AI-agents en wachtwoorden: Keeper Security groeit naar $225M

Linda: Welkom bij The State of Tech, donderdag 9 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: OpenAI en xAI lanceren op dezelfde dag hun nieuwe topmodellen, een dreigend tekort aan chipwerkers zet de Amerikaanse fabrieksdroom onder druk, beveiliger Keeper groeit hard door de explosie van AI-agents, en Google brengt Gemini voor wetenschappers uit. Plus twee dingen om vandaag zelf te bekijken: de AI-oogscan EyeArt die in steeds meer klinieken opduikt, en de gratis reisplanner Rome2Rio die elke Europese reis in seconden voor je uittekent. We beginnen met die dubbele AI-lancering van OpenAI en xAI.

OpenAI en xAI lanceren op dezelfde dag hun nieuwe topmodellen, en Europa moet mee.

Linda: Dit is meteen het grootste techverhaal van de dag. OpenAI rolt vandaag wereldwijd zijn nieuwe GPT-5.6-familie uit, nadat de Amerikaanse overheid groen licht heeft gegeven voor een bredere lancering. Er zijn drie varianten: een topmodel dat Sol heet, een middenmoter genaamd Terra, en een snel, goedkoop model onder de naam Luna. En uitgerekend op dezelfde ochtend zet Elon Musks xAI zijn nieuwe Grok 4.5 in de wereld. Twee van de grootste namen in AI, kop aan kop, op precies hetzelfde moment.

Erik: Wat opvalt is de toon waarmee OpenAI het brengt. Ze wijzen op grote sprongen in coderen, wetenschap en cyberbeveiliging, maar noemen ook openlijk wat zij verhoogde cyber- en biorisico's noemen. Dat is niet de gebruikelijke lanceringstaal. Het suggereert dat het bedrijf zelf vindt dat deze modellen zo krachtig zijn dat je de nadelen niet meer kunt wegpoetsen. En de naamsverandering, weg van genummerde generaties, richting Sol, Terra en Luna, verraadt de strategie: verkopen als productfamilie, niet als zoveelste versienummer. Musk claimt intussen dat Grok 4.5 sneller en goedkoper is dan het Claude-topmodel van Anthropic, al ontbreken publieke prijzen en benchmarks nog.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers en bedrijven telt dit op twee manieren. De eerste is toegang. Doordat er nu twee frontier-modellen tegelijk op de markt komen, hebben Nederlandse ontwikkelaars, startups en grote werkgevers meer keuze aan de top, en dat drukt de prijzen doorgaans en verhoogt de kwaliteit. Bedrijven als ASML, ING of KPN die AI in hun eigen processen inbouwen, kunnen straks harder onderhandelen.

Erik: De tweede laag is minder comfortabel, en dat is de regelgeving. De Europese AI Act is nu het toetsingskader voor alles wat als risicovol wordt beschouwd. Modellen waarvan de makers zelf zeggen dat er verhoogde cyber- en biorisico's aan kleven, krijgen zonder twijfel de volle aandacht van Brussel en van toezichthouders zoals onze eigen Autoriteit Persoonsgegevens. De vraag is niet óf er strenger op deze modellen wordt gekeken, maar hoe snel dat gaat en of Europese bedrijven straks al deze functies überhaupt vrij mogen gebruiken. Dat is het echte spanningsveld voor de komende maanden.

Tekort aan geschoolde technici zet de Amerikaanse chipbouw op losse schroeven.

Linda: Dit verhaal gaat niet over AI-modellen, maar over de fysieke wereld eronder. De Verenigde Staten stevenen af op een fors probleem: er zijn simpelweg niet genoeg geschoolde technici om al die nieuwe chipfabrieken te bemannen. Een nieuw rapport, gebaseerd op cijfers van adviesbureau McKinsey, industrieclub SEMI en de National Science Foundation, voorspelt tegen 2030 een tekort van maximaal honderdzevenenvijftigduizend fulltime medewerkers. Dat gaat om ingenieurs, procesoperators en specialisten, precies de mensen die zo'n fabriek draaiend houden.

Erik: De brandhaarden zijn Texas, Californië, Arizona, New York en Ohio, allemaal staten met enorme nieuwe complexen in aanbouw. Washington heeft er via de Chips Act tientallen miljarden tegenaan gegooid, maar dit rapport laat pijnlijk zien: beton stort je in maanden, een ervaren procesingenieur opleiden kost jaren. Een fabriek zonder de juiste mensen produceert geen chips, die produceert alleen een heel dure lege hal. En op de achtergrond koopt SK Hynix voor rond de achtentwintig miljard dollar aan aandelen op Nasdaq om precies dit soort capaciteit in Zuid-Korea uit te breiden, wat de wereldwijde run op talent nog verder opdrijft.

Linda: Voor Nederland is dit direct voelbaar. Europa heeft zijn eigen Chips Act en zijn eigen ambities, met grote nieuwe fabrieken in Duitsland en de bekende ASML-toeleveranciers hier. Wij vissen in exact dezelfde vijver van technici. Als de VS moeite krijgt om fabrieken te bemannen, gebeurt er een van twee dingen: Amerikaanse werkgevers trekken talent weg met hogere salarissen, of de wereldwijde chipvoorziening loopt vertraging op. Waarschijnlijk allebei. Werkgevers in Veldhoven en Eindhoven waarschuwen al langer dat de instroom van technisch opgeleide mensen te dun is, en dit rapport bevestigt hoe hard die krapte aan het worden is.

Beveiliger Keeper groeit hard doordat AI-agents overal eigen logins nodig hebben.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Erik: Beveiligingsbedrijf Keeper Security meldde vandaag dat het over de tweehonderdvijfentwintig miljoen dollar aan jaarlijkse terugkerende omzet is gegaan. Op zichzelf een mijlpaal, maar interessanter is waar die groei vandaan komt. Keeper beschermt inmiddels meer dan vijfennegentigduizend organisaties, van grote beursbedrijven tot overheidsdiensten. En de motor achter de groei is iets wat zich stilletjes binnen bijna elk groot bedrijf voltrekt: een explosie van wat de sector niet-menselijke identiteiten noemt.

Linda: Even in gewone taal: een niet-menselijke identiteit is een login die niet door een mens wordt gebruikt, maar door een script, een systeem of steeds vaker een AI-agent. Elke keer dat een bedrijf een AI-assistent inzet die mails leest, agenda's beheert, in databases zoekt of taken uitvoert, heeft die assistent inloggegevens nodig. Vermenigvuldig dat met honderden processen en duizenden medewerkers, en je hebt in korte tijd veel meer machine-logins dan menselijke. Elk zo'n login is een potentiële deur voor aanvallers.

Erik: En daar wordt het ongemakkelijk. Machine-identiteiten zijn in veel bedrijven al talrijker dan menselijke, en AI-agents versnellen die curve nog eens. Als je niet weet wat je bots en agenten allemaal mogen zien en doen, kun je het ook niet verdedigen. Dat is de kern van Keepers groeiverhaal, en de reden dat concurrenten er massaal instappen. Voor Nederlandse organisaties is dit heel concreet: onder de nieuwe Europese NIS2-richtlijn en de bestaande privacyregels moeten bedrijven kunnen aantonen wie of wat er in hun systemen zit. Ziekenhuizen, gemeenten en banken die stevig op AI-agents leunen, hebben hier de komende maanden echt werk aan.

Google brengt Gemini for Science, een AI-onderzoeksassistent voor labs wereldwijd.

Linda: Google lanceert Gemini for Science, een initiatief dat zich rechtstreeks richt op onderzoekers. Het idee: bundel Googles AI-modellen met een set gereedschap dat wetenschappers helpt door de berg gepubliceerd onderzoek te ploegen, patronen in ingewikkelde data te vinden en zelfs nieuwe hypotheses te bedenken en te testen. Google zet er zijn grootste hits onder: AlphaFold voor het voorspellen van hoe eiwitten vouwen, AlphaGenome voor het opsporen van ziektegerelateerde genen, en nieuwe zoekmachines voor bijvoorbeeld zonne-voorspellingen en epidemiologie.

Erik: De verkoopstelling is dat geen enkele onderzoeker het tempo van nieuwe publicaties nog kan bijhouden. Gemini for Science moet functioneren als een onvermoeibare research-assistent: alles lezen, verbanden leggen en experimenten voorstellen die het waard zijn om echt uit te voeren. Duizenden hypotheses eerst in software toetsen voordat je duur laboratoriumwerk begint, kan wetenschap fundamenteel versnellen. AlphaFold heeft dat al aangetoond in de structuurbiologie en leverde zijn bedenkers een Nobelprijs op, dus dit is geen loze belofte.

Linda: Voor Nederlandse universiteiten en onderzoekscentra werkt dit twee kanten op. Aan de ene kant krijgen Wageningen, Delft, Leiden en het Amsterdamse universitair medisch centrum toegang tot rekenkracht en modellen die ze zelf nooit zouden bouwen. Vooral kleinere onderzoeksgroepen kunnen daarmee ver boven hun gewicht boksen. Aan de andere kant groeit de afhankelijkheid: als de tools die hypotheses genereren van één Amerikaans bedrijf komen, zit een deel van de Europese wetenschappelijke agenda straks feitelijk in Mountain View. Dat is precies het soort discussie dat in Brussel en Den Haag speelt rond digitale soevereiniteit, en waar universiteitsbestuurders de komende tijd echt keuzes over moeten maken.

AI-oogscan EyeArt vindt oogziekten in seconden, zonder specialist erbij.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. Eerst een blik op waar AI stilletjes in de zorg opduikt. Nieuwe marktcijfers voorspellen dat de wereldwijde markt voor AI-oogscans groeit van ongeveer honderdvijftig miljoen dollar dit jaar naar zo'n één komma één zeven miljard in 2032. Een jaarlijkse groei van bijna zevenendertig procent, aangedreven door ziekenhuizen en klinieken die AI inzetten om netvliezen te scannen op vroege tekenen van bijvoorbeeld diabetische retinopathie.

Linda: Een van de concrete tools achter die trend heet EyeArt, ontwikkeld door het bedrijf Eyenuk. Het systeem analyseert een foto van het netvlies, gemaakt met een gewone camera, en geeft binnen enkele seconden aan of er tekenen zijn van diabetische oogziekte. Een oogarts hoeft er niet fysiek bij te zijn. Het is goedgekeurd door zowel de Amerikaanse als de Europese toezichthouders en wordt al gebruikt in klinieken, huisartspraktijken en zelfs sommige apotheken in een aantal landen.

Erik: Voor luisteraars is dit niet iets dat je vanmiddag op je telefoon installeert, maar wel iets om naar te vragen. Wie diabetes heeft, of oogaandoeningen in de familie, kan bij zijn volgende controle vragen of er een AI-ondersteunde netvliesscan mogelijk is in plaats van een aparte ziekenhuisafspraak. Artsen die met EyeArt werken melden dat de tool vroege gevallen oppikt die anders makkelijk missen, simpelweg omdat de scan minuten kost in plaats van een volledig specialistenconsult.

Linda: In Nederland kijken ketens als het Oogziekenhuis Rotterdam en enkele grote diabetesteams al langer naar dit soort AI-ondersteunde screening. De bredere boodschap is dat AI in de zorg voorbij de flitsende demo's begint te komen. Op plekken waar tijd van een specialist schaars is, doen deze systemen inmiddels rustig hun werk in de wachtkamer.

Rome2Rio is de gratis reisplanner die elke Europese reis in seconden voor je uittekent.

Erik: En dan iets waar je vanmiddag echt op je telefoon mee aan de slag kunt. Nu de zomerplanning volop bezig is en het WK voetbal van 2026 veel mensen naar reizen doet kijken, is er een handige en vaak vergeten tool: Rome2Rio. Het is een gratis reisplan-website en app die je in één scherm laat zien op welke manieren je van A naar B kunt komen, of dat nu met de trein, bus, veerboot, vlucht of auto is.

Linda: Wat Rome2Rio in Europa zo bruikbaar maakt, is dat het aanbieders meeneemt die de meeste losse apps overslaan. Regionale treinen in Italië, veerboten tussen Griekse eilanden, nachtbussen door de Balkan, kleinere prijsvechters die niet opduiken in de grote boekingssites. Typ je Amsterdam naar Lissabon in, dan krijg je de directe vlucht, een treincombinatie van twee dagen en alles wat daartussen zit, inclusief geschatte prijzen en reistijden. Het laat vaak opties zien die je vaste boekingssite netjes buiten beeld houdt.

Erik: De app is gratis, werkt in de browser en op iPhone en Android, en je hebt voor een basiszoekopdracht geen account nodig. Gebruikers roemen hem vooral bij reizen die meerdere landen doorkruisen, of bij bestemmingen in kleinere steden waar geen directe vlucht heen gaat. Rome2Rio boekt het ticket meestal niet zelf, maar wijst je door naar de juiste vervoerder, en dat is vaak het lastigste stukje van de puzzel. Een snelle, gratis, niet-AI-tip die reizen door Europa net iets minder gedoe maakt. Vijf minuten stoeien met de app scheelt je zomaar tientallen euro's op je volgende trip.

Linda: En het is een verfrissende herinnering dat niet elke handige techtool tegenwoordig een taalmodel onder de motorkap hoeft te hebben. Soms is een slim opgezette database met vervoersgegevens gewoon genoeg.

Linda: Vandaag hadden we het over: de gelijktijdige lancering van GPT-5.6 en Grok 4.5, het personeelstekort dat de Amerikaanse chipbouw bedreigt, de snelle groei van beveiliger Keeper door de explosie van AI-agents, Googles Gemini for Science voor onderzoekers, en twee dingen om zelf te bekijken: de AI-oogscan EyeArt en de gratis reisplanner Rome2Rio.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.