Europese Cloud- en AI-wet: wat betekent dit voor Nederland?

Linda: Welkom bij The State of Tech, zaterdag 4 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: India opent zijn eerste grote chipfabriek in Gujarat, Palantir duwt AI dieper in de Amerikaanse militaire besluitvorming, Brussel komt met een miljardenplan voor Europese cloud en AI, en een Zuid-Koreaanse robotmaker haalt geld op voor slimme magazijnen. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: de gratis tekenapp Krita en de leeslijst-app Readeck. We beginnen in India, waar de eerste grote chipfabriek net is geopend.

India opent in Gujarat zijn eerste grote chipverpakkingsfabriek en mikt op meer zelfstandigheid.

Linda: In het Indiase Sanand, in de deelstaat Gujarat, is de eerste serieuze chipverpakkingsfabriek van het land officieel in bedrijf gegaan. Premier Narendra Modi knipte het lint door bij een project van omgerekend ongeveer achthonderdzeventig miljoen dollar. Het is een samenwerking tussen het Indiase CG Power, het Japanse Renesas en het Thaise Stars Microelectronics. En de ambitie is niet klein: binnen vijf jaar willen ze bijna vijf miljard chipeenheden per jaar produceren. Belangrijk detail: dit gaat over verpakking, niet over de wafer-fabrieken waar iedereen het altijd over heeft. Verpakken is de stap waarin die kleine chips worden samengebouwd tot de onderdelen die uiteindelijk in je auto, wasmachine of zendmast belanden.

Erik: En dat is precies waarom dit interessanter is dan het klinkt. Verpakken is minder glamoureus dan een geavanceerde chipfabriek, maar het is wél een echt knelpunt in de wereldwijde keten. En het is een gebied waar India serieus mee kan doen, zonder dat het Taiwan hoeft te evenaren op de allernieuwste technologie. De eindmarkten zeggen genoeg: auto's, industriële elektronica, consumentenapparaten, telecom. Dat is zo ongeveer alles wat ook Europa uit Azië haalt. En dat er Japanse en Thaise partners in deze deal zitten, laat zien dat het niet om een Indiaas solo-avontuur gaat, maar om een bredere Aziatische herverdeling van de keten.

Linda: Voor Nederland is de vraag vooral of dit iets afhaalt van de druk die sinds de pandemie op de chipketen staat. Nederlandse autofabrikanten en toeleveranciers, denk aan VDL Nedcar-erfenis en de bredere maakindustrie in Brabant en Limburg, herinneren zich nog goed hoe productielijnen in 2021 en 2022 stilvielen omdat er simpelweg geen chips waren. Een extra knooppunt buiten Oost-Azië is voor Rotterdamse importeurs en Europese inkopers pure risicospreiding. Tegelijk: India is nog geen Taiwan, en het duurt jaren voordat een fabriek als deze op volle capaciteit draait.

Erik: En er zit ook een strategische laag onder. Nederland zit met ASML midden in het geopolitieke chipdebat. Als er meer productiecapaciteit buiten China en Taiwan ontstaat, verschuift langzaam ook het speelveld waarin Den Haag en Brussel exportvergunningen afgeven. Wat vandaag in Gujarat opent, is dus niet alleen een fabriek. Het is een nieuwe stem aan tafel in een gesprek dat de komende jaren nog gaat over wie welke chip mag maken, kopen en verkopen.

Palantir duwt AI dieper in het Amerikaanse militaire besluitvormingsproces, tot in de zogeheten kill chain.

Linda: Het Amerikaanse softwarebedrijf Palantir breidt zijn rol in de nationale veiligheid van de VS flink uit. Twee systemen springen eruit. Het eerste heet ImmigrationOS en wordt gebruikt door de Amerikaanse immigratiedienst om bewakingsdata te analyseren en mensen te selecteren voor uitzetting. Het tweede is het Maven Smart System, dat AI voedt in wat het leger de kill chain noemt: de reeks stappen van het spotten van een doelwit tot het daadwerkelijk uitschakelen ervan. Die term, kill chain, is precies waar het debat kantelt. Palantir doet hier geen achtergrond-analyse meer. De software helpt actief bij het bepalen van militaire doelwitten.

Erik: En dat is niet theoretisch. Project Maven is het vlaggenschipprogramma van het Pentagon voor AI en het draait operationeel. Palantir zelf presenteert het als een manier om menselijke operators te ontlasten, zodat zij zich op strategie kunnen richten. Critici draaien het om: dit automatiseert precies dat deel van een beslissing dat tot nu toe bij mensen lag. En dan komt de vraag die Europese ministeries van Defensie al jaren voor zich uit schuiven. Op welk moment wordt een menselijke handtekening onder een doelwit in de praktijk een stempel op wat een algoritme aanraadt?

Linda: Voor Nederland raakt dit op twee plekken. Ten eerste NAVO-interoperabiliteit, of in gewoon Nederlands: kunnen we nog samen opereren met de Amerikanen? Als Amerikaanse eenheden werken met AI-ondersteunde targeting en Nederlandse F-35-piloten of landmachtcommandanten niet, wordt gezamenlijk optreden ingewikkeld. Ten tweede de Europese AI-wet, die militaire toepassingen expliciet buiten de deur houdt. Dus juist op het gebied waar de risico's het hoogst zijn, geldt het strengste Europese kader niet. Dat schuurt.

Erik: In Den Haag speelt dit debat op de achtergrond al langer. Defensie experimenteert met AI in beeldherkenning en logistiek, maar over targeting wordt bewust voorzichtig gesproken. De discussie in Amerika versnelt nu, en dat zet druk op bondgenoten om eigen kaders neer te zetten voordat de feiten op de grond die keuze al hebben gemaakt.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Brussel stelt een nieuwe Cloud- en AI-wet voor om Europa's digitale toekomst te bekostigen.

Erik: De Europese Commissie heeft begin juni een voorstel gepresenteerd voor een nieuwe wet: de Cloud and AI Development Act. En de framing is belangrijk, want dit is níet nog een regelgevende wet zoals de AI Act. Deze gaat over geld uitgeven en capaciteit opbouwen. Er zijn drie pijlers. Investeren in onderzoek naar volgende generatie cloud en AI, het lanceren van zogeheten grand challenges om onderzoek en ontwikkeling aan te jagen, en het versterken van digitale infrastructuur in de lidstaten. Brussel is jarenlang bekritiseerd omdat het een technologiesector reguleert die het zelf nauwelijks heeft. De boodschap is nu: we gaan er ook een bouwen.

Linda: En de reikwijdte is opvallend breed. Het gaat om frontier AI, industriële AI en fysieke AI. Dat laatste is een signaal dat Europa niet alleen op chatbots wil concurreren, maar ook op robotica, fabrieksautomatisering en de AI die in echte machines draait. Dat sluit precies aan bij wat Europa historisch goed kan: maakindustrie, auto's, farma. Als deze wet er komt, vult hij de AI Act aan door Europese bedrijven meer middelen te geven om de technologie te bouwen die ze intussen wel moeten reguleren.

Erik: De grote kanttekening zit in de bedragen. Vergeleken met de honderden miljarden die de Amerikaanse private sector in AI-infrastructuur pompt, en de staatssteun in China, oogt elk Europees bedrag bescheiden. Industriekoepels wijzen er al langer op dat een veelvoud nodig zou zijn om de kloof echt te dichten. Het voorstel moet nu door het Europees Parlement en de Raad, en daar begint doorgaans het echte gevecht over de cijfers.

Linda: Voor Nederland is dit direct relevant. Nederlandse cloudpartijen, universiteiten in Delft, Eindhoven en Amsterdam, en start-ups in Utrecht en Groningen hebben belang bij Europese onderzoeksbudgetten. En de gemeente-discussies over datacenters, van Zeewolde tot de Wieringermeer, krijgen er een Europese laag bij: waar bouw je Europese AI-infrastructuur, met welke stroom, en wie betaalt mee? Dit voorstel bepaalt straks mede welke Nederlandse plek een Europees hub kan worden.

Zuid-Koreaans FASSTO Robotics haalt geld op voor AI-magazijnen, op weg naar een beursgang.

Erik: Dan door naar robotica. Het Zuid-Koreaanse FASSTO Robotics, dat werkt aan wat het zelf fysieke AI noemt, heeft de eerste tranche van zijn financieringsronde afgesloten. Het bedrag is niet openbaar, maar de hoofdinvesteerder is een robotica-fonds dat door drie Koreaanse vermogensbeheerders is opgezet. Doel: een beursgang in de tweede helft van dit jaar. Wat FASSTO precies doet, is een magazijn dat zichzelf runt. Autonome mobiele robots verplaatsen goederen, en een AI-brein bepaalt wat elke robot doet, in welke volgorde en waar. Software plus hardware, als één pakket verkocht aan logistieke bedrijven.

Linda: Het opgehaalde geld gaat naar dat AI-brein, naar strakkere aansturing van de robots op de vloer, en naar partnerships voor de beursgang. En dit past in een veel bredere golf. Fysieke AI, AI die belichaamd is in machines die zich door de echte wereld bewegen, is een van de heetste investeringsthema's van 2026. Van humanoïde robots tot magazijnkarren: overal stroomt geld naartoe.

Erik: Voor Nederland is dit direct herkenbaar. De haven van Rotterdam, distributiecentra rond Venlo en Tilburg, en de magazijnen van Bol en Coolblue zitten midden in een automatiseringsslag. Personeelstekorten, stijgende lonen en groeiende e-commercevolumes wijzen allemaal dezelfde kant op. Koreaanse en Chinese roboticabedrijven worden serieuze leveranciers voor Europese operators, naast bekende namen zoals het Duitse Kion en het Zwitserse ABB.

Linda: En dat betekent dat de concurrentie voor Nederlandse robotica-start-ups scherper wordt. Delftse en Eindhovense spin-offs die aan magazijnrobotica werken, moeten het opnemen tegen Aziatische partijen met snellere kapitaalrondes en grotere thuismarkten. Voor werknemers in de logistiek is de andere kant van dit verhaal: repeterende taken verdwijnen, en de vraag naar mensen die die robots kunnen onderhouden en programmeren neemt juist toe.

Krita is de gratis tekenapp die het opneemt tegen dure abonnementen van grote pakketten.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag echt iets mee kunt, en beide kosten helemaal niets. De eerste heet Krita. Het is een gratis, open source tekenprogramma, en het is een van de best bewaarde geheimen in creatieve software. Als jij of je kinderen ooit hebben willen proberen om digitaal te tekenen, maar geen zin hadden in een maandabonnement op Adobe of een ander pakket, is dit de plek om te beginnen. Krita is speciaal gemaakt voor tekenaars en schilders, niet voor fotografen. Er zitten serieuze penseel-motoren in, texturen, animatietools en zelfs een indeling voor stripverhalen.

Linda: Krita wordt door gebruikers vaak gunstig vergeleken met de grote betaalde pakketten als het puur om schilderen gaat, al probeert het geen algemene fotobewerker te zijn. Het draait op Windows, macOS en Linux, en er is ook een versie voor tablet-achtige apparaten. Reden om het vandaag te proberen: helemaal gratis, geen account nodig, geen datagraaierij en geen upsell naar een clouddienst. Je haalt het op via krita punt org, installeert het en binnen een paar minuten teken je.

Erik: Illustratoren, concept-artiesten en hobbyisten gebruiken het al jaren. Er zijn met Krita gepubliceerde stripboeken en animaties gemaakt. Reviewers prijzen consequent hoe verzorgd het aanvoelt voor een project dat door een gemeenschap wordt gedragen. Voor Nederlandse gebruikers is er nog een extra hoek: Krita wordt ontwikkeld door een non-profitstichting met wortels in Nederland. En alles draait lokaal op je eigen apparaat. Niets gaat naar een cloud.

Linda: Waarom vandaag? Zaterdag is precies zo'n dag waarop je een half uur hebt om iets nieuws te installeren en gewoon te beginnen. Voor ouders met tekenende kinderen: dit is een prima alternatief voor kostbare abonnementen die je bij bosjes tegenkomt op scholen en creatieve opleidingen. Krita, met een k, via krita punt org.

Readeck is de privacyvriendelijke leeslijst-app voor artikelen die je later offline wil lezen.

Erik: En de tweede vondst voor vandaag: Readeck. Dat is een open source leeslijst-app, in de traditie van oude bekenden als Pocket en Instapaper. Je bewaart artikelen van het web, en Readeck haalt er alle rommel uit: advertenties, pop-ups, nieuwsbrief-prompts. Wat je overhoudt is een schone, leesbare versie, die je later kunt doornemen, ook offline op je telefoon of tablet. Reden om het juist dit weekend te proberen: Mozilla heeft de Pocket-dienst eerder dit jaar stopgezet, dus veel mensen zijn nu op zoek naar een alternatief.

Linda: Readeck vult dat gat en voegt zelfs iets toe: je kunt een stapel lange artikelen als e-book exporteren naar je Kindle of andere e-reader. Handig voor mensen die artikelen sneller bewaren dan lezen, en dat zijn er nogal wat. De keerzijde zit in het woord self-hosted. Als je technisch bent, kun je Readeck op je eigen kleine server draaien, en dan blijft alles volledig privé. Ben je dat niet, dan zijn er ook Europese aanbieders die het voor je draaien, of je vraagt een handige vriend om het op te zetten.

Erik: Hoe dan ook: je leeslijst blijft uit handen van adverteerders. Het werkt via een browser-uitbreiding voor Firefox en Chrome, en er is een mobiele web-versie die als een app aanvoelt. Gebruikers roemen de snelheid en de rust: geen algoritmische aanbevelingen, geen "misschien vind je dit ook leuk". Alleen je eigen opgeslagen artikelen.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers is dit prettig omdat de app zonder account kan draaien en, als je het zelf host, geheel binnen Europese privacy-verhoudingen blijft. Uit te proberen via readeck punt org. Een uurtje op zaterdagmiddag en je hebt een echte, schone leesomgeving voor de artikelen die je toch al opzij zet.

Linda: Vandaag hadden we het over: de eerste grote chipfabriek van India in Gujarat, Palantir en AI in het Amerikaanse militaire besluitvormingsproces, het Brusselse voorstel voor een Cloud- en AI-wet, de Zuid-Koreaanse magazijnrobots van FASSTO, en twee dingen om zelf te proberen: de gratis tekenapp Krita en de leeslijst-app Readeck.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.