Rekenkamer: digitale weerbaarheid Rijk in gevaar door bezuinigingen

Linda: Welkom bij The State of Tech, maandag 25 mei 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: OpenAI opent zijn eerste AI-lab buiten Amerika in Singapore, de Algemene Rekenkamer luidt de noodklok over de digitale weerbaarheid van het Rijk, Meta en LinkedIn schrappen banen om ruimte te maken voor AI, Telegram laat AI-bots je inbox overnemen, plus twee dingen om vandaag uit te proberen: OpenAI's programmeerhulp Codex op je telefoon en Microsoft's laatste oproep om over te stappen van Outlook Lite. We beginnen met OpenAI in Singapore.

OpenAI opent eerste AI-lab buiten de VS in Singapore met 300 miljoen aan financiering.

Linda: OpenAI heeft vandaag aangekondigd dat het zijn eerste toegepaste AI-lab buiten de Verenigde Staten opent, en wel in Singapore. Er gaat ruim 300 miljoen Singaporese dollar in, omgerekend zo'n 200 miljoen euro, en het lab moet meer dan tweehonderd lokale technische banen opleveren.

Erik: Het lab richt zich op toegepaste AI, op het optimaliseren van infrastructuur, en op concrete toepassingen in financiën, gezondheidszorg en stadsplanning. Singapore wordt daarmee de uitvalsbasis voor de hele Azië-Pacific-regio, en dat is geen toevallige keuze. Het land investeert al jaren stevig in digitale infrastructuur en heeft een regelgeving die als voorspelbaar bekend staat.

Linda: Wat dit laat zien, is dat de strijd om AI-territorium nu echt fysieke vorm krijgt. Niet alleen modellen trainen in datacenters in Texas of Arizona, maar voet aan de grond in regio's waar de toepassingen ontstaan. Banken, ziekenhuizen, gemeenten in Azië die straks rechtstreeks met OpenAI-engineers werken.

Erik: En het is ook een signaal richting concurrenten. Google heeft al langer een grote aanwezigheid in Singapore, Anthropic kijkt nadrukkelijk naar Azië, en Chinese spelers zoals Baidu en Alibaba zitten letterlijk om de hoek. Door daar nu fysiek te landen, claimt OpenAI een positie in een markt die over een paar jaar mogelijk groter is dan Europa.

Linda: Opvallend is ook wat hier níét gebeurt. OpenAI opent geen lab in Berlijn, Parijs of Amsterdam. Europa krijgt voorlopig vooral klanten en verkoopkantoren, geen onderzoeksbanen.

Erik: Dat heeft deels te maken met de Europese AI Act, die door techbedrijven als ingewikkeld wordt ervaren, en deels met de talentenpool. Singapore haalt al jaren gericht AI-onderzoekers binnen via gunstige visumregelingen. Nederland heeft die infrastructuur veel minder.

Algemene Rekenkamer waarschuwt voor zwakke digitale weerbaarheid van het Rijk.

Erik: De Algemene Rekenkamer is vandaag flink kritisch op de digitale staat van de Nederlandse overheid. De financiële administratie van gemeenten en provincies is op orde, maar het Rijk krijgt een stevige tik. Het rapport wijst op kwetsbaarheden in digitale systemen en op de risico's van het krimpbeleid voor het ambtenarenapparaat.

Linda: De kern zit in dat krimpbeleid. Het kabinet wil het aantal ambtenaren terugbrengen, maar de Rekenkamer signaleert dat juist de mensen die digitale systemen onderhouden en beveiligen schaars zijn. Als je daarop bezuinigt, krijg je geen efficiëntere overheid, maar een kwetsbare overheid.

Erik: En kwetsbaar betekent in dit geval: gevoelig voor uitval, gevoelig voor cyberaanvallen, en gevoelig voor leveranciersafhankelijkheid. Veel overheidsdiensten draaien op verouderde systemen waar nog maar een handjevol specialisten verstand van heeft. Vertrekken die, dan vertrekt de kennis mee.

Linda: De Rekenkamer noemt continuïteit van overheidsdiensten als belangrijkste risico. Denk aan DigiD, aan de Belastingdienst, aan systemen waarmee gemeenten uitkeringen uitbetalen. Als één van die schakels uitvalt, raakt dat miljoenen mensen direct.

Erik: Dit rapport komt op een gevoelig moment. Er ligt politieke druk om de overheid kleiner te maken, en tegelijk groeit de digitale taak alleen maar: meer AI-toepassingen, meer cyberdreigingen, meer Europese verplichtingen rond beveiliging. Dat valt moeilijk te rijmen met minder mensen.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Meta en LinkedIn schrappen banen om budget vrij te maken voor AI en datacenters.

Erik: Meta en LinkedIn hebben nieuwe ontslagrondes aangekondigd. De grote techbedrijven verschuiven hun middelen massaal naar AI, infrastructuur en automatisering, en dat betekent dat er rollen verdwijnen terwijl de uitgaven aan modellen en datacenters blijven stijgen.

Linda: De cijfers zijn nog niet helemaal hard, maar het patroon is duidelijk. Meta heeft de afgelopen jaren al tienduizenden banen geschrapt, en deze ronde komt er bovenop. LinkedIn, eigendom van Microsoft, snijdt vooral in functies die volgens het bedrijf efficiënter met AI kunnen.

Erik: Achter de cijfers schuilt een diepere transformatie van de tech-arbeidsmarkt. Recruiters, contentmoderators, junior softwareontwikkelaars en marketingrollen lopen het meeste risico. De vraag verschuift naar AI-engineers, datacenter-specialisten en mensen die AI-systemen kunnen integreren in bestaande processen.

Linda: Wat dit laat zien, is dat de "AI verhoogt de productiviteit" belofte van twee jaar geleden nu in koude bedrijfsbeslissingen wordt vertaald. Werknemers die jaren geleden binnenkwamen om groei te ondersteunen, blijken nu vervangbaar door modellen die nooit slapen.

Erik: De vergelijking met eerdere automatiseringsgolven is wel relevant. Bij elke golf verdwijnen rollen en ontstaan er nieuwe, maar de overgangsperiode is hard. Mensen die nu hun baan verliezen, zitten niet automatisch in de juiste positie om aan de slag te gaan in AI-infrastructuur.

Telegram laat AI-bots berichten lezen, filteren en beantwoorden namens gebruikers.

Linda: Telegram heeft assistent-bots geïntroduceerd die berichten kunnen lezen, filteren en beantwoorden op basis van machtigingen die je zelf instelt. Het platform presenteert AI niet meer als losse chatbot, maar als ingebouwde hulpfunctie in je dagelijkse gesprekken.

Erik: Concreet: je kunt een bot toegang geven tot bepaalde groepen of contacten, en die bot kan dan voor jou bijhouden wat belangrijk is, samenvattingen sturen of zelfs standaardvragen afhandelen. Voor iemand die in twintig groepen zit, kan dat een uitkomst zijn.

Linda: Maar er zit een serieuze keerzijde aan. Een bot die je berichten leest, leest ook berichten van mensen die jou schrijven. Die andere mensen hebben niet ingestemd met AI-verwerking van hun communicatie. Daar gaat de Europese privacywetgeving zeker iets van vinden.

Erik: Telegram zit sowieso al in een lastige positie in Europa, met de oprichter die vorig jaar in Frankrijk werd aangehouden. Een functie waarbij AI standaard met persoonlijke berichten meekijkt, kan de aandacht van Brusselse toezichthouders weer trekken.

Linda: De bredere trend is wel duidelijk. Berichtenplatforms worden het nieuwe strijdtoneel voor AI-agents. WhatsApp heeft Meta AI ingebouwd, Google's Messages krijgt Gemini, en Telegram zet nu in op een opener bot-ecosysteem waarin externe ontwikkelaars assistenten kunnen bouwen.

Erik: Dat is meteen ook het verschil. Telegram's aanpak is decentraler, wat ontwikkelaars aanspreekt maar tegelijk meer ruimte laat voor malafide bots. De vraag is hoe Telegram voorkomt dat kwaadwillenden bots maken die zich voordoen als handige assistent en stiekem data afromen.

Linda: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt.

OpenAI brengt programmeerhulp Codex naar de ChatGPT mobiele app.

Erik: OpenAI heeft Codex uitgebreid naar de ChatGPT mobiele app. Codex is hun AI die kan programmeren, en die werkt nu zo dat je vanaf je telefoon programmeertaken kunt starten, commando's kunt goedkeuren, en AI-agents op afstand kunt begeleiden.

Linda: Het idee is dat je een opdracht geeft, bijvoorbeeld een bug oplossen of een functie toevoegen, en dat de AI dat op de achtergrond uitwerkt terwijl jij iets anders doet. Je krijgt een melding als er een keuze gemaakt moet worden, en je kunt direct vanaf je telefoon goedkeuren of bijsturen.

Erik: Voor wie kun je dit aanraden? Vooral voor mensen die al met code werken en een ChatGPT-abonnement hebben. Het zit in de bestaande mobiele app, dus je hoeft niets nieuws te installeren. Even updaten naar de laatste versie en de Codex-functie staat erin.

Linda: Wat het concreet oplevert: je hoeft niet meer achter je laptop te zitten om kleine programmeertaken voor te bereiden. Onderweg in de trein een taak inschieten, na het avondeten checken of het werkt. Het verschuift programmeren van een vaste werkplek naar iets dat je tussendoor doet.

Erik: De waarschuwing erbij: laat de AI niet ongecontroleerd code naar productiesystemen sturen. Codex maakt fouten, en die fouten kunnen op een klein scherm makkelijk over het hoofd gezien worden. Gebruik het voor experimenten en kleine taken, niet voor kritieke systemen.

Microsoft trekt vandaag de stekker uit Outlook Lite voor Android.

Linda: Microsoft stopt vandaag definitief met Outlook Lite voor Android. Miljoenen gebruikers verliezen vanaf nu de mailfunctie in die lichtere versie, en Microsoft roept iedereen op om over te stappen naar de reguliere Outlook Mobile-app.

Erik: Outlook Lite was bedoeld voor goedkopere Android-telefoons en voor regio's met slechtere internetverbindingen. De app was klein, snel en gebruikte weinig data. Microsoft consolideert nu zijn mobiele aanbod, en dat betekent dat één app voor alle gebruikers de standaard wordt.

Linda: Wat moet je vandaag doen als je dit gebruikt? Open de Google Play Store, zoek op "Microsoft Outlook", en installeer de reguliere versie. Je inlog blijft hetzelfde, je mail komt vanzelf terug. Reken op vijf minuten werk, plus eventueel even je instellingen voor handtekeningen en mappen opnieuw controleren.

Erik: Let op: de reguliere Outlook-app is een stuk zwaarder. Op oudere Android-telefoons met weinig opslag of werkgeheugen kan dat merkbaar zijn. Wie een toestel van zes, zeven jaar oud heeft, kan beter overwegen om naar een alternatieve mailapp te kijken, bijvoorbeeld de standaard Gmail-app of een open-source variant als FairEmail.

Linda: De bredere les uit dit nieuwsbericht: lichte versies van apps zijn een kwetsbare categorie. Bedrijven beginnen er enthousiast aan, maar zodra de gebruikersaantallen tegenvallen, wordt het onderhoud te duur. Facebook Lite gaat dezelfde kant op, Twitter Lite is al jaren weg.

Linda: Vandaag hadden we het over: OpenAI's nieuwe lab in Singapore, het kritische rapport van de Algemene Rekenkamer over digitale weerbaarheid, de nieuwe ontslagrondes bij Meta en LinkedIn, de AI-bots van Telegram, OpenAI's Codex op je telefoon, en het einde van Outlook Lite op Android.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.