Amazon Trainium extern: Marvell stijgt 7% en Nvidia krijgt concurrent

Linda: Welkom bij The State of Tech, maandag 22 juni 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Nobelprijswinnaar John Jumper vertrekt bij Google DeepMind naar Anthropic, Santander geeft alle honderdvijfentachtigduizend medewerkers AI-gereedschap, de AI-bazen krijgen op de G7 in Frankrijk een ontvangst als staatshoofden, en Marvell schiet omhoog door Amazons plan om eigen AI-chips extern te verkopen. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: Flow, een Duitse 3D-tool die in je browser draait, en FocusWriter, een gratis schrijfapp zonder afleiding. We beginnen met die opvallende overstap van John Jumper.

Nobelprijswinnaar John Jumper verruilt Google DeepMind voor Anthropic en zet de AI-talentenstrijd op scherp.

Linda: We openen met een overstap die alles zegt over waar de AI-industrie nu staat. John Jumper, vicepresident bij Google DeepMind en in 2024 winnaar van de Nobelprijs voor de scheikunde, vertrekt naar Anthropic. Hij deelde die prijs voor zijn werk aan AlphaFold, het AI-systeem dat een van de moeilijkste vraagstukken in de biologie heeft gekraakt: voorspellen hoe eiwitten gevouwen zijn. Dat heeft medicijnonderzoek wereldwijd versneld. Jumper was een sleutelfiguur binnen Google, en nu loopt hij de straat over naar een van de grootste concurrenten.

Erik: En de timing is veelzeggend. Google, Anthropic, OpenAI en xAI zitten in een open wapenwedloop om de krachtigste modellen, en die strijd wordt steeds meer uitgevochten over een piepkleine groep toponderzoekers. Als een Nobelprijswinnaar van kamp wisselt, is dat geen gewone aanwerving, dat is een signaal. Anthropic koopt geloofwaardigheid in wetenschappelijke AI, en dat is een van de lucratiefste gebieden: denk aan medicijnontwikkeling, materialen, klimaatmodellen. Google verliest tegelijk een gezicht dat zijn wetenschappelijke merk mede bepaalde.

Linda: Voor Europa is dit ongemakkelijke lectuur. Het continent heeft sterke universiteiten en onderzoeksinstituten, maar de commerciële zwaartekracht trekt toptalent richting Amerikaanse labs met Amerikaanse rekenbudgetten. De Europese AI-fabrieken die de Commissie wil opzetten proberen daar tegenwicht aan te geven, maar onderzoekers van het kaliber Jumper binnenhalen blijft moeilijk. Ook in Nederland speelt dat: AI-zwaartepunten in Amsterdam en Delft leveren goede mensen af, en een aanzienlijk deel stapt na een paar jaar over naar San Francisco of Londen.

Erik: De onderliggende conclusie is dat AI-leiderschap nu wordt afgemeten aan individuele namen, niet alleen aan rekenkracht of kapitaal. Voor Anthropic past dit in een bredere lijn waarin het zich nadrukkelijk positioneert tegenover OpenAI en Google. En voor Nederlandse bedrijven die met Anthropic werken, van ASML tot scale-ups in Utrecht, betekent het dat de wetenschappelijke ambitie van die partner serieus opschuift. Wat je modelpartner kan, bepaalt steeds vaker wat jij zelf kunt.

Santander geeft AI-gereedschap aan honderdvijfentachtigduizend medewerkers en mikt op 1,15 miljard dollar aan waarde.

Linda: Verder met Santander, een van de grootste banken van Europa, die AI-tools uitrolt naar zijn complete personeelsbestand van honderdvijfentachtigduizend medewerkers. Het doel: ruim een miljard euro, omgerekend zo'n 1,15 miljard dollar aan zakelijke waarde tussen 2026 en 2028. Opvallend is het boodschappenlijstje: Microsofts Copilot, ChatGPT van OpenAI, Claude van Anthropic, Googles Gemini en bancaire tools van G42. Santander zegt eigenlijk: we kiezen geen enkele AI-leverancier, we zetten per taak in wat het best werkt.

Erik: Die aanpak met meerdere leveranciers wordt het nieuwe normaal voor grote bedrijven, en dat is om twee redenen belangrijk. Het geeft de bank onderhandelingsruimte op prijs en voorkomt dat ze vastzit aan één partij. En het laat zien dat de AI-markt volwassen genoeg is om verschillende systemen naast elkaar te draaien. De doelen zijn nuchter: sneller informatie ophalen, soepelere interne processen, betere klantgesprekken. Geen sciencefiction, gewoon productiviteit op schaal.

Linda: Voor de Europese banksector is dit een duidelijk ijkpunt. Santander is het testgeval dat concurrenten op de voet zullen volgen. Als die efficiëntiewinst er echt komt, zullen Deutsche Bank, BNP Paribas en ING hun eigen uitrol versnellen. ING heeft al langer interne AI-projecten lopen, ABN AMRO ook, en de Rabobank experimenteert met assistenten voor zakelijke klanten. Een buurbank die een miljardendoel hardop uitspreekt verandert de toon in de bestuurskamers.

Erik: En het zet de Europese toezichthouders onder druk. De AI Act wordt nog gefaseerd ingevoerd, en een uitrol van deze omvang in de financiële sector wordt een van de eerste echte stresstesten van hoe die regels in de praktijk uitpakken. Klantgesprekken raken aan automatische besluitvorming, en daar gelden zwaardere eisen. Voor Nederlandse klanten betekent het dat je adviseur straks vaker met een AI-helper naast zich zit, of dat je eerste chat met de bank überhaupt door een model gaat.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

AI-bazen Sam Altman en Dario Amodei kregen op de G7 in Frankrijk een ontvangst als staatshoofden.

Erik: Op de G7-top in Frankrijk, half juni, kregen de bazen van de grote AI-bedrijven, onder wie Sam Altman van OpenAI en Dario Amodei van Anthropic, naar verluidt een behandeling die je normaal aan staatshoofden voorbehoudt. Dat is geen beeldspraak, zo beschreven waarnemers de toegang en de prominentie die ze kregen. Op de top werd AI behandeld als geopolitiek onderwerp van het hoogste niveau, op gelijke voet met defensie en handel, niet eronder.

Linda: Dat is een echte verschuiving in hoe macht in de internationale diplomatie wordt verdeeld. Een G7-top draait normaal om gekozen leiders die onderling onderhandelen. Nu zitten daar ongekozen techbestuurders die mee de agenda bepalen over AI-controle, AI-regulering en het gebruik van AI in bestuur en wereldwijde veiligheid. De ene kant van het debat zegt: noodzakelijk, de technologie loopt te hard voor wetgevers. De andere kant zegt: democratisch lastig, want deze bestuurders leggen verantwoording af aan aandeelhouders, niet aan kiezers.

Erik: Voor Europa is de dynamiek delicaat. De EU heeft zich met de AI Act gepositioneerd als wereldwijd toezichthouder, en Europese leiders zullen die lijn aan tafel hebben verdedigd. Maar als Amerikaanse AI-bazen er als bijna-gelijken bijzitten, krijgt het gesprek onvermijdelijk ook een commerciële kleur. Verwacht in de volgende communiqués taal die meer klinkt als een onderhandeling tussen overheden en bedrijven dan als een zuivere beleidsverklaring.

Linda: Voor Nederland speelt het door op twee plekken. In Den Haag werkt het kabinet aan een eigen AI-strategie binnen de Europese kaders, en in Brussel zit Nederland mee aan tafel bij de uitvoering van de AI Act. De vraag is hoe stevig Europese regelgevers blijven als de grote bedrijven steeds nadrukkelijker meeschrijven aan de spelregels. En het raakt ook publieke instellingen die afhankelijk worden van dezelfde Amerikaanse modellen die op die top vertegenwoordigd waren.

Marvell springt ruim zeven procent omhoog op berichten dat Amazon zijn Trainium AI-chips ook extern gaat verkopen.

Erik: Het aandeel Marvell Technology steeg vrijdag met ruim zeven procent na berichten dat de clouddienst van Amazon overweegt zijn eigen AI-chips, Trainium, rechtstreeks aan externe datacenters te gaan verkopen. Marvell is een belangrijke partner die helpt bij het ontwerpen van die chips, dus elke externe verkoop vertaalt zich direct in extra omzet. Het bedrijf wordt bovendien opgenomen in de S&P 500, en dat gaf de koers een extra zet.

Linda: Dit is het chipverhaal onder het AI-verhaal. Tot nu toe gebruikt Amazon Trainium intern, om eigen modellen te trainen en om zijn cloudklanten goedkopere AI-rekenkracht aan te bieden. Het breder beschikbaar maken zou Trainium voor het eerst echt in directe concurrentie zetten met de chips van Nvidia. En dat is groot nieuws, want Nvidia heeft de AI-chipmarkt vrijwel ongehinderd in handen, een van de bepalende bedrijfsverhalen van de afgelopen twee jaar.

Erik: Voor Europese datacenters en cloudaanbieders is meer keuze goed nieuws. Het huidige Nvidia-knelpunt betekent lange wachtlijsten en hoge prijzen, vooral voor kleinere Europese cloudbedrijven die concurreren met Amerikaanse hyperscalers. Als Trainium ook extern beschikbaar komt, krijgen Europese operators een geloofwaardige alternatieve leverancier, en dat verbetert hun onderhandelingspositie.

Linda: Er zit ook een strategische laag aan. De EU pleit voor soevereine AI-infrastructuur, het idee dat kritieke rekencapaciteit voor een belangrijk deel binnen Europa moet zitten. In Nederland speelt dat heel concreet rond de datacenters in de Wieringermeer en bij Eemshaven, en rond de discussie over stroomverbruik. Meer chipleveranciers betekent meer flexibiliteit voor Nederlandse cloudpartijen en hostingbedrijven die niet jarenlang op één leverancier willen wachten, ook al lost het de stroomvraag niet op.

Flow is een Duitse 3D-tool die in je browser draait, zonder installatie of zware videokaart.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt. Het eerste is voor iedereen die nieuwsgierig is naar 3D-werk. Een Duits bedrijf, 3D AI Studio, heeft een tool gelanceerd die Flow heet, en het belangrijkste kenmerk is dat hij volledig in je webbrowser draait. Geen installatie, geen krachtige videokaart, geen setup. Je opent een webpagina en je kunt aan de slag met 3D-modellen.

Linda: De interface werkt met blokken die je aan elkaar verbindt, alsof je een werkstroom in elkaar klikt. Elk blok doet één ding: een vorm genereren, opschonen, een textuur toevoegen, het bestand exporteren. Je koppelt ze in de volgorde die je wilt, en het resultaat is een herbruikbare reeks stappen. Flow heeft ook een AI-assistent die zo'n reeks voor je opbouwt op basis van een omschrijving in gewone taal. Je typt wat je wilt maken, en hij zet de stappen automatisch klaar.

Erik: Voor Nederlandse ontwerpers, hobbyisten, indie-gamemakers en iedereen die ooit afhaakte op de prijs van professionele 3D-software is dit interessant. Gevestigde tools als Blender zijn krachtig maar hebben een steile leercurve, en commerciële alternatieven kosten honderden euro's per jaar. Dat het in de browser draait, betekent ook dat het werkt op een gewone laptop, wat de drempel verder verlaagt. Het bedrijf claimt meer dan een miljoen bestaande gebruikers van eerdere producten, dus het is geen onbekende start, het is een gevestigde speler met een nieuwe aanpak.

Linda: De toepassingen reiken verder dan gaming. Denk aan productontwerp, marketingvisualisaties, architectuurstudies of onderwijs. Voor Nederlandse opleidingen in industrieel ontwerp of game-art is een gratis browseromgeving handig om studenten snel iets te laten maken zonder dat de school voor iedereen een licentie hoeft te kopen. Zoek op Flow van 3D AI Studio en je vindt de aanmeldpagina; een gratis instapversie is beschikbaar om de werking te bekijken.

FocusWriter is de gratis open-source schrijfapp die je een rustige, afleidingsvrije werkomgeving geeft.

Erik: De tweede vondst is voor iedereen die schrijft voor zijn werk of het lastig vindt te focussen achter zijn scherm. Hij heet FocusWriter, hij is gratis, en hij bestaat al jaren, en juist daarom verdient hij aandacht: hij is in stilte uitstekend en de meeste mensen kennen hem niet. FocusWriter is een schrijfapp die elke afleiding weghaalt, geen werkbalken vol knoppen, geen meldingen, alleen een volledige schermweergave met je woorden.

Linda: Hij draait op Windows, macOS en Linux, en dat is belangrijk omdat veel schrijfgereedschap óf alleen voor Mac is óf alleen in de browser werkt en dus een constante internetverbinding nodig heeft. FocusWriter is een gewone bureaubladtoepassing die offline werkt, dus je concept verlaat je laptop niet tenzij je dat wilt. Voor Nederlandse journalisten, academici of iedereen die met gevoelig materiaal werkt, is dat een echt voordeel met de privacyregels van de AVG in het achterhoofd.

Erik: Recensenten prijzen vooral één functie, en dat zijn de dagdoelen. Je stelt een doel in van bijvoorbeeld vijfhonderd woorden of dertig minuten, en de app houdt op de achtergrond rustig je voortgang bij. Er zijn aanpasbare thema's, zodat je het uiterlijk kunt afstemmen op wat je helpt om te concentreren: een typmachine-stijl, een donker thema, een sepia-achtergrond. Hij ondersteunt de standaard documentformaten, dus je kunt je tekst zonder gedoe overzetten naar Word of Google Docs.

Linda: Hij is open source, dus geen abonnement, geen account, geen verkoop van extra's. Gewoon downloaden en gebruiken. Zoek op FocusWriter, één woord, en je vindt de pagina op de eerste plek. Voor Nederlandse luisteraars die deze zomer aan een scriptie, een boekhoofdstuk of een lange reportage werken: vijf minuten installeren en je hebt een rustige werkomgeving die volledig op je eigen machine blijft.

Linda: Vandaag hadden we het over de overstap van Nobelprijswinnaar John Jumper naar Anthropic, de grote AI-uitrol bij Santander voor honderdvijfentachtigduizend medewerkers, het opvallende AI-toneel op de G7-top in Frankrijk, en de koerssprong van Marvell door Amazons plannen met Trainium. En twee dingen om zelf te proberen: Flow voor 3D in je browser, en FocusWriter voor rustig schrijven zonder afleiding.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.