AI-prijzenoorlog: OpenAI, SpaceXAI & Meta + Taiwan boom

Linda: Welkom bij The State of Tech, vrijdag 24 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: OpenAI, SpaceXAI en Meta lossen binnen een dag nieuwe modellen en ontketenen een prijzenoorlog, Taiwan draait op volle toeren door de honger naar AI-hardware, OpenAI kondigt vanavond een grote update aan van zijn programmeer-assistent Codex, en Bosch bouwt samen met start-up EMASS slimme trackers die zelf nadenken. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de versleutelde Europese agenda-app Tuta Calendar en de vernieuwde geluidsstudio Audacity. We beginnen met die AI-prijzenoorlog.

OpenAI, SpaceXAI en Meta lossen binnen 24 uur nieuwe modellen en zetten de AI-prijzen fors onder druk.

Linda: Er is in de afgelopen 24 uur iets opvallends gebeurd. Drie van de grootste AI-labs ter wereld kwamen op dezelfde dag met nieuwe modellen naar buiten. OpenAI bracht drie varianten van GPT-5.6 uit, met de bijnamen Sol, Terra en Luna. Elon Musks SpaceXAI volgde met Grok 4.5, en Meta lanceerde Muse Spark 1.1. Allemaal binnen een etmaal. Het directe effect: de prijs per token, dat zijn de kleine tekstblokjes waarmee deze modellen rekenen, is fors gedaald voor zakelijke klanten.

Erik: En dat is precies het scharnier waar het om draait. Tot nu toe zaten veel Europese bedrijven vast in wat vriendelijk de pilotfase heet: kleine experimentjes, omdat de rekening voor een AI-assistent voor elke medewerker gewoon te hoog was. Als de prijs zo daalt, verandert dat rekensommetje van de ene dag op de andere. Een klantenservice die AI eerst alleen inzette voor de lastigste twintig procent van de gesprekken, kan het opeens verantwoorden voor de hele wachtrij. Dat is de sprong van experiment naar echte productie, en die zien we nu in real time.

Linda: Voor Nederlandse bedrijven is de timing interessant. Veel organisaties wachtten op duidelijkheid over de AI Act voordat ze serieus budget durfden vrij te maken. Nu de regelgeving langzaam vorm krijgt én de kosten dalen, komt die knop tot handelen dichterbij. Denk aan verzekeraars, banken, gemeenten en zorginstellingen die AI eerst alleen in pilots draaiden. Analisten wijzen er tegelijk op dat een prijzenoorlog vooral de kleinere aanbieders raakt. Europese hoop-in-bange-dagen zoals Mistral in Frankrijk of het Nederlandse Silverflow moeten straks óf een niche vinden, óf meebewegen met tarieven die eigenlijk alleen de grootste labs kunnen dragen.

Erik: En daar zit de andere kant van dit verhaal. Hoe goedkoper deze modellen worden, hoe moeilijker het wordt om nog een eigen Europees alternatief overeind te houden. Dat is een politieke discussie die in Den Haag en Brussel niet ontkomt kan worden aan. Toezichthouders zoals de Autoriteit Persoonsgegevens en de nieuwe Nederlandse AI-toezichthouder waarschuwen bovendien dat lagere prijzen ook lagere drempels voor slordig gebruik betekenen. Meer bedrijven die AI aanzetten, betekent ook meer bedrijven die er onvoldoende over nadenken.

Taiwan draait op volle toeren, industriële productie schiet bijna 23 procent omhoog door AI-hardware.

Linda: De Taiwanese economie beleeft een uitzonderlijk moment. De industriële productie steeg met bijna 23 procent op jaarbasis, vooral gedreven door IT en elektronica. De officiële elektriciteitsindex van het land staat al vijftien maanden op dieprood, en rood betekent hier juist positief: de fabrieken slurpen zoveel stroom dat de economie officieel als hoogconjunctuur wordt geclassificeerd. De motor achter dit alles is AI-hardware, dus servers, netwerkapparatuur en de gespecialiseerde chips die grote taalmodellen mogelijk maken.

Erik: En dit sluit direct aan op dat eerste verhaal. Goedkopere AI voor klanten betekent meer gebruik, en meer gebruik betekent meer servers, meer chips en meer van de fysieke infrastructuur die Taiwan nu eenmaal beter maakt dan bijna iedereen. TSMC is de meest bekende naam, maar er zit een heel ecosysteem aan Taiwanese bedrijven achter, die printplaten, kabels en koelsystemen leveren voor AI-datacenters. Die hele keten draait nu op volle capaciteit, en dat is niet zonder gevolgen voor Europa.

Linda: Voor Europa levert dat een bekend probleem op. Europese cloudbedrijven, van Schwarz Group's Stackit in Duitsland tot OVHcloud in Frankrijk en Leaseweb hier in Nederland, proberen soevereine AI-capaciteit op het continent op te bouwen. Maar de onderdelen die ze nodig hebben komen uit Taiwan, en Taiwan geeft voorrang aan de grootste afnemers, die overwegend Amerikaans zijn. Dat betekent langere wachttijden en hogere prijzen voor Europese kopers.

Erik: En het scherpt de geopolitieke inzet aan. Elke verstoring rond Taiwan, of dat nu spanning met China is of een aardbeving, raakt regelrecht de Nederlandse economie. Onze datacenter-clusters, van Amsterdam tot Middenmeer, draaien op componenten die één specifieke zeeroute afleggen. ASML in Veldhoven zit weliswaar aan de andere kant van die keten, als leverancier aan TSMC, maar ook daar geldt: als er iets misgaat rond Taiwan, staat de hele wereld te trekken aan dezelfde beperkte voorraad.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

OpenAI kondigt vanavond een grote onthulling aan rond programmeer-assistent Codex.

Erik: OpenAI strooit de hele week met hints over iets dat de Codex-onthulling wordt genoemd, later vandaag. Codex is de programmeer-assistent van het bedrijf, de tool die softwareontwikkelaars helpt bij het schrijven en debuggen van code. Een van OpenAI's eigen ingenieurs, Tibo Sottiaux, teasde de aankondiging op social media, en de speculatie loopt inmiddels op. De beste gokken: een nieuw programmeermodel, een aparte Linux-app, spraakbesturing, of een compleet nieuwe werkomgeving die van Codex een soort commandocentrum maakt waarin je meerdere AI-hulpjes tegelijk kunt aansturen.

Linda: De context is belangrijk. Deze maand werd Codex breed beschikbaar met die nieuwe GPT-5.6-varianten van net, en het aantal actieve gebruikers is flink gestegen. Wat OpenAI lijkt te bouwen is minder een slimmere automatische aanvulling en meer een dashboard waarin een ontwikkelaar verschillende AI-helpers parallel aan het werk kan zetten. Eén helper schrijft de tests, een tweede kijkt naar de beveiliging, en een derde controleert of de code aansluit op het oorspronkelijke ontwerp. De mens blijft de baas, maar houdt vooral toezicht in plaats van elke regel zelf te typen.

Erik: Voor Nederlandse softwareteams is dat een echte verandering in hoe het werk eruitziet. GitHub en Microsoft hebben hun eigen versie met Copilot, en er zijn Europese alternatieven van bedrijven als Codeium en Tabnine die hun plek proberen te behouden. Maar de richting is duidelijk: programmeren wordt steeds meer supervisie. Dat roept concrete vragen op voor opleidingen, voor beginnende ontwikkelaars en voor hoe bedrijven productiviteit meten. Als één ontwikkelaar met goede AI-vaardigheden het werk van drie doet, wat betekent dat dan voor de arbeidsmarkt?

Linda: En dat is niet abstract. Bij grote Nederlandse werkgevers zoals ING, Adyen en Bol staat in vacatures inmiddels expliciet dat ervaring met AI-programmeerhulpen een pré is. Universiteiten en hogescholen worstelen tegelijk met de vraag hoe ze studenten nog leren zelf goed te programmeren, als hun toekomstige werk deels bestaat uit het beoordelen van code die AI heeft geschreven.

Bosch en start-up EMASS bouwen samen slimme trackers die zelf nadenken, zonder constant te bellen met de cloud.

Erik: Niet alles in AI gebeurt in een gigantisch datacenter. Een samenwerking die vandaag werd aangekondigd tussen Bosch Sensortec, de Duitse sensorreus, en een bedrijf dat EMASS heet, gaat juist over het tegenovergestelde: piepkleine, batterijgevoede apparaatjes die hun rekenwerk ter plekke doen. De twee bedrijven presenteren een referentieontwerp voor asset-trackers, dat zijn de kleine kastjes die pakketten, zeecontainers en industriële apparatuur volgen. Het slimme zit in wat er met de data gebeurt.

Linda: Traditionele trackers bellen constant naar huis, wat de batterij leegzuigt en netwerken volgooit met informatie die niemand leest. Het nieuwe ontwerp verwerkt sensordata lokaal, op superzuinige chips, en verstuurt alleen iets als er echt iets aan de hand is. Een koelketentransport met vaccins, bijvoorbeeld, geeft alleen een seintje als de temperatuur buiten de veilige marges glijdt of als de doos valt. De rest van de tijd houdt het apparaatje zich stil, en de batterij gaat maandenlang mee.

Erik: Voor de Nederlandse logistiek is dit echt bruikbaar. Ons land draait op grensoverschrijdend transport, en de eisen aan koelketens voor medicijnen, verse voeding en chemie worden alleen maar strenger. Een tracker die maanden zonder batterijwissel meegaat, en die alleen echte problemen meldt, drukt de kosten en verbetert de naleving tegelijk. De Rotterdamse haven experimenteert hier al mee, en ook bedrijven als PostNL en DHL kijken naar dit type sensor.

Linda: En het past netjes bij de bredere Europese druk op zuinigere elektronica: minder stroom, minder netwerkverkeer, minder afval. De bredere boodschap is dat edge-AI, dus slimme algoritmes op piepkleine apparaten, langzaam volwassen wordt. Niet alles hoeft naar het datacenter. Sterker nog, hoe meer van dit werk lokaal gebeurt, hoe minder druk er op die Taiwanese chipketen komt te staan waar we het net over hadden.

Tuta Calendar is de versleutelde Europese agenda-app die je afspraken buiten het advertentiecircuit houdt.

Erik: Tot slot twee dingen die je vandaag kunt uitproberen. Als eerste een agenda-app die veel Europese privacyliefhebbers aanbevelen: Tuta Calendar. Die komt van het Duitse bedrijf achter Tuta Mail, en is helemaal gebouwd rond end-to-end versleuteling. Dat betekent dat de afspraken die je inplant, de namen van mensen die je ontmoet, en de notities die je toevoegt, worden opgeslagen in een vorm die Tuta zelf niet kan lezen. Alleen jouw eigen apparaten kunnen die informatie ontsleutelen.

Linda: En dat is niet overdreven relevant. Een standaard agenda-item in Google of Apple is een verrassend gedetailleerd beeld van je leven. Waar je heen gaat, wie je ontmoet, wanneer je naar de dokter gaat, wanneer je de kinderen naar sport brengt. Adverteerders zijn dol op dat soort data, en zelfs als de grote aanbieders het niet direct gebruiken, staat het wel op hun servers. Tuta draait die logica om: het bedrijf kan simpelweg niet overhandigen wat het niet kan lezen. Voor Nederlandse advocaten, journalisten, artsen of ambtenaren met vertrouwelijke agenda's is dat een serieus verschil.

Erik: De praktische kant. Tuta Calendar is gratis voor een basisaccount, met betaalde varianten vanaf een paar euro per maand voor meer opslag en extra functies. De app werkt op iPhone, Android, in de browser, en op Windows, Mac en Linux. De installatie kost ongeveer tien minuten als je al contacten en afspraken hebt om te importeren, en Tuta biedt handleidingen voor het overzetten vanuit Google of Apple.

Linda: Reviews melden dat de interface strak is, misschien iets minder speels dan die van Google, maar juist prettig voor mensen die hun agenda vooral als werktool gebruiken. Voor Nederlandse organisaties die worstelen met de vraag of Amerikaanse cloudagenda's nog wel passen bij de eisen van de Autoriteit Persoonsgegevens, is dit een concrete optie om vandaag uit te proberen.

Audacity krijgt een grote opknapbeurt en verandert de gratis klassieker in een moderne podcaststudio.

Erik: Het tweede is een naam die veel mensen al kennen, maar die je waarschijnlijk al een tijd niet meer hebt geopend: Audacity, de gratis open-source geluidsbewerker. Het programma bestaat al meer dan twintig jaar, en heeft net een van de belangrijkste updates in jaren gekregen. Het uiterlijk is gemoderniseerd, de ingebouwde effecten zijn opnieuw gebouwd, en er zit nu fatsoenlijke ondersteuning in voor multitrack-podcastmontage, wat vroeger altijd wat houterig aanvoelde.

Linda: Wat Audacity opnieuw de moeite waard maakt: het is echt gratis, draait op Windows, Mac en Linux, en er is geen account of abonnement nodig. Dat is bijzonder in een markt waar bijna elke degelijke audiotool je richting een maandelijkse rekening duwt. Of je nu een spraakbericht voor familie opneemt, een oude interviewband opschoont, een podcast monteert of geluid trimt voor een video, Audacity kan het aan. De nieuwe ruisonderdrukking werkt bovendien veel beter dan de oude versie, die vaak nog een licht robotachtig klankje achterliet.

Erik: Voor wie erover denkt om een podcast te beginnen, of gewoon spraak moet opnemen en bewerken voor werk of studie, is dit een verstandige startplek. Recensenten prijzen het programma vooral omdat het verrassend veel kan voor de prijs, wat dus nul is. Downloaden duurt een paar minuten vanaf de officiële Audacity-website, en op YouTube staat een enorme berg gratis instructiefilmpjes voor wie graag met een uitleg meekijkt. Eén tip om meteen aan te zetten: schakel de automatische back-up in, zodat een crash halverwege een montage van twee uur niet meteen al je werk kost.

Linda: Vandaag hadden we het over: de AI-prijzenoorlog tussen OpenAI, SpaceXAI en Meta, Taiwan dat rood gloeit door de AI-hardwarehonger, de teaser rond OpenAI's Codex-onthulling, Bosch en EMASS die slimme trackers bouwen die zelf nadenken, en twee dingen om zelf te proberen: de versleutelde agenda-app Tuta Calendar en de vernieuwde geluidsstudio Audacity.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.