Inkling: open AI-model van 975 miljard parameters gratis beschikbaar

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 25 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Mira Murati's Thinking Machines lanceert een gigantisch open AI-model, Airbus haalt negenhonderd applicaties weg bij Amazons cloud, Zuid-Korea sluit historische chipdeals met Amerikaanse techreuzen, en Taiwan kiest bewust voor zorgrobots in plaats van gevechtsrobots. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis studio-app OBS Studio en de Nederlandse reis-app PolarSteps. We beginnen met dat nieuwe AI-model van Thinking Machines.

Mira Murati's Thinking Machines lanceert Inkling, een open AI-model met 975 miljard parameters.

Linda: Het grootste techverhaal van vandaag komt van Thinking Machines, de AI-startup van Mira Murati, de voormalige technologiebaas van OpenAI. Zij hebben een model gelanceerd dat Inkling heet, en het getal dat opvalt is 975 miljard parameters. Dat maakt het een van de grootste openlijk beschikbare AI-modellen ter wereld. En cruciaal: het is een open-weight model. Dat betekent dat iedereen het kan downloaden, op eigen hardware kan draaien en kan aanpassen voor eigen doeleinden. Een heel ander model dan de gesloten systemen achter ChatGPT of Google's Gemini.

Erik: En de timing is beladen. We zitten midden in wat waarnemers een echte AI-prijzenoorlog noemen tussen de grote Amerikaanse labs. Anthropic bracht deze week Claude Opus 5 uit tegen de helft van de prijs, en nu draait een voormalig OpenAI-topvrouw zich om en geeft een model van deze omvang gratis weg. Inkling is beschikbaar via ontwikkelaarsplatformen, waaronder een dat Tinker heet. Voor bedrijven verandert dit de rekensom. Een Nederlandse bank, een academisch ziekenhuis, een onderzoekslab: je hoeft je gevoelige gegevens niet meer naar een Amerikaanse cloud te sturen om topprestaties uit AI te halen.

Linda: En precies daar wordt de Europese hoek interessant. Digitale soevereiniteit is inmiddels een serieuze bestuurskamerkwestie geworden, geen holle frase meer. Een model als Inkling geeft Nederlandse ontwikkelaars een echt alternatief voor de gesloten Amerikaanse systemen, zonder dat ze er zelf een van nul hoeven te bouwen. Denk aan TNO, aan universiteiten in Delft, Amsterdam en Eindhoven, aan het Nederlandse AI-plan van vorig jaar. Die krijgen er in één klap een serieuze bouwsteen bij.

Erik: Er zit nog wel een addertje onder het gras. Een model met 975 miljard parameters draaien vraagt om stevige hardware, en die staat in Nederland maar op een paar plekken. SURF heeft supercomputers, een paar grote bedrijven hebben eigen AI-clusters, maar de meeste Nederlandse mkb'ers zullen dit alsnog via een clouddienst benaderen. De vraag wordt dan wélke cloud: een Amerikaanse, of eentje binnen Europa. En dat is precies het bruggetje naar het volgende verhaal.

Airbus verhuist negenhonderd kritieke applicaties van Amazons cloud naar een Franse aanbieder.

Linda: Vliegtuigbouwer Airbus doet iets dat vijf jaar geleden ondenkbaar was. Het concern verplaatst naar verluidt negenhonderd van zijn kritieke bedrijfsapplicaties weg van de clouddienst van Amazon, de grootste cloudaanbieder ter wereld, naar een Franse cloudaanbieder. Dit is geen kleine schoonmaak. Dit zijn applicaties die een van de vlaggenschipbedrijven van Europa dagelijks draaiende houden.

Erik: De aanleiding is data-soevereiniteit. Europese bedrijven zijn steeds zenuwachtiger geworden over het feit dat wanneer je data op servers van een Amerikaans bedrijf staan, de Amerikaanse wet dat bedrijf onder bepaalde voorwaarden kan dwingen om die gegevens te overhandigen. Voor een concern met defensie-activiteiten zoals Airbus is dat geen theoretisch punt. Het staat op de agenda van de raad van bestuur. En blijkbaar heeft dat bestuur besloten dat de kosten en complexiteit van het migreren van negenhonderd applicaties de moeite waard zijn om die gegevens binnen Europese jurisdictie te houden.

Linda: En dit is het patroon om in de gaten te houden. Airbus staat niet alleen. Meerdere Europese overheden dringen hun eigen diensten stilletjes aan om hun afhankelijkheid van de drie grote Amerikaanse clouds te verminderen. Wat ooit een randargument was, dat Europa eigen cloudinfrastructuur nodig heeft, verandert in concrete inkoopbeslissingen bij enkele van de grootste bedrijven van het continent.

Erik: Voor Nederlandse luisteraars is dit meer dan een Frans-Duits verhaal. Het Rijk heeft twee jaar geleden al gezegd dat rijksdiensten voorzichtiger moeten zijn met Amerikaanse clouds. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt al jaren. En Nederlandse aanbieders als Leaseweb en het datacenter van Schuberg Philis kijken hier natuurlijk met interesse naar. Als Airbus dit kan, dan kan een middelgrote Nederlandse verzekeraar of ziekenhuisgroep ook een serieus gesprek voeren over waar hun data staan.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Zuid-Korea tekent historische geheugenchip-deals met Amerikaanse techreuzen tijdens San Francisco-bezoek.

Erik: Zuid-Korea zet een heel publieke stap: het land wil hét productieplatform van de wereld voor AI worden. President Lee Jae Myung is deze week in San Francisco, en tijdens dat bezoek maken Samsung Electronics en SK Hynix zich klaar om wat historische leveringsafspraken worden genoemd aan te kondigen met grote Amerikaanse technologiebedrijven. Dit zijn de deals die bepalen wie de volgende generatie AI-systemen mag bouwen, en tegen welke prijs.

Linda: Om te snappen waarom dit ertoe doet: moderne AI-systemen zijn extreem hongerig naar een specifiek soort geheugenchip, high-bandwidth memory. Samsung en SK Hynix domineren die markt samen bijna volledig. Dus als de Zuid-Koreaanse president naast Amerikaanse tech-topmannen staat en deze afspraken zegent, dan zet hij Zuid-Korea voor jaren vast in het hart van de wereldwijde AI-toeleveringsketen. Het is een bewuste strategische verschuiving. Lee positioneert zijn land niet alleen als fabrikant, maar als wat hij een wereldwijde AI-proeftuin noemt.

Erik: Voor Europa is de uitkomst gemengd. Aan de ene kant kan een diversere en grotere wereldwijde voorraad AI-geheugenchips een aantal knelpunten wegnemen waar Europese datacenters mee kampen. Een AI-fabriek bouwen in Groningen of Almere gaat een stuk makkelijker als er genoeg chips zijn. Aan de andere kant maakt deze diepere Amerikaans-Koreaanse verstrengeling het lastiger voor Europa om een echt onafhankelijke chippositie op te bouwen. ASML in Veldhoven levert weliswaar de machines die deze chips überhaupt mogelijk maken, maar het geld en de productie zitten aan de andere kant van de oceaan.

Linda: En dat brengt een oude discussie terug: hoe zorg je dat Nederland en Europa niet alleen de gereedschappen leveren, maar ook meeprofiteren van wat ermee gebouwd wordt. Brussel praat over een eigen chipfabriek van formaat, maar in de praktijk verschuift het zwaartepunt richting de Amerikaanse westkust en Zuid-Korea. De grondstoffen komen straks weer daar samen, en de rest van de wereld koopt in.

Taiwan stuurt zijn robotica-industrie richting zorg en fabrieken, weg van humanoïde militaire robots.

Erik: Taiwan maakt een opvallende beleidskeuze rond robotica. Minister van Wetenschap en Technologie Wu Cheng-wen heeft gezegd dat het land zijn robotica-industrie zal richten op kunstmatige intelligentie en maatschappelijke behoeften, en niet op militaire toepassingen. Dat is een scherp contrast met wat verschillende andere landen doen, waaronder de Verenigde Staten en China, met humanoïde robots. Taiwan zegt in feite: wij bouwen robots voor ziekenhuizen, fabrieksvloeren en ouderenzorg, niet voor het slagveld.

Linda: Dit is meer dan een principeverklaring. Het is industriële strategie. Taiwan domineert al de geavanceerde chipproductie via TSMC en heeft een sterke basis in precisiemachinebouw. Door zijn robotica-inzet te concentreren op zorg, productie-ondersteuning en dagelijkse diensten, mikt Taiwan op markten die eerlijk gezegd veel groter en duurzamer zijn dan defensiecontracten. Vergrijzende bevolkingen door heel Azië en Europa hebben zorgrobots nodig. Fabrieken hebben overal cobots nodig die naast mensen werken. Daar zit het volume.

Erik: En de Nederlandse aansluiting hier is behoorlijk logisch. Nederland vergrijst stevig, de zorg heeft een structureel personeelstekort en Nederlandse universiteiten, denk aan de TU Delft en Twente, doen internationaal mee in cobot-onderzoek. Een Taiwanese robotica-sector die zich richt op ethische, praktische toepassingen is een natuurlijke partner voor Nederlandse ziekenhuizen en industriële bedrijven. Bovendien: door humanoïde militaire robots te vermijden, omzeilt Taiwan een reeks reguleringsgevechten die in Brussel al lopen rond autonome wapens.

Linda: De keerzijde is er ook. Defensiecontracten kunnen snel geld en veel opdrachten opleveren. Taiwan kiest een langere, geduldiger route. Maar het is wel de route die past bij Europese waarden: robots die assisteren, niet die schieten. En dat maakt samenwerking tussen Taiwanese en Nederlandse spelers, van chipketen tot ziekenhuisvloer, opeens veel logischer dan een generatie geleden.

OBS Studio is de gratis open-source tool die van elke laptop een complete opnamestudio maakt.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Het eerste is voor iedereen die weleens een video van zijn scherm heeft willen opnemen, een livestream heeft willen draaien, of een fatsoenlijke opname van een videogesprek heeft willen maken zonder dure software aan te schaffen. Het heet OBS Studio. OBS staat voor Open Broadcaster Software, en het is volledig gratis, open source, en beschikbaar voor Windows, Mac en Linux.

Linda: Wat OBS Studio interessant maakt, is de flexibiliteit. Je kunt je hele scherm opnemen, of alleen één specifiek programmavenster. Je kunt je webcam erin mengen, meerdere audiobronnen toevoegen, met één klik tussen verschillende scènes wisselen, en lokaal opnemen of een livestream naar YouTube of Twitch pushen. Het staat bekend als het gereedschap dat een groot deel van de professionele streamers en online docenten stilletjes achter de schermen gebruikt. Gebruikers omschrijven het vaak als het moment waarop ze stopten met zich zorgen maken hoe ze iets moesten opnemen, en gewoon dingen gingen maken.

Erik: Voor docenten, mkb'ers, podcasters die video willen toevoegen, of iedereen in Nederland die online cursussen maakt, is dit echt krachtige software die niets kost en je opnames niet naar een cloud stuurt tenzij je daar zelf voor kiest. Alles blijft op je eigen apparaat. Je downloadt het op obsproject punt com, er is geen account nodig. Recensenten benoemen wel eerlijk dat de leercurve echt bestaat, de interface heeft veel knoppen, maar er zijn uitstekende gratis handleidingen die je in een kwartier door je eerste opname loodsen.

Linda: En misschien wel het aantrekkelijkste: er is geen abonnement, geen watermerk, geen tijdslimiet. Iets wat commerciële concurrenten al snel enkele tientjes per maand vragen, doet OBS Studio gratis en waarschijnlijk beter. Ideaal voor een schoolklas, een sportvereniging die trainingen wil vastleggen, of iemand die serieus wil beginnen met content maken zonder eerst honderden euro's uit te geven.

PolarSteps is de gratis Nederlandse reis-app die je reis stilletjes in kaart brengt en er een deelbaar verhaal van maakt.

Erik: De tweede tip is toepasselijk in deze vakantieperiode: een reis-app die PolarSteps heet. Hij komt uit Amsterdam, is dus gewoon Nederlands, en doet één ding heel goed. Hij houdt automatisch bij waar je op reis naartoe gaat en maakt daar een prachtige visuele kaart en dagboek van, die je met vrienden en familie kunt delen of gewoon voor jezelf kunt bewaren.

Linda: De manier waarop hij werkt is aangenaam simpel. Je start een reis in de app zodra je vertrekt, en daarna vergeet je hem eigenlijk. De app houdt op de achtergrond stilletjes je route bij en markeert elke stad of plek waar je doorheen komt. Als je foto's maakt, kun je die aan specifieke plekken koppelen. Wanneer je thuiskomt, of zelfs terwijl je nog onderweg bent, heb je een rijk, geïllustreerd verhaal van je reis dat je met een linkje kunt delen. Geen sociale-media-account nodig, geen algoritme dat bepaalt wie het te zien krijgt.

Erik: De privacyhoek is de moeite waard om te noemen. PolarSteps deelt je reis alleen met mensen die je expliciet uitnodigt. Het is geen openbare feed. Gebruikers geven vaak aan dat het veel minder accu vraagt dan verwacht, omdat de app locatiepunten met tussenpozen opneemt in plaats van constant. De kernfuncties zijn gratis. Er is ook een optionele betaalde laag waarmee je aan het einde van je reis een gedrukt hardcover reisboek kunt bestellen, dat is inmiddels een populair cadeau geworden voor opa en oma. De app werkt op iPhone en Android, door heel Europa zonder gedoe, en is een van de weinige echt Europese consumenten-apps in deze categorie.

Linda: En dat laatste is misschien wel de leukste bijvangst: een Nederlands techbedrijf dat internationaal serieus concurreert in consumentensoftware, terwijl we het meestal hebben over Amerikaanse en Aziatische reuzen. PolarSteps is een goed voorbeeld dat het kan.

Linda: Vandaag hadden we het over: het nieuwe open AI-model Inkling van Mira Murati's Thinking Machines, Airbus die negenhonderd applicaties uit Amazons cloud haalt en naar een Franse aanbieder verhuist, Zuid-Korea dat historische chipdeals sluit in San Francisco, Taiwan dat kiest voor zorgrobots in plaats van gevechtsrobots, en twee dingen om zelf te proberen: de gratis opname- en streamingstudio OBS Studio en de Nederlandse reis-app PolarSteps.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.