamde hoog-risico AI-systemen zijn doorgeschoven naar december 2027. Dat gaat over AI in biometrie, in werving en selectie, en in essentiële publieke diensten. Precies de gebieden waar burgerrechtenorganisaties het hardst om vangrails vragen. Bedrijven krijgen dus een extra venster voordat de strengste regels kicken. De Commissie zegt dat de technische standaarden gewoon nog niet klaar zijn. Critici stellen: uitstel blijft uitstel, en burgers staan intussen bloot aan AI-beslissingen zonder het beloofde vangnet.

Linda: Wat dit laat zien, is de klassieke spanning in techregulering: snel genoeg zijn om ertoe te doen, zonder regels vast te leggen die op dag één al verouderd zijn. Voor Europese gebruikers is de verandering meteen zichtbaar. Verwacht meer "dit is gemaakt door AI"-labels op sociale platforms en in klantenservicechats. Voor bedrijven splitst het compliancewerk zich in tweeën: een set concrete transparantietaken voor dit jaar, en een veel groter hoog-risico-traject dat pas eind 2027 hard wordt.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Stanford krijgt tot 27 miljoen dollar voor AI-microrobot die stolsels in bloedvaten letterlijk kapot draait.

Erik: Nu naar een opvallend medisch verhaal uit Stanford. Onderzoekers daar krijgen tot zevenentwintig komma twee miljoen dollar over vijf jaar van ARPA-H, het Amerikaanse gezondheidsonderzoeksbureau, om een AI-gestuurde microrobot te ontwikkelen die door de bloedvaten van een patiënt kan reizen. Het apparaat, M3bot genoemd, is bedoeld om bloedstolsels en aneurysma's van binnenuit te behandelen.

Linda: Het slimme zit in de mechanica. De robot gebruikt één draaibeweging voor twee taken tegelijk. Die rotatie stuwt hem door de bloedvaten voort, én perst een stolsel ter plekke mechanisch samen, volgens de onderzoekers met meer dan vijfennegentig procent volumereductie. Dus in plaats van medicijnen om een stolsel op te lossen, of open chirurgie, zou je een piepklein losstaand apparaat hebben dat het stolsel op de plek zelf afbreekt. Dat opent behandeling voor patiënten die vandaag nauwelijks opties hebben.

Erik: En dat is precies waarom het ertoe doet. Bij een beroerte of aneurysma hangt de zorg vaak af van het bereiken van exact de juiste plek via een katheter, en delen van het vaatstelsel zijn simpelweg te klein of te bochtig. Een autonome microrobot, gestuurd door een chirurg maar niet fysiek verbonden, komt op plekken die de huidige gereedschappen niet halen.

Linda: Belangrijk wel om te noemen: dit is basisonderzoek met jaren aan dierproeven en klinische studies voor de boeg. De hype rond medische robots is groot, maar de weg van labprototype naar echte patiëntenzorg is lang. Dit is een fundamenteel signaal dat de richting verschuift, niet iets dat volgend jaar in het OK staat.

Trump-regering legt heffing van 15 procent en prijsvloeren op polysilicium, de grondstof achter chips én zonnepanelen.

Erik: Voor ons vierde verhaal laten we AI even links liggen en kijken we naar handel. Het Witte Huis heeft nieuwe maatregelen ingevoerd rond polysilicium, de grondstof die zowel in halfgeleiders als in zonnepanelen zit. Er komt een heffing van vijftien procent, en, belangrijk, minimum-importprijzen, ofwel prijsvloeren, op polysilicium en op alles wat ervan wordt gemaakt: ingots, wafers, cellen en modules. De maatregelen gaan in op 4 december en komen samen met een stimuleringsprogramma voor bedrijven die polysiliciumcapaciteit in de Verenigde Staten willen bouwen.

Linda: De reikwijdte maakt het groot. Polysilicium zit aan het begin van twee van de strategisch belangrijkste ketens ter wereld: chips en zon. Dit gaat dus niet alleen over panelen op daken, maar ook over de wafers die uiteindelijk processors worden. Wanneer je een prijsvloer legt op de grondstof én op alles wat ervan gemaakt is, herschrijf je de economie van twee industrieën tegelijk. Voor Europa zijn de effecten gemengd.

Erik: Op zonnepanelen importeert Europa enorme hoeveelheden goedkope Chinese modules, en een Amerikaanse verschuiving kan een deel van die stroom terugleiden richting Europese markten, wat prijzen hier op korte termijn omlaag kan drukken. Op chips is het complexer. Europese fabrikanten zoals ASML in Veldhoven leveren de machines, maar de wafers zelf komen uit een wereldwijde keten. Prijsvloeren in de VS betekenen kostenstijgingen die uiteindelijk in de rekening van elke chip terechtkomen.

Linda: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt, en we houden ze allebei bewust weg van de grote AI-cloudspelers.

LibrePhotos is de gratis fotobibliotheek die gezichten, plekken en objecten op je eigen computer herkent, zonder cloud.

Erik: De eerste is LibrePhotos. Het is een gratis, open-source fotobibliotheek die op je eigen computer of thuisserver draait, en die het slimme werk doet dat je normaal van Google Foto's of Apple Foto's zou verwachten, maar zonder dat je beelden ergens naartoe worden gestuurd. LibrePhotos scant je fotoverzameling en ordent hem automatisch: het herkent gezichten, dus je kunt bladeren per persoon. Het identificeert objecten en scènes, dus je kunt zoeken op "strand" of "verjaardagstaart" en het vindt ze. En het gebruikt de locatiedata in je foto's om ze op een kaart te prikken.

Linda: Dat gebeurt allemaal lokaal, op je eigen machine, niet in het datacenter van iemand anders. De typische opstelling is op een thuis-NAS, zo'n klein altijd-aan opslagkastje dat veel mensen al hebben, of op een oude laptop die je hergebruikt als mini-server. Gebruikers omschrijven het vaak als het moment waarop hun fotobibliotheek eindelijk weer bruikbaar aanvoelt na jaren van opeenstapeling op telefoons. Het is echt gratis, wordt door de community onderhouden, en werkt op Windows, Mac en Linux.

Erik: De eerlijke kanttekening: het vraagt wat technische geduld om op te zetten. Dit is geen één-klik-app voor je telefoon, dit is software die je installeert en configureert. Maar er zijn stapsgewijze handleidingen, en wie in Nederland een Synology of QNAP thuis heeft staan, is met een paar uurtjes een heel eind. Voor iedereen die twintig jaar familiefoto's liever niet aan een Amerikaanse cloudpartij afstaat, is dit een serieuze optie.

Tuta Mail is de versleutelde Duitse e-maildienst die je inbox uit handen van adverteerders houdt.

Linda: En de tweede tip is Tuta Mail, gespeld T-U-T-A. Het is een versleutelde e-maildienst uit Duitsland, en een serieus alternatief voor iedereen die overweegt om weg te gaan bij Gmail of Outlook, zeker in Europa waar dataprivacy een dagelijkse zorg is. De belofte is helder: je e-mails zijn end-to-end versleuteld wanneer je ze naar andere Tuta-gebruikers stuurt, en zelfs de metadata, dus de onderwerpregels en het adresboek, staan versleuteld op de servers van Tuta.

Erik: Dat verschilt van de meeste grote e-mailaanbieders, waar de inhoud onderweg versleuteld is maar op de server nog leesbaar. De servers van Tuta staan in Duitsland, dus de data valt onder Europees privacyrecht. Er is een gratis laag met één gigabyte opslag en een Tuta-adres, wat voor veel persoonlijk gebruik genoeg is. Betaalde varianten voegen een eigen domeinnaam toe, meer opslag, en een agenda. Reviewers prijzen Tuta consequent om het gebruiksgemak, en dat is bij privacytools niet vanzelfsprekend.

Linda: De praktische manier om het te proberen: meld je aan voor de gratis laag en gebruik het voor één specifiek doel, bijvoorbeeld je online winkelen, nieuwsbrieven, of familiemail. Zo voel je hoe het in het dagelijks gebruik werkt zonder meteen je hele digitale leven te verhuizen. Er zijn apps voor iOS, Android, Windows, Mac en Linux, plus een gewone webinterface.

Linda: Vandaag hadden we het over: bijna de helft van de fondsbeheerders die AI het grootste marktrisico noemt, de Europese AI-wet die transparantie aanzet maar de zware regels uitstelt, Stanfords AI-microrobot voor bloedstolsels, en Amerikaanse heffingen op polysilicium die chips én zonnepanelen raken. En twee dingen om zelf te proberen: de gratis fotobibliotheek LibrePhotos die je herinneringen thuis houdt, en de versleutelde e-maildienst Tuta Mail uit Duitsland.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.