Bank of England waarschuwt over AI-risico's in financieel systeem

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 11 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: de Bank of England waarschuwt dat de AI-boom de risicokaart van de financiële wereld hertekent, het Witte Huis pompt ruim twee miljard dollar in Amerikaanse kwantumcomputers, het Chinese AI-kwadraat haalt ruim zevenhonderd miljoen dollar op voor humanoïde robots op wielen, ASUS en Dell brengen een nieuwe golf AI-laptops met eigen neurale chips, plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis wachtwoordmanager KeePassXC en de schrijfassistent NovelCrafter voor lange projecten. We beginnen bij de Bank of England.

De Bank of England waarschuwt dat de AI-boom stilletjes de risicokaart van de mondiale financiële wereld hertekent.

Linda: De Bank of England heeft in haar halfjaarlijkse stabiliteitsrapport een van de scherpste waarschuwingen tot nu toe uitgedeeld over AI in het financiële systeem. De snelle uitrol van AI bij banken, verzekeraars en handelaren opent volgens de toezichthouder nieuwe wegen voor cyberaanvallen en kan schokken in de markt versterken. Het gaat niet om één dramatisch incident, maar om het oppervlak: meer AI-systemen, meer datastromen, meer externe leveranciers, en alles hangt aan elkaar. Een handjevol kritieke technologie-aanbieders zit inmiddels onder een groot deel van de Europese financiële infrastructuur.

Erik: En daar zit precies de angel. Als één zo'n leverancier gehackt wordt, of een AI-model gaat zich onder stress raar gedragen, dan gaat dat effect snel rond. De toezichthouder duwt banken weg van de oude afvinklijstjes en richting wat ze continue cyberweerbaarheid noemen: permanent testen, monitoren, en ervan uitgaan dat er ergens iets misgaat.

Linda: Er speelt nog een tweede zorg, en die is minstens zo interessant. Wanneer veel banken en hedgefondsen vergelijkbare AI-modellen inzetten voor handels- en risicobeslissingen, gaan hun reacties op een schok op elkaar lijken. Dat kuddegedrag, aangestuurd door machines in plaats van mensen, kan een kleine trilling omtoveren in een flinke uitverkoop. De vraag die de Britten expliciet op tafel leggen: begrijpen toezichthouders eigenlijk wel hoe die modellen zich sámen gedragen als de markt onrustig wordt?

Erik: Voor Nederland is dit geen ver-van-mijn-bedshow. De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten volgen deze discussie op de voet, en de grote Nederlandse banken draaien op dezelfde handvol Amerikaanse cloud- en AI-leveranciers. Ook pensioenfondsen zetten steeds meer AI in voor risicomodellen. Als Londen strenger gaat toetsen, komt Frankfurt via de Europese Centrale Bank vaak snel achteraan. Verwacht dat DNB de komende maanden dezelfde vragen gaat stellen aan Nederlandse instellingen.

Het Witte Huis belooft ruim twee miljard dollar om Amerikaanse kwantumcomputers naar bruikbare schaal te tillen.

Linda: Washington legt serieus geld op tafel voor kwantumcomputing. Het Witte Huis kondigde ruim twee miljard dollar aan steun aan voor negen Amerikaanse kwantumbedrijven, gekoppeld aan een programma dat mikt op bruikbare, fouttolerante kwantummachines. Onder de motorkap draait een meetprogramma van defensie-onderzoeksbureau DARPA, dat door de hype heen probeert te snijden: welke ontwerpen schalen echt, welke foutcorrectie houdt stand, en welke bedrijven verdienen publiek geld voor de weg naar 2033?

Erik: Dat is een duidelijke verschuiving: van onderzoek financieren naar industriële kampioenen kiezen. En dat legt druk op elke andere regio die mee wil doen. Europa heeft topkennis, van Delft tot München tot Grenoble, en bedrijven als Pasqal, IQM en eleQtron bouwen echte hardware. Maar de financiering is versnipperd over nationale programma's en het EU Quantum Flagship, en komt niet in de buurt van twee miljard in één klap.

Linda: Er zit ook een veiligheidsdimensie aan. Een kwantumcomputer die groot genoeg is, kan uiteindelijk de versleuteling breken die vandaag banken, overheden en ziekenhuizen beschermt. Amerikaanse en Chinese overheidssteun bepaalt straks wie als eerste zo'n machine heeft, en wie eerst de post-kwantumcryptografie op orde krijgt.

Erik: Voor Nederland is dit dubbel relevant. QuTech in Delft, een samenwerking van de TU Delft en TNO, hoort tot de wereldtop op kwantumhardware, en spin-offs als QuantWare en Delft Circuits bouwen componenten die wereldwijd worden gebruikt. Maar zonder een Europese pot van vergelijkbare omvang dreigt de sector deels naar Amerikaanse partners te trekken. Het kabinet werkt aan een nationaal groeifonds-programma voor kwantum, en na deze Amerikaanse zet neemt de druk op Den Haag en Brussel toe om harder aan te sluiten.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Chinese robotbouwer AI-kwadraat haalt zevenhonderdvijfendertig miljoen dollar op voor humanoïde robots op wielen.

Erik: In Shenzhen heeft AI-kwadraat Robotics een ronde van rond de zevenhonderdvijfendertig miljoen dollar gesloten, waarmee de waardering boven de drie miljard uitkomt. De investeerders zijn een opvallende mix van staatsgelinkte partijen, industriële bedrijven en financiële geldschieters. Dat zegt iets over hoe strategisch China dit veld inmiddels vindt. AI-kwadraat bouwt geen lopende en rennende humanoïde die je in flitsende demofilmpjes ziet. Hun robots hebben een menselijk bovenlijf en handen met vijf vingers, maar staan op wielen in plaats van benen.

Linda: Die ontwerpkeuze is belangrijker dan hij klinkt. Benen zijn lastig, duur en vaak overbodig in magazijnen, fabrieken of ziekenhuizen waar de vloer vlak is. Met wielen mikt het bedrijf op machines die eenvoudiger te bouwen zijn, goedkoper in onderhoud en makkelijker in te zetten. In de praktijk betekent dat: sneller terugverdiend voor de bedrijven die ze kopen.

Erik: En daar komt de druk op Europa vandaan. Als wielhumanoïden uit China straks voor een fractie van de prijs in Europese logistieke centra staan, gaan inkoopbeslissingen achter dat prijskaartje aan. Europese spelers in industriële robotica, van ABB tot KUKA tot nieuwere startups, hebben diepe expertise, maar werken meestal met kleinere rondes.

Linda: Voor Nederland is dit concreet. Distributiecentra van Bol, Coolblue en Albert Heijn zijn precies het soort omgeving waar deze wielhumanoïden hun werk kunnen doen: vlakke vloeren, herhalende taken, personeelstekorten. TU Eindhoven heeft sterke robotica-onderzoeksgroepen, maar de commerciële productie zit vooral in Azië. In Brussel wordt intussen al gepraat over herkomsteisen voor kritieke robotica, vergelijkbaar met de discussie over Chinese elektrische auto's.

ASUS en Dell lanceren een nieuwe golf AI-laptops en werkstations met eigen neurale chips.

Erik: De AI-computer schuift op. ASUS bracht deze week nieuwe Vivobook-laptops uit met Intel-processors met een aparte neurale rekenchip, oftewel een klein onderdeel in de laptop dat AI-taken lokaal afhandelt. Dell volgde met een lijn nieuwe werkstations voor ingenieurs, ontwerpers en onderzoekers, plus een bureaumachine bedoeld voor teams die grotere AI-modellen willen draaien zonder cloud.

Linda: Wat hier interessant is, is niet één specifiek product. Het is dat de industrie stilletjes herdefinieert hoe een gewone computer eruitziet. Jarenlang deden de hoofdprocessor en de videokaart al het zware werk. Nu komt er een derde onderdeel bij met maar één taak: AI-modellen efficiënt draaien, op je eigen bureau, zonder data ergens heen te sturen. Dat betekent snellere transcriptie, slimmer zoeken in je eigen bestanden en beeld- en videobewerking zonder cloudabonnement.

Erik: Voor Europese kopers zijn er twee praktische kanten. Op prijs: deze machines duiken op in het middensegment, niet alleen bovenin, en dat versnelt de vervanging op kantoren volgend jaar. Op privacy: AI lokaal draaien is onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming aantrekkelijk. Gevoelige documenten, personeelsdossiers of cliëntgegevens hoeven niet naar een Amerikaanse of Chinese cloud. Advocatenkantoren, ziekenhuizen en publieke diensten kijken daar met veel belangstelling naar.

Linda: In Nederland speelt dit acuut. Gemeenten, ziekenhuizen en kantoren als NautaDutilh en De Brauw willen AI inzetten, maar botsen op de vraag: waar gaat die data heen? Een laptop die complete AI-modellen op het apparaat zelf draait, lost een groot deel van die hoofdpijn op. De hobbel zit in de software: de hardware is er sneller dan de programma's die er echt gebruik van maken. Wie nu inkoopt, koopt eigenlijk voor 2027.

De gratis wachtwoordmanager KeePassXC houdt al je logins op je eigen apparaat en uit de cloud.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt. De eerste is KeePassXC, een gratis open-source wachtwoordmanager die stilletjes populair is geworden bij mensen die niet hun hele digitale leven bij een grote cloudaanbieder willen parkeren. Hij draait op Windows, macOS en Linux, en er zijn bijpassende apps voor iPhone en Android via compatibele clients.

Linda: Het idee is simpel. KeePassXC bewaart al je wachtwoorden in één versleuteld bestand op je eigen apparaat. Je ontgrendelt dat bestand met één sterk hoofdwachtwoord, en vanaf dat moment vult de app logins in, genereert lange willekeurige wachtwoorden voor nieuwe sites en waarschuwt als je hetzelfde wachtwoord op meerdere plekken hergebruikt. Omdat het bestand op jouw machine staat, gaat er niets naar servers van een bedrijf, tenzij je het zelf synchroniseert via bijvoorbeeld je eigen cloudopslag.

Erik: Voor Europese gebruikers is dat zelfbeheer een groot pluspunt. Er is geen abonnement, geen account om aan te maken en geen leverancier die datalekken op jouw kluis kan opleveren. Beveiligingsonderzoekers prijzen het project consequent om zijn transparantie, en er zijn meerdere onafhankelijke audits gedaan.

Linda: Concreet: installeer de app, maak een database aan, verzin een sterk hoofdwachtwoord en importeer je logins uit je browser. Het kost een kwartier. Eén tip die ervaren gebruikers vaak geven: maak een back-up van dat versleutelde bestand op een externe schijf of een eigen versleutelde cloudmap. Raak je het kwijt, dan raak je alles kwijt.

NovelCrafter is een AI-schrijfassistent die is gebouwd voor mensen die aan lange, gestructureerde projecten werken.

Erik: De tweede vondst is NovelCrafter, een AI-schrijftool die de laatste tijd veel aandacht krijgt van auteurs, scenaristen en iedereen die aan een lang project werkt. Anders dan een gewone chatbot is het opgebouwd rond hoe een boek of script echt in elkaar zit: hoofdstukken, scènes, personagekaarten, wereldnotities en een tijdlijn die alles synchroon houdt.

Linda: Het slimme zit in hoe de AI wordt ingezet. Je schrijft zelf je tekst, en de assistent werkt in de kantlijn: hij stelt vervolgen voor als je vastzit, houdt bij wie op welk moment wat weet in het verhaal en signaleert als de ogen van een personage in hoofdstuk twaalf ineens van kleur veranderen. Gebruikers op schrijffora omschrijven het vaak als een onderzoeksassistent en continuïteitsredacteur in één, in plaats van een machine die het boek voor je schrijft.

Erik: Het draait volledig in de browser, dus er valt niets te installeren, en het werkt op elke laptop. Er is een gratis versie waarmee je de kernfuncties kunt uitproberen, en betaalde abonnementen die meer AI-tegoed geven en waarmee je je eigen voorkeursmodel kunt inpluggen, waaronder opties van Anthropic en OpenAI.

Linda: Een eerlijke kanttekening: recensenten wijzen er consequent op dat de AI vooral helpt als je zelf een duidelijk idee hebt van wat je wilt schrijven. Het is geen automatische bestseller-machine. Maar voor wie zit met een half afgemaakt manuscript, een scriptie of een bedrijfsrapport dat maar niet af komt, kan de structuur eromheen net het duwtje geven om weer verder te typen.

Linda: Vandaag hadden we het over: de Bank of England die waarschuwt voor AI-risico's in het financiële systeem, ruim twee miljard dollar Amerikaanse steun voor kwantumcomputers, zevenhonderdvijfendertig miljoen dollar voor de Chinese robotbouwer AI-kwadraat, de nieuwe golf AI-laptops en werkstations van ASUS en Dell, en twee dingen om zelf te proberen: de gratis wachtwoordmanager KeePassXC en de schrijfassistent NovelCrafter.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.