EU-regels AI in de zorg: wat verandert er voor ziekenhuizen

Linda: Welkom bij The State of Tech, dinsdag 2 juni 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Microsoft onthult een nieuwe Surface-laptop met Nvidia-superchip, het Pentagon sluit miljardendeals met acht AI-bedrijven, Brussel komt met nieuwe regels voor AI in de zorg, en een groot datalek treft Aziatische telecombedrijven. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: een gratis tool die je oude foto's automatisch opschoont en een browser-functie die je wachtwoorden veilig deelt met huisgenoten. We beginnen met die nieuwe Surface-laptop van Microsoft.

Microsoft onthult op Computex een Surface-laptop met Nvidia-superchip die de MacBook Pro uitdaagt.

Linda: Microsoft probeert iets wat al jaren niet meer is gelukt: een laptop maken waar makers, ontwerpers en AI-onderzoekers spontaan warm voor lopen. De Surface Laptop Ultra heeft een 15-inch scherm, een aluminium behuizing en draait op een chip die Nvidia samen met Microsoft heeft ontworpen. Het belangrijkste verkooppunt: deze laptop kan complete AI-modellen lokaal draaien, zonder cloudverbinding.

Erik: En dat is precies waar de strijd nu om gaat. Apple heeft met zijn eigen chips de afgelopen jaren laten zien dat zo'n geïntegreerde aanpak werkt. Microsoft en Nvidia kopiëren dat recept nu, en koppelen er een prijskaartje aan dat in MacBook Pro-gebied zit. Een paar duizend euro voor de topversie.

Linda: Het werkgeheugen is wat opvalt: 128 gigabyte dat zowel de processor als de grafische kern kan gebruiken. Dat maakt het mogelijk om een AI-model dat normaal een serverkast nodig heeft, gewoon op je schoot te draaien. Voor journalisten die met gevoelige bronnen werken, of artsen die patiëntgegevens niet naar een Amerikaanse cloud willen sturen, is dat interessant.

Erik: Microsoft mikt nadrukkelijk op de professionele markt. De boodschap richting bedrijven: je hoeft niet meer te kiezen tussen Apple-hardware en Windows-software. En richting consumenten: dit is een Windows-laptop die geen excuses meer nodig heeft op het gebied van design en accuduur. Acht uur intensief AI-werk, claimt Microsoft.

Linda: Of dat in de praktijk klopt, moeten reviews uitwijzen. Wat wel duidelijk is: de PC-markt zit al twee jaar in het slop, en fabrikanten hopen dat lokale AI de nieuwe reden wordt om een nieuwe laptop te kopen. Microsoft zet hier zwaar op in.

Het Pentagon sluit voor twee miljard dollar contracten met acht AI-bedrijven voor militaire toepassingen.

Erik: Dit is een ommekeer die een paar jaar geleden ondenkbaar was. OpenAI had tot 2024 in zijn gebruiksvoorwaarden staan dat zijn modellen niet voor militaire doelen gebruikt mochten worden. Die regel is stilletjes geschrapt, en nu staat het bedrijf op een Pentagon-contract. Hetzelfde geldt voor Anthropic, dat lang het ethisch-verantwoorde imago cultiveerde.

Linda: De contracten gaan over analyse van satellietbeelden, logistiek, cybersecurity en wat het Pentagon "beslissingsondersteuning" noemt. Concreet: AI die commandanten helpt bij het inschatten van situaties op het slagveld. Geen autonome wapens, benadrukken alle betrokkenen, maar wel AI die meedoet in de keten van militaire besluitvorming.

Erik: De timing is geen toeval. China investeert zwaar in militaire AI, en Washington wil niet achter de feiten aanlopen. Door grote commerciële AI-bedrijven binnen te halen, koopt het Pentagon in feite jarenlange ontwikkeling die het zelf nooit had kunnen evenaren.

Linda: Bij de bedrijven zelf zijn de reacties intern verdeeld. Volgens berichten in The Information zijn er bij OpenAI medewerkers die overwegen op te stappen, vergelijkbaar met de protesten bij Google rond Project Maven een paar jaar geleden. De top houdt vol dat zorgvuldige militaire samenwerking beter is dan het overlaten aan minder ethische partijen.

Erik: De vraag is wat dit betekent voor het bredere AI-veld. Als de grote modellen mede betaald worden door defensiebudgetten, kleurt dat ook hun ontwikkelrichting. Wat goed werkt voor militaire analyse, kan minder geschikt zijn voor andere toepassingen.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Brussel publiceert vandaag een ontwerp voor strengere AI-regels in de zorgsector.

Erik: De kern van het voorstel: elk AI-systeem dat meebeslist over een diagnose of behandeling moet voortaan worden gecertificeerd door een onafhankelijk testlab, en de uitkomsten moeten uitlegbaar zijn voor de behandelend arts. Geen zwarte dozen meer waarbij niemand weet waarom de AI tot een bepaald advies komt.

Linda: Brussel reageert hiermee op een serie incidenten van het afgelopen jaar, waarbij AI-systemen in Duitse en Franse ziekenhuizen verkeerde adviezen gaven die pas later werden opgemerkt. In twee gevallen leidde dat tot ernstige schade bij patiënten. De Commissie wil voorkomen dat dat zich herhaalt.

Erik: Het ontwerp legt ook verantwoordelijkheden vast. Als een AI-systeem een verkeerd advies geeft, is de leverancier aansprakelijk, niet de individuele arts die het advies overnam. Dat is een belangrijke verschuiving, want artsen durfden AI-adviezen vaak niet over te nemen uit angst voor juridische gevolgen.

Linda: De zorgsector reageert verdeeld. Ziekenhuiskoepels noemen het een verstandige aanpak die het vertrouwen in AI moet vergroten. Techbedrijven waarschuwen dat de certificeringseisen Europese ziekenhuizen op achterstand zetten ten opzichte van Amerikaanse en Aziatische, waar zulke regels niet gelden.

Erik: Wat opvalt: het voorstel maakt onderscheid tussen AI die ondersteunend werkt, denk aan een tweede mening voor de radioloog, en AI die zelfstandig beslist. Voor die tweede categorie worden de eisen veel strenger. In de praktijk zal dat veel huidige toepassingen dwingen om mensen prominenter in de loop te houden.

Een groot datalek bij Aziatische telecombedrijven treft mogelijk vijftig miljoen klanten in zes landen.

Linda: We schakelen naar een cybersecurity-verhaal dat in Europese media nauwelijks aandacht krijgt, maar wel relevant is. Bij vier grote telecombedrijven in Zuidoost-Azië zijn klantgegevens buitgemaakt door een hackersgroep die volgens onderzoekers banden heeft met een staatsactor. De getroffen bedrijven zitten in Indonesië, Vietnam, Thailand, Maleisië, de Filipijnen en Singapore.

Erik: De aanvallers zijn binnengekomen via een kwetsbaarheid in netwerkapparatuur die maandenlang ongepatcht bleef. Wat dit verhaal extra zorgwekkend maakt: locatiegegevens en belgeschiedenissen zijn voor inlichtingendiensten goud waard. Daarmee kun je netwerken van activisten, journalisten en zakenmensen in kaart brengen.

Linda: Group-IB durft geen land aan te wijzen, maar het rapport noemt wel "patronen die overeenkomen met eerder werk van staatsgesponsorde groepen uit Oost-Azië". In de regio wordt dat breed gelezen als een verwijzing naar China, al ontkent Peking elke betrokkenheid.

Erik: De getroffen telecombedrijven informeren klanten deze week. In Singapore heeft de toezichthouder al aangekondigd boetes te overwegen. In Indonesië en Vietnam is de overheidsreactie tot nu toe afwachtend, mede omdat de aanvallers mogelijk nog actief zijn in de systemen.

Linda: Wat dit verhaal vooral laat zien: telecominfrastructuur is een doelwit van strategische waarde, niet alleen van criminelen die uit zijn op losgeld. Hier gaat het om gegevens met geopolitieke waarde, en die zijn voor de slachtoffers het moeilijkst te repareren. Een gestolen wachtwoord verander je, je locatiegeschiedenis van vorig jaar niet.

Erik: Dan nu twee dingen waar je vandaag iets mee kunt. We beginnen met een handige tool voor iedereen die thuis een berg oude foto's heeft staan.

Een gratis webdienst ruimt automatisch dubbele en mislukte foto's op uit je archief.

Linda: Wat dit interessant maakt: PhotoTidy stuurt je foto's niet naar een server. Alle verwerking gebeurt lokaal in je browser, met een klein AI-model dat in de achtergrond draait. Je sleept een map met foto's naar het venster, en binnen een paar minuten krijg je een overzicht van wat je weg zou kunnen gooien.

Erik: Het systeem herkent drie categorieën. Eén: exacte duplicaten, dezelfde foto twee keer opgeslagen. Twee: bijna-duplicaten, denk aan tien keer dezelfde groepsfoto waarvan er één scherp is. Drie: foto's met technische problemen, zoals bewegingsonscherpte of een vinger voor de lens. Je beslist zelf wat je verwijdert.

Linda: Wat handig is: PhotoTidy slaat niets op en stuurt geen statistieken door. Voor mensen die hun fotobibliotheek niet aan Google of Apple willen toevertrouwen, is dat een verademing. De tool werkt op elke moderne browser, dus ook op een Chromebook of een wat oudere laptop, zolang je voldoende werkgeheugen hebt.

Erik: Praktische tip: begin met een kleine map om te kijken hoe het werkt voordat je je hele archief erdoor haalt. Een typische vakantiemap van vijfhonderd foto's is in een paar minuten klaar. Een archief van tienduizenden foto's kan een halfuur tot een uur duren, afhankelijk van je computer.

Linda: De maker leeft van donaties en heeft een Patreon, maar je hoeft niets te betalen om de tool volledig te gebruiken. Ga naar phototidy.app en je kunt direct beginnen. Werkt ook met video's, al is dat onderdeel nog wat trager.

Een nieuwe browser-functie laat je wachtwoorden veilig delen met huisgenoten zonder ze door te sturen.

Erik: We sluiten af met iets praktisch voor wie ooit per WhatsApp het Netflix-wachtwoord aan een huisgenoot heeft doorgestuurd. Firefox heeft gisteren in zijn nieuwste versie een functie toegevoegd waarmee je opgeslagen wachtwoorden kunt delen via een tijdelijke, versleutelde link.

Linda: Het probleem dat dit oplost is bekend: wachtwoorden delen via chat of e-mail betekent dat ze daar voor altijd in een gespreksgeschiedenis blijven staan. Iedereen die later toegang krijgt tot dat account, ziet ze. Mozilla's oplossing zorgt dat het wachtwoord nooit als platte tekst ergens belandt waar je het niet wilt.

Erik: De link bevat zelf geen wachtwoord. Hij verwijst naar een versleuteld pakket op een server van Mozilla, dat alleen met een sleutel uit de link zelf ontgrendeld kan worden. Mozilla benadrukt dat het bedrijf de inhoud niet kan inzien.

Linda: Wat het praktisch maakt: de ontvanger hoeft geen Firefox te gebruiken. De link werkt in elke browser, dus je kunt het streamingwachtwoord ook delen met je moeder die nog op Edge zit. Voor gezinnen of huisgenoten die geen volledig wachtwoordprogramma willen installeren, is dit een laagdrempelig alternatief.

Erik: Eén waarschuwing: dit blijft delen van wachtwoorden, en dat is bij veel diensten in strijd met de voorwaarden. Voor wachtwoorden binnen een huishouden waar je toch al een abonnement deelt, is het handig. Voor je bankwachtwoord absoluut niet bedoeld.

Linda: Update Firefox naar de nieuwste versie en je vindt de functie onder Wachtwoorden in het menu. Gratis, geen account nodig, werkt direct.

Linda: Vandaag hadden we het over: Microsofts nieuwe Surface-laptop met Nvidia-superchip, de Pentagon-contracten met acht AI-bedrijven, de nieuwe EU-regels voor AI in de zorg, het datalek bij Aziatische telecombedrijven, een gratis tool om je foto-archief op te schonen en de wachtwoorddeel-functie in Firefox.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.