EU-AI-labels verplicht: wat bedrijven nu moeten doen

Linda: Welkom bij The State of Tech, woensdag 29 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Europa verplicht labels op alle AI-content, quantumbedrijf IonQ koopt een Amerikaanse chipfabriek, kredietbeoordelaar Fitch waarschuwt voor de AI-zeepbel, en de VS bouwt een wereldwijde 6G-coalitie. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis schrijfapp Novelist en de browser-extensie Consent-O-Matic. We beginnen met de nieuwe EU-regels voor AI-content.

Europese AI-transparantieregels gaan in en dwingen bedrijven om elke door AI gemaakte afbeelding, video en tekst te labelen.

Linda: Vanaf vandaag gelden er in de hele Europese Unie nieuwe transparantieregels voor kunstmatige intelligentie. Alles wat door AI is gemaakt of significant is aangepast, dus deepfakes, synthetische beelden, gekloonde stemmen en machinaal geschreven tekst, moet duidelijk gelabeld worden zodat een gewone gebruiker het onderscheid kan zien. Dat betekent zichtbare markeringen op beelden, meldingen bij chatbots, en machineleesbare signalen in de bestanden zelf. De reikwijdte is breed: niet alleen de grote Amerikaanse platforms, maar elk bedrijf dat AI-systemen aanbiedt aan Europese gebruikers, van een klein marketingbureau tot de reuzen achter de foundation-modellen.

Erik: De boetes kunnen oplopen tot miljoenen of een percentage van de wereldwijde omzet, wat harder aankomt. Het doel is vertrouwen: Brussel zag het deepfake-probleem twee verkiezingscycli lang groter worden en de stemming is omgeslagen van afwachten naar labels verplichten. Of het werkt is een open vraag. Onderzoek naar dit soort waarschuwingen is op zijn best gemengd. Een watermerk werkt alleen als mensen het opmerken en als platforms het bewaren wanneer content opnieuw wordt geüpload. En watermerken op AI-tekst is technisch lastig: paar woorden herschrijven en het onzichtbare signaal is weg.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven betekent dit dat je vandaag moet weten of je onder de regels valt. Reclamebureaus die AI-beelden gebruiken, uitgevers die AI-tekst inzetten, klantenservices met chatbots: allemaal moeten ze de disclosure regelen naar de eindgebruiker toe. De Autoriteit Persoonsgegevens en de nieuwe Nederlandse AI-toezichthouder krijgen er een handhavingstaak bij. Voor de doorsnee gebruiker verandert er de komende weken zichtbaar iets: meer labels onder afbeeldingen op sociale media, duidelijkere meldingen bij chatbots.

Quantumbedrijf IonQ krijgt groen licht voor overname chipfabriek SkyWater en bouwt een complete quantumproductieketen.

Erik: Quantumbedrijf IonQ heeft de laatste horde genomen om SkyWater Technology over te nemen, de grootste chipfabriek die exclusief op Amerikaanse bodem produceert. IonQ wordt daarmee het enige quantumbedrijf ter wereld dat zijn hele keten bezit, van het natuurkundige onderzoek tot het silicium waarop de besturingssystemen draaien. SkyWater blijft als dochter opereren en houdt zijn andere klanten. De logica is simpel: quantumcomputers hebben klassieke chips nodig eromheen, aangepaste besturingselektronica en verpakkingen die niemand anders in volume maakt. In de rij staan bij een gewone gieterij naast de smartphone-industrie werkt niet als je snel wilt schakelen.

Linda: Voor Europa is dit een signaal om goed te lezen. Het continent heeft echte quantumambities, met programma's in Frankrijk, Duitsland en Nederland, en bedrijven als IQM en Pasqal. Maar geen van hen bezit een eigen fabriek. Als de gok van IonQ uitpakt en verticale integratie het winnende model wordt, moeten Europese quantumbedrijven verklaren hoe zij hun chipvoorziening veiligstellen. Die vraag wordt scherper nu de leidende Amerikaanse speler zijn fabriek volledig in eigendom heeft. Ook een politiek signaal: het Witte Huis heeft de deal snel doorgelaten, wat aangeeft dat quantum als strategische technologie wordt gezien.

Erik: In Delft zit met QuTech een van de sterkste quantumclusters van Europa, en spin-offs als QuantWare bouwen daadwerkelijk hardware. De vraag voor Nederland is of we accepteren dat productie in de VS gebeurt en ons richten op ontwerp en algoritmes, of dat we een Europese productiebasis proberen op te tuigen. Beide keuzes hebben prijskaartjes die snel groter worden.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Kredietbeoordelaar Fitch zet de AI-boom op de lijst van grote wereldwijde risico's.

Erik: Kredietbeoordelaar Fitch heeft een harde streep getrokken in zijn kwartaalrapport: de AI-boom en het risico op een scherpe correctie horen nu bij de grootste mondiale kredietrisico's. Hun redenering: de AI-uitgaven zijn sneller opgeschaald dan de omzet die het moet rechtvaardigen, techwaarderingen zijn overspannen, en de omvang van het kapitaal dat in AI-infrastructuur stroomt is zo groot dat een correctie door de hele economie golft, niet alleen door techaandelen. Fitch wijst specifiek op Azië, waar AI-gerelateerde aandelen al aan het glijden zijn.

Linda: Dat is opvallend omdat Azië het momentum leverde, gedreven door geheugenmakers en toeleveranciers die meeliftten op de datacenterhausse. Vandaag meldde SK Hynix nog een verzesvoudigde kwartaalwinst tot een record van ruim veertig miljard dollar, maar bleef zelfs dat onder de analistenverwachtingen. Precies het patroon waar Fitch voor waarschuwt: hoge cijfers die tóch tegenvallen. Een groot deel van de AI-infrastructuur is bovendien met schuld gefinancierd, meerjarige verplichtingen voor chips, stroom en gebouwen.

Erik: Nederlandse pensioenfondsen als ABP en PFZW hebben forse posities in Amerikaanse techaandelen en in de bredere AI-keten. Een correctie in Azië bereikt Amsterdam meestal binnen weken. Fitch roept geen crash uit, maar signaleert een systeemrisico dat aandacht verdient als de rendementen tegenvallen. Voor Nederlandse toezichthouders als De Nederlandsche Bank is dit reden om nog eens naar de concentratie van AI-blootstelling in de portefeuilles te kijken.

De VS lanceren een wereldwijde 6G-coalitie met ruim twintig landen om de standaarden van het volgende mobiele netwerk te bepalen.

Linda: De Amerikaanse telecomdienst NTIA heeft een oproep gelanceerd voor internationaal 6G-leiderschap. Ruim twintig partnerregeringen hebben getekend, waaronder Europese landen en Aziatische bondgenoten. De les uit 5G stuurt dit: die uitrol raakte verstrikt in geopolitiek, in zorgen over specifieke leveranciers, en in een versnipperde aanpak tussen bondgenoten waardoor een paar Chinese leveranciers dominant werden. Washington wil dit keer vroeg beginnen, met nadruk op veiligheid, samenwerking tussen leveranciers en open netwerkarchitecturen zodat geen enkel bedrijf het ecosysteem kan afsluiten.

Erik: Voor Europa ligt hier een echte balanceeract. Europese apparatenmakers als Ericsson en Nokia hebben nu een stevige zetel aan tafel, aantoonbaar steviger dan in het 5G-tijdperk. Maar Europese regeringen willen ook hun eigen industriële ruimte behouden, vooral bij de vraag welke leveranciers mee mogen doen aan kritieke infrastructuur. Meedoen helpt met gemeenschappelijke regels, maar Brussel wil zich niet laten voorschrijven wat het inkoopt. De commerciële 6G-tijdlijnen wijzen richting 2030, dus dit is vroege diplomatie, geen directe technologie.

Linda: Voor Nederland speelt dit direct via KPN, VodafoneZiggo en Odido, die op termijn de 6G-apparatuur moeten kiezen. Ook TU Delft en TNO zijn actief in het onderzoek naar de volgende generatie draadloos, met werk aan hoge frequenties en energiezuinige antennes. Als de coalitie leidt tot open standaarden komen Nederlandse mkb-leveranciers makkelijker de keten in; als het een gesloten club wordt, zijn het weer de bekende grote namen die de contracten binnenhalen.

De gratis Europese schrijfapp Novelist helpt je een boek plannen en afmaken, zonder abonnement.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt. Eerst een schrijfapp die Novelist heet. Bedoeld voor iedereen die van plan was een boek te schrijven, een lang rapport of een serieuze blogserie, maar keer op keer vastloopt in de structuur. Novelist draait op Windows, Mac, Linux en Android, kost niks, en doet één ding goed: hoofdstukken plannen, personages schetsen, tijdlijnen bijhouden en de tekst zelf schrijven, allemaal op één plek. Wat het onderscheidt van een gewone tekstverwerker is dat het het rommelige planningswerk scheidt van het echte schrijven.

Linda: Je krijgt een prikbordweergave om scènes te ordenen, een personagesheet zodat je halverwege niet vergeet welke oogkleur je hoofdpersoon had, en een afleidingsvrije schrijfmodus als je klaar bent om gewoon te typen. Gebruikers omschrijven het als minder intimiderend dan de professionele scenariopakketten, maar gestructureerder dan een blanco document dat oneindig doorscrolt. De privacyhoek is voor Europese luisteraars interessant: Novelist slaat je projectbestanden standaard lokaal op, dus je halfaffe roman staat niet op andermans server om als trainingsdata te worden doorzocht.

Erik: Reken op ongeveer twintig minuten om een project op te zetten. Synchroniseren naar je eigen cloudmap kan, maar hoeft niet. En omdat het geen abonnementsmodel is, betaal je niet maandelijks om bij je eigen manuscript te kunnen, een klacht die bij grotere schrijfplatforms steeds vaker klinkt.

Consent-O-Matic is de gratis browser-extensie die elke cookiebanner voor je wegklikt.

Linda: Het tweede is een browser-extensie die Consent-O-Matic heet. Als Europeaan ken je de pijn: elke website begroet je met een cookiebanner. Sommige zijn eerlijk, de meeste zijn ontworpen om "alles weigeren" zo lastig mogelijk te maken, verstopt achter drie menu's en een schuifje met "gerechtvaardigd belang" dat geen van beide echt is. Consent-O-Matic handelt dat op de achtergrond af. De extensie is gebouwd door onderzoekers van de universiteit van Aarhus in Denemarken, is gratis en open source, en werkt op Chrome, Firefox, Edge en Safari.

Erik: Eenmaal geïnstalleerd herkent de extensie de cookieschermen automatisch en klikt ze door volgens jouw voorkeuren. Je stelt één keer in wat je wilt: geen analytische cookies, geen marketing, geen personalisatie, en vanaf dat moment dwingt de extensie die keuze af op elke site die je bezoekt. Wat het in Europa extra bruikbaar maakt is dat het zich richt op de specifieke frameworks die hier dominant zijn. De extensie herkent ze, opent de verstopte instellingenpagina's, en past je voorkeuren toe zoals de wet eigenlijk voorschrijft.

Linda: Er zit ook een onderzoekshoek aan: het team publiceerde papers over hoe misleidend veel cookiebanners zijn, en de extensie is deels een demonstratie dat een net alternatief technisch prima kan. Vandaag hadden we het over: de nieuwe Europese AI-labels, de quantumovername van IonQ, de Fitch-waarschuwing over de AI-boom, en de 6G-coalitie van de VS. En twee dingen om zelf te proberen: de schrijfapp Novelist en de browser-extensie Consent-O-Matic.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.