Japan grijpt AI-roboticamarkt: strategie voor 30% wereldaandeel

Linda: Welkom bij The State of Tech, zondag 26 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Japan lanceert een nationale strategie voor dertig procent van de wereldwijde AI-robotica-markt, Fireworks AI haalt anderhalf miljard dollar op voor zakelijke AI-infrastructuur, een nieuw rapport laat zien dat minder dan één op de vijf bedrijven zijn AI-toezicht op orde heeft, en Nubia toont een smartphone die volledig om AI-agenten heen is gebouwd. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de nieuwe lithium-polymeerbatterijen van Pknergy en Buzz, de agentische werkomgeving van Block. We beginnen met Japan dat de wereldmarkt voor AI-robotica claimt.

Japan zet nationale strategie in om tegen 2040 dertig procent van de wereldwijde AI-robotica-markt te veroveren.

Linda: Japan gaat vol in op wat ze physical AI noemen. Dat is de term voor kunstmatige intelligentie die is ingebouwd in machines die daadwerkelijk bewegen: fabrieksrobots, magazijnarmen, humanoïden. De Japanse overheid onthulde de strategie op Nvidia's AI-conferentie in Tokio, samen met nieuwe publieke rekeninfrastructuur en een strakke samenwerking met binnenlandse fabrikanten als Fanuc en Yaskawa. Het doel is stevig: meer dan dertig procent van de wereldwijde AI-robotica-markt tegen 2040. Het ministerie van Economie financiert daarnaast een programma dat foundation-modellen speciaal voor robotica ontwikkelt.

Erik: En Jensen Huang van Nvidia zei op het podium dat Japan een unieke kans heeft om de maakindustrie opnieuw uit te vinden voor een tijdperk van intelligente industrieën. Dat klinkt als marketing, maar er zit een echte logica onder. Japan heeft een vergrijzende beroepsbevolking, een krimpend aantal fabrieksarbeiders en decennia aan robotica-expertise in bedrijven zoals Fanuc en Yaskawa. Wat ontbrak was het AI-brein. Nu probeert de staat dat op nationale schaal aan elkaar te knopen, met een concreet marktaandeel-doel eraan gekoppeld.

Linda: Voor Europa is dit een wake-up call. Duitsland, Italië en Frankrijk hebben stevige industriële robotica-tradities, maar er is geen vergelijkbare gecoördineerde push. Losse initiatieven bestaan, nationale AI-plannen bestaan, maar niks koppelt een foundation-model-programma rechtstreeks aan de fabrieksvloer met een marktaandeel-doel eraan.

Erik: En voor Nederland is de link heel concreet. VDL, Bosch Rexroth, ASML-toeleveranciers in Eindhoven, de tuinbouwrobotica in het Westland: dat is precies het type industrie dat straks Japanse of Chinese AI-brains onder zijn machines krijgt als Europa niets doet. Het kabinet praat wel over AI-fabrieken, maar een gerichte robotica-industriepolitiek ontbreekt. Als Japan doorzet, kopen Nederlandse machinebouwers over een paar jaar hun intelligentie in het buitenland.

Fireworks AI haalt anderhalf miljard dollar op voor infrastructuur waarop bedrijven AI-modellen naast elkaar draaien.

Linda: Fireworks AI heeft een financieringsronde van anderhalf miljard dollar afgesloten. Het bedrijf bouwt infrastructuur waarmee organisaties meerdere AI-modellen naast elkaar kunnen draaien, de kosten van elke bevraging beheersbaar houden en zogenaamde agentische toepassingen bouwen. Dat is jargon voor AI-systemen die zelfstandig meerdere stappen achter elkaar uitvoeren. Het geld gaat naar het uitbreiden van dat platform, en de omvang van de ronde zegt iets over waar zakelijke IT-budgetten heen stromen.

Erik: Dit is geen chatbot en geen glimmend consumentenproduct. Het is loodgieterswerk voor de AI-economie: de laag tussen bedrijven en de grote modellen zoals GPT, Claude of open-source alternatieven. Wat het afgelopen jaar is verschoven, is dat bedrijven niet meer vast willen zitten aan één modelleverancier. Ze willen wisselen, vergelijken en kiezen welk model de klus het goedkoopst of snelst doet. Fireworks wedt erop dat die flexibiliteit de toekomst is.

Linda: Voor Europese bedrijven raakt dit een gevoelige snaar. Veel van de zorg in Brussel en Berlijn ging over digitale soevereiniteit: wiens infrastructuur draait jouw AI, en waar staat de data? Fireworks is Amerikaans, en deze ronde versterkt de Amerikaanse greep op die middenlaag. Dat zet extra druk op Europese spelers zoals Mistral en Aleph Alpha om een geloofwaardig alternatief neer te zetten.

Erik: Voor Nederlandse banken, verzekeraars en zorginstellingen is dit heel concreet. Wie nu een AI-strategie uitrolt, kiest impliciet ook een Amerikaanse middenlaag. ABN Amro, ING en Achmea experimenteren allemaal met meerdere modellen tegelijk, en de kans dat er straks een laag als Fireworks onder zit is groot. Toezichthouder DNB kijkt scherper naar die afhankelijkheid, en dan wordt de vraag waar je bevragingen fysiek uitkomen ineens een compliance-vraag.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Nieuw rapport laat zien dat minder dan één op de vijf bedrijven kan aantonen dat hun AI-toezicht daadwerkelijk werkt.

Erik: Er is een nieuw rapport uit, State of AI Governance 2026, uitgebracht door Arctera, en de cijfers zijn ongemakkelijk. Achtenzeventig procent van de organisaties die AI gebruiken verwacht dat de risico's rond communicatie zullen toenemen. En minder dan één op de vijf bedrijven kan daadwerkelijk aantonen dat hun AI-toezicht werkt. Niet dat ze controles op papier hebben, maar dat die controles standhouden bij een audit. Die kloof tussen adoptietempo en beheerscapaciteit is het echte verhaal.

Linda: De risicogebieden die het rapport noemt zijn heel concreet: interne communicatie, bewaartermijnen voor data, juridische bewaarplichten, risicoprocessen. Dat zijn de dagelijkse werkzaamheden waar AI stilletjes wordt ingeplugd, vaak zonder dat de IT-afdeling het weet. Denk aan een medewerker die met een AI-hulp klantmails opstelt, of een compliance-team dat AI gebruikt om documenten te sorteren. Kan niemand later reconstrueren wat de AI deed en waarom, dan heb je een serieus probleem bij de eerste vraag van een toezichthouder of rechter.

Erik: Voor Europa hakt dit extra hard aan, omdat de AI Act al echte verplichtingen oplegt. Bedrijven die hoog-risico AI-systemen inzetten moeten documentatie, monitoring en menselijk toezicht kunnen laten zien. Klopt dit rapport, dan is de meerderheid daar nog lang niet klaar voor.

Linda: In Nederland moeten de Autoriteit Persoonsgegevens en de AFM hier bij hun controles op gaan letten. Veel Nederlandse besturen keurden vorig jaar AI-uitrol goed zonder harde vragen over governance, omdat iedereen bang was achter te blijven. Nu blijkt dat bedrijven het verhaal aan de raad van commissarissen wél op orde hebben, maar de operationele realiteit niet. Het gat tussen de marketingpresentatie over AI en de auditbare praktijk wordt volgend jaar de eerste echte handhavingskwestie.

Chinese fabrikant Nubia presenteert een smartphone die vanaf de tekentafel is ontworpen rond AI-agenten.

Erik: Op de World AI Conference in Shanghai presenteerde de Chinese fabrikant Nubia een toestel dat wordt neergezet als een van de eerste smartphones die specifiek rond AI-agenten is ontworpen. Het idee: in plaats van dat jij door vijf apps klikt om een reis te boeken, begrijpt de telefoon in gewone taal wat je wilt en voert hij de hele keten zelf uit. Boeken, agenda, berichten, betaling, allemaal afgehandeld door een agent die dwars door apps heen werkt in plaats van binnen één app te blijven.

Linda: Dat is een echte verschuiving in hoe smartphones worden bedacht. Vijftien jaar lang was het model een raster met apps: jij beslist, jij tikt. Nubia stelt dat de interface van de toekomst gebaseerd is op intentie. Jij zegt wat je nodig hebt, de telefoon regelt het hoe. Google en Apple bewegen dezelfde kant op met hun AI-assistenten, maar zij passen bestaande telefoons aan. Nubia claimt hardware en software vanaf het begin rond dit idee te hebben opgebouwd.

Erik: Voor Europese consumenten roept dit stevige vragen op. Als een agent op je telefoon dingen boekt, betalingen doet en je berichten leest om context te begrijpen, stroomt er enorm veel data door één systeem. Onder Europese privacyregels moeten gebruikers weten wat er wordt verwerkt en waar. Chinese fabrikanten kregen eerder al scherpe controle in Europa, en een toestel dat zoveel gedragsdata binnenhaalt gaat een grondige blik krijgen van de Europese en Nederlandse privacytoezichthouders.

Linda: Voor de Nederlandse gebruiker is het bredere signaal belangrijker dan dit ene toestel. De volgende smartphone-generatie draait niet meer om schermgrootte of camera, maar om de vraag hoe autonoom die AI-agent op je telefoon mag handelen. De Autoriteit Persoonsgegevens zal moeten definiëren waar informeren stopt en toestemming vragen begint als een AI namens jou aankopen doet. Dat wordt een gevecht dat Brussel de komende twee jaar gaat uitvechten.

Chinese batterijmaker Pknergy laat zien wat er in draagbare elektronica gaat gebeuren met dichtere lithium-polymeercellen.

Erik: Tot slot twee dingen die je vandaag even in de gaten kunt houden. Eerst iets aan de hardware-kant. Het in Shenzhen gevestigde Pknergy, onderdeel van de PKCELL-groep, toonde deze week op de Canton Fair in Guangzhou zijn nieuwste lithium-polymeercellen. De kern: veel meer energie in dezelfde ruimte, wat direct doorwerkt in oordopjes, medische apparaatjes en drones die langer meegaan of platter kunnen worden.

Linda: Wat Pknergy interessant maakt om te noemen, is de opzet. Het bedrijf richt zich niet alleen op grote fabrikanten maar ook op kleine en middelgrote klanten met maatwerkbatterijen, en zet zijn productielijnen en testlabs open voor bezoekers. Dat is ongewoon in een batterij-industrie die vaak juist ondoorzichtig is. Voor een Nederlandse hardware-ontwerper of een start-up die aan een wearable werkt, is dat een van de leveranciers die nu openlijk om Europese contracten meedingt.

Erik: Voor gewone gebruikers is het praktisch gevolg simpel. De batterij in je volgende draadloze koptelefoon, e-bike-lampje of smartwatch komt met redelijke kans van een leverancier als deze. Langere gebruikstijd, dunnere vormen en betere veiligheidsmarges zijn het directe effect, en dat gebeurt de komende twee jaar geruisloos in producten die je gewoon in de winkel koopt.

Linda: Voor Nederland zit hier ook een leverketen-verhaal in. Nederlandse merken in medische techniek en fietselektronica, denk aan Philips-afsplitsingen en de vele slimme fietscomputer-bouwers, kopen dit type cellen nu al in Azië. De vraag is of Europa parallelle capaciteit opbouwt of blijft leunen op Chinese fabrikanten. Voor consumenten verandert er weinig; voor het Nederlandse industriebeleid is dit het soort onopvallende afhankelijkheid die pas opvalt als er iets misgaat.

Betaalbedrijf Block lanceert Buzz, een gedeelde werkomgeving waar mensen en AI-agenten zichtbaar samenwerken.

Erik: En het tweede om vandaag naar te kijken is Buzz, gelanceerd door Block, het betaalbedrijf achter Cash App en Square. Buzz is een gedeelde werkomgeving waar mensen en AI-agenten zij aan zij aan dezelfde taken werken, vooral in financiën en operations. Zie het als een projectruimte waarin de AI een stuk werk oppakt, een eerste versie maakt, dat teruggeeft aan een mens en alles op één plek vastlegt.

Linda: Wat Buzz interessant maakt, is de timing. Het komt uit op precies het moment dat het Arctera-rapport waarschuwt dat vrijwel niemand kan aantonen dat zijn AI-controles werken. Buzz wordt gepositioneerd als antwoord daarop: een omgeving waar elke AI-actie zichtbaar, controleerbaar en gekoppeld aan een specifieke menselijke werkstroom is. Of dat de belofte waarmaakt is een tweede, maar de framing is slim.

Erik: Voor Europese teams in financiën en operations is dit ook zonder aanschaf de moeite waard om te bekijken. Het toont één richting die de markt inslaat: AI niet als magisch vervangmiddel voor mensen, maar als collega met een naambordje, wiens werk je kunt terugzien en corrigeren. Dat model past veel beter bij Europese verwachtingen rond menselijk toezicht dan een black-box die op de achtergrond besluiten neemt.

Linda: Voor Nederlandse banken, verzekeraars en accountants is de praktische toets duidelijk. Kan een compliance-officer bij een klachtprocedure precies terugzien wat een AI heeft gedaan bij een specifieke transactie? Zo ja, dan wordt Buzz een serieus gereedschap voor sectoren die onder toezicht staan van DNB en AFM. Zo nee, dan is het chique marketing over hetzelfde bestuurlijke gat. Uitproberen kost een middagje, en het geeft een concreet beeld van hoe menselijk toezicht op AI er in de praktijk uitziet.

Linda: Vandaag hadden we het over: Japans nationale strategie om de wereldmarkt voor AI-robotica te grijpen, de miljardenronde van Fireworks AI voor zakelijke AI-infrastructuur, het rapport dat laat zien hoe weinig bedrijven hun AI-toezicht daadwerkelijk op orde hebben, de agent-smartphone van Nubia, en twee dingen om zelf te bekijken: de nieuwe lithium-polymeerbatterijen van Pknergy en Buzz, de gedeelde werkomgeving van Block.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.