AI-lekdetectie drinkwater: Vitens bespaart 30% water

Linda: Welkom bij The State of Tech, maandag 1 juni 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Computex draait volledig om AI met Nvidia in het middelpunt, een nieuwe Europese cyberwet die bedrijven 72 uur geeft om incidenten te melden, een miljardenfusie in de Japanse halfgeleidersector, en Nederlandse waterschappen die AI inzetten om lekken eerder op te sporen. Plus twee dingen om vandaag uit te proberen: een gratis app die je e-mails samenvat in spreektaal en een slimme bagageweger die met je telefoon praat. We beginnen met Computex en de AI-vloed die uit Taipei komt.

Computex 2026 staat volledig in het teken van AI, met Nvidia's nieuwe Rubin-platform als middelpunt.

Linda: Computex, de grootste techbeurs van Azië, opent vandaag in Taipei en het thema is dit jaar "AI Together". Praktisch betekent dat: alles wat de komende dagen wordt aangekondigd, draait om kunstmatige intelligentie. Van chips tot servers, van koelsystemen tot complete datacenters. De show wordt gedomineerd door Nvidia, dat zijn nieuwe generatie AI-hardware voor datacenters laat zien, het Rubin-platform.

Erik: En dat is meer dan een productlancering. Rubin is de opvolger van de chipgeneratie waar de halve AI-industrie op draait, dus elke grote cloudpartij, van Amazons cloud tot Microsoft en Google, zit hier met de tekenpen klaar. Daarnaast is er enorm veel aandacht voor AI-agents, dus AI die niet alleen antwoorden geeft maar ook zelfstandig taken uitvoert. Taiwanese fabrikanten als Foxconn en Quanta laten zien hoe ze hele fabrieken en magazijnen door zulke agents laten aansturen.

Linda: Wat opvalt: de Taiwanese overheid presenteert dit jaar nadrukkelijk Computex als bewijs dat Taiwan onmisbaar is in de wereldwijde AI-keten. Niet alleen TSMC maakt de chips, ook de servers, de koeling, de printplaten en de behuizingen komen voor een groot deel uit Taiwan. Analisten schatten dat ruim negentig procent van de wereldwijde AI-serverproductie via Taiwanese partijen loopt.

Erik: En dat verklaart waarom Computex dit jaar zo politiek geladen is. Amerikaanse exportregels op chips, Chinese pogingen om een eigen AI-stack te bouwen, en Europese zorgen over afhankelijkheid komen hier letterlijk samen op één beursvloer. Wat Nvidia in Taipei zegt, beweegt de komende weken de aandelenkoersen en de inkoopplannen van datacenters wereldwijd.

Linda: En dan is er ook nog de energiekant. Nvidia geeft aan dat de nieuwe generatie weliswaar krachtiger is, maar per server ook fors meer stroom trekt. Voor Nederland, waar het stroomnet op veel plekken al vol zit, is dat een rekensom die meteen pijnlijk wordt.

Erik: Netbeheerder TenneT heeft eerder gewaarschuwd dat de wachtrij voor grootverbruikers de komende jaren niet korter wordt. Een datacenter dat nu Rubin-systemen wil bestellen, kan technisch wel leveren, maar moet alsnog wachten op een aansluiting. Dat schuurt.

Brussel zet een definitieve meldplicht van 72 uur voor grote cyberincidenten in werking.

Linda: De Europese Commissie heeft vandaag de uitvoeringsregels gepubliceerd voor een aangescherpte cyberveiligheidswet, en daar zit één deel in dat veel bedrijven gaat raken: een meldplicht van 72 uur voor grote digitale incidenten. Dat betekent dat een bedrijf dat te maken krijgt met een hack, ransomware of een groot datalek binnen drie dagen een eerste melding moet doen bij de nationale toezichthouder.

Erik: De regel zelf is niet helemaal nieuw, hij vloeit voort uit de bredere Europese netwerk- en informatiebeveiligingsrichtlijn. Wat vandaag verandert is hoe streng en hoe concreet de termijnen zijn. Een eerste signaal binnen 24 uur, een volledige incidentmelding binnen 72 uur, en een eindrapport binnen een maand. Toezichthouders krijgen ook meer ruimte om boetes op te leggen aan bedrijven die te laat zijn of de melding incompleet doen.

Linda: De reikwijdte is breed. Niet alleen banken en telecombedrijven vallen eronder, ook energieleveranciers, ziekenhuizen, drinkwaterbedrijven, grote online platforms en zelfs een deel van de toeleveranciers van die sectoren. De Europese koepel van ondernemersorganisaties waarschuwt dat vooral middelgrote bedrijven moeite gaan hebben om binnen 72 uur een gestructureerde melding op tafel te krijgen, simpelweg omdat ze die crisis-organisatie niet hebben.

Erik: Tegelijk wijzen beveiligingsexperts erop dat de wet juist nodig is omdat aanvallers nu vaak weken onopgemerkt in netwerken zitten. Hoe sneller incidenten gedeeld worden, hoe sneller andere bedrijven hun systemen kunnen controleren op dezelfde aanvalspatronen.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Twee Japanse chipreuzen kondigen een fusie aan om in de AI-race tegen Amerikaanse en Taiwanese concurrenten op te boksen.

Erik: In Japan is vannacht een fusie aangekondigd die in de halfgeleidersector flink wat losmaakt. Renesas Electronics en Kioxia, twee van de grootste Japanse chipbedrijven, gaan hun AI- en geheugenactiviteiten samenvoegen in een nieuw bedrijf. De gecombineerde waarde wordt geschat op ruim 40 miljard dollar. Het idee: een Japans tegenwicht bouwen tegen de dominantie van Nvidia en TSMC in AI-chips en tegen de Koreaanse Samsung en SK Hynix in AI-geheugen.

Linda: Renesas is sterk in chips voor auto's en industriële machines, Kioxia maakt vooral flashgeheugen. Door samen te gaan willen ze een bredere AI-portefeuille kunnen aanbieden, vooral voor zogeheten edge-AI, dus AI die niet in een datacenter draait maar in een auto, een fabriekslijn of een medisch apparaat. De Japanse overheid heeft de fusie publiekelijk gesteund en kondigt aan met subsidies bij te springen.

Erik: Dat laatste is belangrijk. Japan heeft de afgelopen jaren al miljarden in chip-zelfvoorziening gestoken, onder andere in het nieuwe bedrijf Rapidus dat samen met IBM aan de allernieuwste chips werkt. Tokio probeert duidelijk de afhankelijkheid van Taiwan en Zuid-Korea af te bouwen, vooral nu de geopolitieke spanningen rond de Straat van Taiwan oplopen.

Linda: Analisten zijn voorzichtig positief. De combinatie heeft de schaal en het kapitaal om mee te doen, maar moet wel snel zijn. De AI-chipmarkt verschuift razendsnel, en een fusie tussen twee gevestigde bedrijven loopt het risico te traag te integreren.

Nederlandse waterschappen zetten AI in om leidinglekken eerder op te sporen en miljoenen liters drinkwater te besparen.

Erik: Sensoren in het Nederlandse drinkwaternet meten al jaren druk en doorstroming, maar drinkwaterbedrijf Vitens en enkele waterschappen presenteren vandaag de eerste grootschalige resultaten van een AI-systeem dat die data realtime analyseert. Het systeem pikt afwijkende patronen op, soms al uren voordat een lek aan de oppervlakte komt. Volgens Vitens scheelt dat tot dertig procent in waterverlies in de pilotgebieden.

Linda: En dat is niet niks. Nederland verliest naar schatting jaarlijks zo'n honderd miljoen kubieke meter drinkwater door lekkages, ongeveer vijf procent van de totale productie. In een land dat steeds vaker met droogte te maken krijgt en waar drinkwaterbedrijven moeite hebben om aan de vraag te voldoen, telt elke besparing.

Erik: De techniek combineert druk- en debietmetingen met data over leidingleeftijd, bodemtype en weersomstandigheden. Het AI-model leert wat een normaal patroon is op een specifieke leiding en geeft een melding zodra er iets afwijkt. Monteurs hoeven dan niet meer met een graafmachine te zoeken, maar krijgen een gerichte locatie aangewezen.

Linda: Voor de waterschappen levert het ook ander voordeel op: minder graafwerk in de straat, minder verkeershinder, en minder energie nodig om water rond te pompen dat anders weglekt. De volgende stap is om het systeem ook in te zetten voor riolering en oppervlaktewater, waar lekken nu vaak pas opvallen als er al schade is.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt.

Een gratis app vat je hele inbox samen in gewone spreektaal en leest hem aan je voor.

Linda: De eerste tip is een app die deze week breed beschikbaar is gekomen: Mailbrief. Het is een gratis assistent die je e-mailinbox samenvat in gewone spreektaal, en als je wil leest hij de samenvatting aan je voor. Handig als je 's ochtends in de auto of op de fiets zit en niet door honderd berichten wil scrollen.

Erik: Wat de app doet: hij koppelt aan je Gmail of Outlook, scant de nieuwe berichten van de afgelopen 24 uur, en maakt drie blokjes. Eerst de echt belangrijke mails, dan dingen die kunnen wachten, en als laatste de nieuwsbrieven en reclame. In totaal hooguit twee minuten luisteren. Je kunt per mail ook direct laten voorlezen waar het over gaat, of een concept-antwoord laten genereren.

Linda: De app draait deels op het toestel zelf en deels in de cloud. De makers, een klein team uit Berlijn, zeggen dat berichten niet worden bewaard nadat de samenvatting is gemaakt. Voor wie daar streng in is: er is een instelling om alles lokaal te houden, dan moet je telefoon wel iets zwaarder werk doen.

Erik: Hij werkt op zowel iOS als Android, en is gratis voor maximaal vijftig samenvattingen per maand. Daarboven kost het rond de vier euro per maand. Geen verplicht abonnement, geen advertenties.

Linda: Wat ons opviel tijdens testen: de samenvatting is verrassend rustig van toon. Hij plakt geen drama op een mail die geen drama verdient. En hij herkent ook Nederlandse mails goed, ook met namen van Nederlandse bedrijven en instanties.

Een slimme bagageweger die je telefoon waarschuwt voordat je koffer te zwaar wordt.

Erik: De tweede tip is geen app maar een klein gadget: een digitale bagageweger met bluetooth, deze week op de markt gebracht door een Nederlandse maker, BagSense. Het is een handvat van zo'n vijftien centimeter dat je aan je koffer haakt, optilt, en het gewicht stuurt naar een app op je telefoon.

Linda: Dat klinkt klein, maar het slimme zit hem in de app. Je vult je vlucht in, de app weet wat je luchtvaartmaatschappij toestaat, en het gewicht wordt direct vergeleken met de limiet. Te zwaar? Je krijgt een waarschuwing met hoeveel kilo eraf moet. Hij onthoudt ook welke spullen je vorige keer meenam, zodat je een ruwe schatting krijgt van wat eruit zou kunnen.

Erik: Het apparaatje kost rond de 25 euro en werkt op een knoopcelbatterij die volgens de maker minstens een jaar meegaat. Hij weegt tot vijftig kilo, dus ook stevige koffers redt hij.

Linda: Wat hem onderscheidt van de oudere digitale bagagewegers: de app geeft ook waarschuwingen voor handbagagelimieten, die per maatschappij flink verschillen. Ryanair en Wizz Air hebben strengere regels dan KLM of Lufthansa, en de app houdt dat bij. Voor wie regelmatig vliegt scheelt dat bij het inchecken kostbare minuten en soms een naheffing van vijftig euro of meer.

Erik: Te koop via de webshop van de maker en bij een aantal Nederlandse winkels. De app is gratis en werkt op iOS en Android.

Linda: Vandaag hadden we het over: Computex in Taipei en de AI-vloed uit Taiwan, de nieuwe Europese meldplicht van 72 uur voor cyberincidenten, de Japanse chipfusie tussen Renesas en Kioxia, Nederlandse waterschappen die met AI lekken eerder vinden, een gratis app die je inbox samenvat in spreektaal, en een slimme bagageweger uit Nederland.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.