OpenAI Jalapeño-chip: einde Nvidia-afhankelijkheid?

Linda: Welkom bij The State of Tech, woensdag 1 juli 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: OpenAI onthult zijn eerste eigen AI-chip Jalapeño, Washington heft de exportstop op twee Anthropic-modellen op, Alphabet haalt een recordbedrag van bijna 85 miljard dollar op voor AI-infrastructuur, Tesla begint tests met een auto zonder stuur of pedalen, en tot slot twee dingen om vandaag zelf uit te proberen: de open-source vertaal-app LibreTranslate en de gratis fitness-tracker FitoTrack. We beginnen met die eigen chip van OpenAI.

OpenAI lanceert eerste eigen AI-chip Jalapeño en wil af van Nvidia-afhankelijkheid.

Linda: OpenAI heeft vandaag zijn eerste zelfontworpen AI-chip onthuld, en die krijgt de bijnaam Jalapeño. Het is een processor die specifiek is gemaakt om de modellen van het bedrijf sneller en efficiënter antwoorden te laten geven aan gebruikers. Dat is voor OpenAI een enorme stap, want tot nu toe was het bedrijf voor vrijwel al zijn rekenkracht afhankelijk van Nvidia. En Nvidia is duur, schaars, en beslist zelf wie er hoeveel chips krijgt. Met een eigen chip probeert OpenAI die afhankelijkheid stap voor stap kleiner te maken.

Erik: En daar komt bij dat OpenAI hiermee in het kielzog stapt van Google en Amazon, die al langer eigen AI-chips ontwikkelen. Wat opvalt is dat Jalapeño gericht is op wat in vakjargon inference heet, dus het moment waarop een gebruiker een vraag stelt en het model een antwoord teruggeeft. Dat is de fase waar OpenAI dagelijks miljarden verzoeken doorheen jaagt, en waar elke procent efficiëntiewinst zich direct vertaalt naar lagere rekeningen. Trainen van nieuwe modellen blijft voorlopig op Nvidia-hardware draaien.

Linda: Interessant is ook waar deze chip vandaan komt. OpenAI heeft de chip ontworpen samen met Broadcom, en laat hem produceren bij het Taiwanese TSMC. Dus letterlijk zelf silicium bakken doet het bedrijf niet, maar het bepaalt wel volledig hoe die chip eruitziet en welke rekentaken hij optimaal doet. Voor de rest van de AI-sector is dit een signaal: als zelfs OpenAI, dat een innige band heeft met Microsoft en Nvidia, eigen hardware nodig vindt, dan zegt dat iets over hoe schaars die Nvidia-chips nog altijd zijn.

Erik: Voor Nederland en Europa is dit indirect belangrijk. Nederlandse cloudklanten van OpenAI, denk aan bedrijven die ChatGPT Enterprise gebruiken, betalen mee aan die peperdure Nvidia-rekening. Als OpenAI zijn eigen chips efficiënter kan inzetten, dan zou dat op termijn de prijs van AI-diensten voor Europese klanten omlaag kunnen brengen. Tegelijk zit hier een strategisch punt: Europa heeft geen eigen AI-chipontwerper van formaat, en juist de machines die deze chips maken komen wel uit Veldhoven, van ASML. Dus we zitten in de keten, maar niet aan het stuur.

Washington heft exportverbod op Anthropic's Fable en Mythos-modellen op na drie weken.

Linda: Het Amerikaanse ministerie van Handel heeft de exportbeperkingen op twee AI-modellen van Anthropic ingetrokken. Het gaat om de modellen Fable en Mythos, die minder dan drie weken geleden nog op slot gingen buiten de VS. De reden voor die eerdere blokkade was nationale veiligheid: Washington was bang dat deze zeer geavanceerde modellen door militaire inlichtingendiensten van andere landen misbruikt konden worden. Nu, drie weken later, mogen ze dus weer wél de grens over.

Erik: Wat opvalt is de snelheid. Drie weken is in wetgevingsland niets, dus óf Anthropic heeft technische aanpassingen gedaan die Washington gerust hebben gesteld, óf er is stevig gelobbyd. Waarschijnlijk allebei. Anthropic heeft de afgelopen tijd geïnvesteerd in wat ze noemen weigermechanismen: het model detecteert bepaalde categorieën vragen, denk aan biowapens of geavanceerde cyberaanvallen, en weigert daar antwoord op te geven. Als het Witte Huis dat voldoende vindt, dan is dat de nieuwe minimumstandaard voor topmodellen.

Linda: En dat is precies waarom dit verder gaat dan één bedrijf. De Amerikaanse overheid heeft in de praktijk een aan-uit-knop op de export van geavanceerde AI. Voor Nederlandse bedrijven die op Fable of Mythos leunen, denk aan onderzoeksafdelingen bij universiteiten, adviesbureaus of grote verzekeraars, betekent dit dat hun toegang tot topmodellen afhangt van beslissingen in Washington. Europa werkt aan zijn eigen AI Act, maar heeft geen vergelijkbaar exportregime, en al helemaal geen eigen model in dezelfde klasse.

Erik: Er zit ook een geopolitieke laag onder. Door Amerikaanse topmodellen kort op slot te zetten en dan weer vrij te geven, laat Washington zien dat het de sleutel in handen heeft. Voor bondgenoten is dat handig, voor concurrenten een waarschuwing. Voor Nederland is de les vooral: wie afhankelijk is van één land voor kritieke AI-diensten, moet er rekening mee houden dat die kraan zomaar even dichtgedraaid kan worden. Dat versterkt de discussie over Europese soevereiniteit op AI-gebied.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Alphabet haalt recordbedrag van 84,75 miljard dollar op voor AI-infrastructuur en datacenters.

Erik: Alphabet, het moederbedrijf van Google, heeft een aandelenuitgifte afgerond van 84,75 miljard dollar. Dat is de grootste aandelenoperatie ooit door een groot techbedrijf gericht op AI-infrastructuur. Het geld gaat naar datacenters, rekenkracht en wereldwijde capaciteit. Sundar Pichai, de topman, zei erbij dat de vraag naar Googles AI-diensten het aanbod aan rekenkracht overtreft. Ze kunnen dus letterlijk niet zo snel bijbouwen als klanten willen afnemen.

Linda: Pichai voegde daar één cijfer aan toe dat blijft hangen: sinds de lancering van Gemini 3 hebben ze de kosten van een standaard AI-antwoord met meer dan dertig procent omlaag gebracht, door verbeteringen in hardware en software. Dat is precies waarom Alphabet dit geld ophaalt: hoe efficiënter je een AI-antwoord kunt leveren, hoe meer marge er overblijft. En hoe meer datacenters je hebt, hoe meer antwoorden je tegelijk kunt geven aan honderden miljoenen gebruikers.

Erik: De schaal is bijna niet meer te bevatten. Bijna 85 miljard dollar is meer dan het complete jaarlijkse defensiebudget van Nederland en België samen. En Alphabet is niet de enige die zo diep in de portemonnee tast: Microsoft, Amazon en Meta zitten op vergelijkbare investeringsniveaus. Sommige economen waarschuwen dat de AI-investeringen inmiddels zó groot zijn dat een terugslag serieuze schokken kan geven op de beurs. Andere analisten zeggen juist dat wie nu niet bouwt, straks achter het net vist.

Linda: Voor Nederland heeft dit twee kanten. Enerzijds landen die datacenters ergens: en Google heeft in de Eemshaven en in Middenmeer al forse vestigingen. Meer AI-vraag betekent mogelijk meer uitbreiding daar, met bijbehorende discussies over stroomverbruik en waterverbruik. Anderzijds: Nederlandse bedrijven die Googles cloud gebruiken, krijgen straks meer capaciteit en potentieel lagere prijzen. De keerzijde is dat we voor cruciale AI-infrastructuur nog dieper in het bootje van een Amerikaanse gigant komen te zitten.

Tesla begint tests met Cybercab, een volledig autonome taxi zonder stuur of pedalen.

Erik: Tesla is officieel begonnen met het testen van de Cybercab, een auto zonder stuur en zonder pedalen. Het is een volledig autonoom voertuig dat bedoeld is als robottaxi. De passagier stapt in, geeft een bestemming door via een scherm of de app, en het voertuig doet de rest. Er is dus letterlijk geen mogelijkheid voor de inzittende om nog in te grijpen, en dat is een breuk met alles wat we tot nu toe onder een auto verstaan.

Linda: Dit is een stevig statement van Elon Musk, want Tesla belooft al jaren volledig zelfrijdende auto's, en telkens werd die belofte uitgesteld. Nu zet het bedrijf een voertuig op de weg dat er fysiek van uitgaat dat het altijd zelf rijdt. Als dat werkt, verandert dat het stadsverkeer fundamenteel: minder parkeerplaatsen nodig, minder auto's per huishouden, en potentieel lagere kosten per rit dan een gewone taxi of Uber. Als het niet goed werkt, staat Tesla voor een enorm juridisch en imagoprobleem.

Erik: De tests vinden voorlopig plaats onder streng gecontroleerde omstandigheden in de Verenigde Staten, met specifieke routes en vaste ophaalpunten. Dat is een groot verschil met een gewone taxi, die overal naartoe kan. Ook de weersomstandigheden, verkeerssituaties en interacties met voetgangers worden strak in de gaten gehouden. Regelgevers in de VS zijn nog steeds huiverig na eerdere ongevallen met zelfrijdende testauto's van andere fabrikanten.

Linda: In Nederland en de rest van Europa is een auto zonder stuur en pedalen op de openbare weg nog jaren weg. De Europese typegoedkeuring gaat uit van een menselijke bestuurder die kan ingrijpen, en die aanname zit diep in de wetgeving. Ondertussen loopt in Amsterdam en Rotterdam wel geëxperimenteerd met kleinschalige zelfrijdende shuttles op vaste routes, denk aan bedrijventerreinen en luchthavens. De Cybercab laat zien welke kant het uiteindelijk opgaat, maar de Nederlandse wegenverkeerswet zal daarvoor eerst grondig herzien moeten worden.

LibreTranslate is de gratis vertaal-app die je op je eigen apparaat kunt draaien.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag zelf iets mee kunt. De eerste tip is LibreTranslate. Dat is een gratis, open-source vertaal-app die je een alternatief geeft voor Google Translate of DeepL. Het bijzondere is dat je LibreTranslate kunt gebruiken via een openbare website, maar dat je hem ook op je eigen computer kunt installeren. En dan draait de vertaling volledig lokaal, zonder dat je tekst naar een externe server wordt gestuurd.

Linda: Dat is precies waarom LibreTranslate populair is bij mensen die met vertrouwelijke tekst werken. Advocaten, artsen, journalisten, iedereen die weleens een e-mail of contract in een andere taal moet lezen zonder dat de inhoud naar Google of een ander Amerikaans bedrijf lekt. De app ondersteunt tientallen talen, waaronder Nederlands, Duits, Frans, Spaans en Chinees. De kwaliteit haalt niet helemaal het niveau van DeepL, maar voor de meeste alledaagse teksten is het meer dan goed genoeg.

Erik: Installatie is voor de gemiddelde gebruiker wel iets technischer dan gewoon een app uit een appwinkel plukken. Voor wie het simpel wil houden is er dus ook een gratis online versie, waar je vertalingen doet zonder installatie. Voor bedrijven en scholen die het lokaal willen draaien, is er documentatie die stap voor stap uitlegt hoe je dat op een gewone Windows-, Mac- of Linux-computer aanslingert. De code is volledig open, dus veiligheidsonderzoekers kunnen erin meekijken.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers is dit extra relevant omdat de Europese privacyregels bij het gebruik van cloudvertalers een grijs gebied vormen. Een gemeente die klachtenbrieven van bewoners even door Google Translate haalt, zit strikt genomen al met een verwerkersverhouding en moet dat kunnen verantwoorden. Met LibreTranslate op de eigen server is dat probleem opgelost. Het is gratis, het staat op libretranslate.com, en het is een van die tools die stilletjes overal opduikt waar mensen serieus om hun data geven.

FitoTrack is de gratis fitness-app zonder account, zonder advertenties en zonder tracking.

Erik: De tweede vondst voor vandaag is FitoTrack. Dat is een gratis fitness-app voor Android, die je hardlooptrainingen, wandelingen, fietstochten en andere sportactiviteiten bijhoudt via de GPS van je telefoon. Het bijzondere: FitoTrack vraagt geen account, verstuurt geen data naar externe servers en toont geen advertenties. Alles blijft op je eigen toestel. Voor iemand die weleens naar Strava of Nike Run Club heeft gekeken en dacht "waarom moet die app zoveel over mij weten?", is dit een verademing.

Linda: De app is beschikbaar via de gewone Google Play Store, maar ook via F-Droid, een gratis appwinkel voor open-source Android-apps. FitoTrack laat je je trainingen op een kaart zien, houdt je snelheid, hartslag en afstand bij, en exporteert je gegevens in standaardformaten waarmee je ze eventueel later kunt overzetten naar een andere app. Er is ook een variant voor smartwatches die met Wear OS werken, dus wie op zijn horloge wil starten en stoppen, kan dat ook.

Erik: Wat gebruikers vaak noemen als sterk punt is de eenvoud. Geen sociale feed, geen challenges, geen premium-abonnement, gewoon een app die opneemt wat je doet en je daarna een overzicht geeft. In reviews wordt vooral geprezen dat de batterijconsumptie laag blijft, ook tijdens lange trainingen. Voor wie serieus traint zonder al zijn hardloopdata in de armen van een Amerikaans of Chinees bedrijf te leggen, is FitoTrack een gerichte optie.

Linda: Voor Nederlandse gebruikers is nog een pluspunt dat de app in het Nederlands beschikbaar is, en dat kaartmateriaal geleverd wordt via OpenStreetMap, dus onafhankelijk van Google Maps. Handig als je in de duinen loopt of door de Amsterdamse Waterleidingduinen fietst en toch een nette route wilt zien achteraf. De app is helaas alleen voor Android, dus iPhone-gebruikers moeten elders zoeken. Voor Android is het gratis, permanent, en het staat in de Play Store én op F-Droid.

Linda: Dat was het voor vandaag. We hadden het over: OpenAI's eigen AI-chip Jalapeño, het opgeheven exportverbod op Anthropic's modellen Fable en Mythos, de recordinvestering van Alphabet in AI-infrastructuur, de eerste tests van Tesla's Cybercab, en twee dingen om zelf te proberen: de vertaal-app LibreTranslate en de fitness-app FitoTrack.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.