Musk & Anthropic: deal van $40 mrd, Kimi K3 open model

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 18 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Elon Musk draait bij over Anthropic dankzij een deal van veertig miljard, China zet naar eigen zeggen het eerste commerciële hersenimplantaat aan, Moonshot lost het grootste open AI-model ooit, en chipaandelen krijgen wereldwijd rake klappen. Plus twee dingen om vandaag zelf te proberen: de transcriptie-app Whishper die volledig op je eigen laptop draait, en de Franse leeslijst-app Wallabag. We beginnen met die opvallende deal tussen Musk en Anthropic.

Musk draait bij over Anthropic nu die veertig miljard aan rekenkracht bij zijn xAI afneemt.

Linda: Elon Musk heeft opeens een heel ander verhaal over Anthropic. Tot voor kort noemde hij het bedrijf laatdunkend, nu heet Anthropic ineens een van de leidende AI-labs. En de reden is niet ingewikkeld. Anthropic blijkt sinds mei een van de grootste klanten van Musks eigen AI-firma xAI. Ze hebben een contract getekend voor driehonderd megawatt aan rekenkracht uit het Colossus-datacenter bij Memphis. Totale waarde: ongeveer veertig miljard dollar aan omzet voor xAI, lopend tot mei 2029.

Erik: En dat is een bizarre situatie, want Anthropic en xAI concurreren keihard om dezelfde klanten voor hun modellen. Wat je hier ziet, is hoe extreem de schaarste aan rekenkracht is geworden. Anthropic heeft stroom en chips nodig op een schaal die maar een handvol partijen kan leveren, en xAI heeft die capaciteit toevallig gebouwd. Dus wordt je concurrent je verhuurder. Op papier is xAI een modellenlab, maar door deze deal lijkt het bedrijf meer op een gespecialiseerd nutsbedrijf voor de rest van de AI-industrie.

Linda: Voor Europa moet dat getal even landen. Driehonderd megawatt is ongeveer het stroomverbruik van een middelgrote Europese stad, gereserveerd voor één klant op één locatie. De hele Europese Gigafactory-plannen samen komen nog niet aan die orde van grootte. In Nederland zie je de spanning al bij nieuwe datacenteraanvragen: netbeheerder TenneT waarschuwt al langer dat het stroomnet in bijvoorbeeld Noord-Holland de aanvragen niet meer aankan.

Erik: En dat maakt dit soort deals ook geopolitiek relevant. Als de grote AI-labs hun capaciteit onderling regelen via bilaterale contracten in de Verenigde Staten, blijft er voor Europese partijen weinig te kiezen behalve inkopen bij dezelfde Amerikaanse leveranciers. De veertig miljard laat zien dat de echte macht in AI steeds minder bij de modellen zit, en steeds meer bij wie de stekkers en de koeling in handen heeft.

China zet naar eigen zeggen het eerste commerciële hersenimplantaat aan.

Linda: China heeft aangekondigd wat het omschrijft als het eerste commerciële invasieve hersenimplantaat. Dat is een stap voorbij de klinische studie: het wordt gepresenteerd als een product dat verkocht en ingezet kan worden, niet alleen getest. Details ontbreken nog en onafhankelijke verificatie moet nog volgen, maar als het klopt zet Beijing daarmee een stap voor op programma's als Neuralink, dat nog stevig in de studiefase zit.

Erik: Wel even voorzichtig zijn met dat woord commercieel. Het kan van alles betekenen, van een streng afgebakende medische ingreep in een paar ziekenhuizen tot een echt goedgekeurd hulpmiddel. De aankondiging is daar niet duidelijk over. Wat wel duidelijk is: Beijing behandelt hersen-computer-interfaces als strategische industrie, naast chips en AI, en wil als eerste een echte marktimplementatie neerzetten.

Linda: Voor patiënten met ernstige verlamming of communicatiestoornissen is deze technologie levensveranderend, dus de medische inzet is reëel. Maar er komen wel forse vragen bij kijken. Een implantaat dat hersensignalen leest, roept vragen op over toestemming, veiligheid op de lange termijn, wie eigenaar is van de data, en wat er gebeurt als het bedrijf achter het apparaat verdwijnt of wordt overgenomen.

Erik: Europese toezichthouders werken al langer aan regels voor neurotechnologie onder de wetgeving voor medische hulpmiddelen. Nederland heeft daar via het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, oftewel er-ie-vee-em, aan meegepraat. Een Chinees commercieel implantaat op de markt vergroot de druk om die kaders concreet te maken, want ziekenhuizen krijgen straks vragen van patiënten die het gewoon willen proberen.

Moonshot AI lost Kimi K3, het grootste open model ooit met twee komma acht biljoen parameters.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Erik: Het Chinese lab Moonshot AI heeft Kimi K3 uitgebracht en de cijfers springen eruit. Ongeveer twee komma acht biljoen parameters, een contextvenster van één miljoen tokens, en de gewichten worden uiterlijk 27 juli openbaar. Er komen twee versies: eentje voor chat en agent-taken, eentje afgestemd op grootschalige parallelle verwerking. Via de programmeer-koppeling betaal je drie dollar per miljoen invoertokens en vijftien voor uitvoer, wat de meeste westerse topmodellen onderbiedt.

Linda: Het echte nieuws zit niet in de omvang, maar in de openheid. Open gewichten betekent dat iedereen het model kan downloaden en op eigen infrastructuur kan draaien. Dat is een heel andere propositie dan een gesloten programmeer-koppeling. Voor bedrijven die zich zorgen maken over gevoelige data die naar een Amerikaanse cloud gaan, of over de prijs die op een dag ineens omhoog kan, verandert een open model van dit kaliber de rekensom. En dat contextvenster van een miljoen tokens is ongeveer een dikke roman in één prompt, handig voor juridisch werk, code-onderzoek en wetenschappelijke analyse.

Erik: Er zit wel een serieuze haak aan. Een model van deze omvang draai je niet op een laptop, en ook niet op een gewone server. Je hebt een klein cluster aan topversnellers nodig, en die heeft vrijwel geen enkel Nederlands bedrijf staan. Open gewichten betekent in de praktijk dus nog steeds ergens rekenkracht huren, en de vraag is waar. Nederlandse en Europese cloudpartijen zien dit als een kans om een versie binnen de Europese Unie te hosten, onder Europees recht. Voor onze publieke sector zou dat betekenen dat je serieus AI-werk kunt doen zonder dat data buiten Europa belanden.

Chipaandelen krijgen klappen nu beleggers de AI-rally in twijfel trekken.

Linda: Techaandelen kregen deze week rake klappen. De Nasdaq sloot gisteren twee komma twee procent lager en de brede chipindex staat over deze maand bijna eenentwintig procent in de min. Chipmakers en AI-namen leidden de daling. In Europa ging het eergisteren dezelfde kant op: de techdeelindex van de Stoxx zeshonderd zakte mee, en ASML, de Nederlandse machinebouwer die middenin de AI-toeleveringsketen zit, hoorde bij de grootste dalers.

Erik: De kern is dat beleggers hardere vragen stellen over de vraag of al dat geld dat in AI-datacenters wordt gestoken, ooit een fatsoenlijk rendement gaat opleveren. We hadden het net over een deal van veertig miljard tussen twee labs. Vermenigvuldig dat patroon over de hele sector en de bedragen worden ongemakkelijk. Analisten waarschuwen ook al voor overaanbod in bepaalde chipcategorieën volgend jaar, en dat begint te knagen aan het sentiment, ook waar de vraag op zich nog gezond is.

Linda: Voor Nederland is de blootstelling flink. ASML verkoopt de machines die elke geavanceerde chipfabriek ter wereld nodig heeft, dus minder investeringen in fabrieken raken het orderboek direct. Ook ASM International en BE Semiconductor zitten in diezelfde hoek. Als de correctie doorzet, voelt de AEX dat meteen, en het raakt indirect ook de pensioenfondsen die zwaar in tech zitten.

Erik: Interessant is dat er onder dat dalende cijfer ook een rotatie speelt. Het geld verlaat tech niet per se, maar schuift van de meest oververhitte namen naar defensievere posities. Zo'n verschuiving gaat vaak vooraf aan een bredere herprijzing. En als dat gebeurt, kunnen de Europese plannen voor eigen AI-fabrieken opeens in een heel ander licht komen te staan, want de businesscase leunt sterk op de aanname dat de vraag blijft doorgroeien.

Whishper maakt van je eigen laptop een privé-transcriptiestudio zonder cloud.

Linda: Dan iets waar je vandaag zelf mee aan de slag kunt. De eerste is een open-source transcriptie-app die Whishper heet, gespeld met een h. Het draait bovenop het spraakherkenningsmodel van OpenAI, maar dan volledig op je eigen machine of een klein thuisservertje. Je zet er een audio- of videobestand in, en je krijgt een doorzoekbaar transcript terug met tijdcodes, sprekeronderscheid en export naar ondertitels.

Erik: De hele bedoeling van Whishper is dat er niets van je apparaat af gaat. Voor journalisten met vertrouwelijke bronnen, advocaten met cliëntopnames, onderzoekers die interviews doen, of iedereen die met de Algemene verordening gegevensbescherming rekening moet houden bij persoonlijke audio, is dat belangrijk. Volgens gebruikers is de nauwkeurigheid solide in het Nederlands, Duits, Frans, Spaans en Italiaans, en lange bestanden trekt het goed. Het vertaalt ook terwijl het transcribeert, dus een Spaans interview kan er in één keer als Engelse tekst uitrollen.

Linda: Installeren is niet helemaal één klik. Het draait in Docker, een manier om software zo te verpakken dat het op elke machine hetzelfde werkt, en op de projectpagina op GitHub staat een duidelijke handleiding. Heb je al een thuisserver of een oudere laptop over, dan sta je binnen een uur draaien. En anders werkt het ook op een gewone desktop, alleen wat trager bij hele lange bestanden. Het is gratis, de code is open en er is geen account. Zeker voor journalisten en zorgprofessionals in Nederland is die combinatie zeldzaam.

Wallabag bewaart de artikelen die je nog wilde lezen, op jouw voorwaarden.

Erik: De tweede tip is Wallabag. Dat is een open-source app om artikelen op te slaan om later te lezen, in dezelfde categorie als de bekende commerciële diensten, maar gebouwd en gehost in Frankrijk met de nadruk op wat de gebruiker zelf in handen houdt. Je installeert een browserknop of de mobiele app, en met één klik zet je elk artikel netjes leesbaar weg voor later, online of offline.

Linda: Wat Wallabag onderscheidt, is waar je leeslijst staat. Je kunt kiezen voor een bescheiden jaarabonnement op de Europese gehoste versie, waarbij alles op servers binnen de Europese Unie blijft, of je installeert het zelf op een thuisserver en beheert de hele stapel zelf. Hoe dan ook: de artikelen die je bewaart, de markeringen die je maakt en de labels die je toevoegt blijven van jou, en niet van een advertentieplatform dat je interesses probeert te profileren.

Erik: De basis werkt goed. Voorlezen via spraaksynthese voor tijdens een wandeling, export naar epub voor je Kindle of Kobo, en volledige tekstzoek door je hele archief. Gebruikers bouwen daar in de loop van de jaren gerust duizenden artikelen op, en Wallabag houdt die toegankelijk. En dat is precies waar concurrenten in de afgelopen jaren stukliepen: overgenomen, gesloten, of ineens achter een duurder abonnement. Voor een Nederlandse luisteraar die een rustiger relatie met de nieuwsstroom wil, en een leesarchief dat de volgende overnamegolf overleeft, is Wallabag een prima stille keuze.

Linda: Vandaag hadden we het over: Musks ommezwaai over Anthropic dankzij die enorme compute-deal, China dat een commercieel hersenimplantaat aankondigt, Moonshots reusachtige open model Kimi K3, en de forse correctie op de chipmarkt. En twee dingen om zelf te proberen: de transcriptie-app Whishper op je eigen laptop, en de Franse leeslijst-app Wallabag.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.