Microsoft koopt in bij AI-chipmaker: minder afhankelijk van Nvidia

Linda: Welkom bij The State of Tech, donderdag 21 mei 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: het monopolie van ChatGPT brokkelt af, een groot datalek treft miljoenen Europese werknemers, Brussel stelt strengere regels aan AI in de zorg, Microsoft koopt zich in bij een nieuwe chipfabrikant, en daarna twee dingen om uit te proberen: een gratis AI-tool die je mail opruimt en een handige app om je fietsritten slimmer te plannen. We beginnen met de strijd om de AI-chatbotmarkt.

Het monopolie van ChatGPT brokkelt af, Gemini en Claude rukken stevig op.

Linda: Drie jaar lang was ChatGPT zo'n beetje synoniem met AI-chatbot. Nieuwe cijfers laten zien dat dat aan het verschuiven is. Het marktaandeel van OpenAI zakt voor het eerst onder de zestig procent, en de twee grote uitdagers, Gemini van Google en Claude van Anthropic, pakken samen ongeveer dertig procent.

Erik: En dat gaat snel. Een jaar geleden zat ChatGPT nog ruim boven de zeventig procent. Google heeft Gemini diep verweven in Android, Gmail en Docs, waardoor honderden miljoenen gebruikers er bijna automatisch tegenaan lopen. Claude wint vooral terrein bij bedrijven en bij ontwikkelaars die met code werken.

Linda: Wat dit laat zien: AI is geen winner-takes-all-markt geworden, zoals zoekmachines dat ooit waren met Google. Er is ruimte voor meerdere grote spelers naast elkaar, en dat is goed nieuws voor gebruikers. Concurrentie drukt prijzen, en het dwingt bedrijven om sneller te innoveren in plaats van achterover te leunen.

Erik: Voor OpenAI is het wel een wake-up call. Het bedrijf heeft enorm veel geld opgehaald op basis van het idee dat ChatGPT de dominante interface wordt. Als dat aandeel verder zakt, wordt die torenhoge waardering moeilijker te verdedigen tegenover investeerders.

Linda: En er speelt nog iets. Steeds meer bedrijven kiezen bewust voor meerdere chatbots door elkaar. Voor creatief werk Claude, voor zoeken Gemini, voor algemene taken ChatGPT. De zogenaamde multi-model-aanpak. Dat maakt iedere individuele leverancier kwetsbaarder.

Erik: Opvallend is dat de Chinese spelers, zoals DeepSeek en Qwen van Alibaba, in deze cijfers nog buiten beeld blijven omdat ze in het Westen amper actief zijn. Maar wereldwijd gemeten kruipen ook die omhoog. De markt versplintert dus aan meerdere kanten tegelijk.

Datalek bij Europese HR-dienstverlener raakt gegevens van miljoenen werknemers.

Erik: Een fors datalek vandaag. Een grote Europese HR- en salarisverwerker meldt dat aanvallers toegang hadden tot hun systemen. Het gaat om gegevens van ongeveer acht miljoen werknemers in twaalf landen, waaronder Nederland en België. Namen, adressen, geboortedata, salarisstroken, en bij een deel van de slachtoffers ook bankrekeningnummers.

Linda: En dit is geen kleine speler. Heel veel middelgrote en grote bedrijven besteden hun loonadministratie uit aan dit soort dienstverleners. Dat betekent dat veel werknemers niet eens wisten dat hun gegevens bij dit bedrijf lagen, tot vandaag.

Erik: De aanvallers zijn binnengekomen via een kwetsbaarheid in software van een toeleverancier, het bekende patroon van een supply-chain-aanval. Het bedrijf heeft de Europese privacytoezichthouders ingelicht en onderzoekt nu welke klanten precies geraakt zijn.

Linda: Wat dit extra vervelend maakt: salarisstroken bevatten genoeg informatie om identiteitsfraude mee te plegen of heel gerichte phishing-aanvallen op te zetten. Aanvallers weten dan precies wie waar werkt, hoeveel iemand verdient en bij welke bank het salaris binnenkomt.

Erik: De Autoriteit Persoonsgegevens heeft al laten weten betrokken te zijn bij het onderzoek. Boetes onder de Europese privacywet kunnen oplopen tot vier procent van de wereldwijde omzet, dus de financiële schade voor het bedrijf zelf kan ook fors zijn.

Linda: Voor werknemers is het advies om de komende maanden extra alert te zijn op verdachte mailtjes en sms'jes, en eventueel bij de bank een waarschuwing in te stellen. Je werkgever zou je moeten informeren als jouw gegevens betrokken zijn.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Brussel komt met strengere regels voor AI in de gezondheidszorg.

Erik: Brussel komt vandaag met strengere regels voor AI in de zorg. De Europese Commissie publiceert aanvullende richtlijnen bovenop de bestaande AI-wet, specifiek voor ziekenhuizen en huisartsen. Kern: AI mag adviseren bij diagnoses en behandelingen, maar de eindbeslissing blijft bij een mens van vlees en bloed.

Linda: En er komt een duidelijke aansprakelijkheidsketen. Als een AI-systeem een fout advies geeft en een patiënt loopt daar schade door op, dan moet vooraf vastliggen wie verantwoordelijk is: de softwareleverancier, het ziekenhuis, of de arts. Dat is nu vaak een grijs gebied.

Erik: Ziekenhuizen krijgen ook een meldplicht voor incidenten. Als een AI-systeem aantoonbaar verkeerd functioneert, moet dat binnen 72 uur gemeld worden bij een nationale toezichthouder. Vergelijkbaar met hoe datalekken nu al gemeld moeten worden.

Linda: Wat opvalt is dat de Commissie hier strenger is dan eerder verwacht. De zorgsector had gelobbyd voor lichtere regels omdat AI juist kan helpen met de personeelstekorten. Brussel wijst erop dat fouten in de zorg directe gevolgen hebben voor mensenlevens, en dat extra zorgvuldigheid daarom gerechtvaardigd is.

Erik: De grote AI-leveranciers, denk aan Google Health, Microsoft en gespecialiseerde Europese spelers, krijgen achttien maanden om hun systemen aan te passen. Daarna dreigen boetes en in het uiterste geval een verbod op gebruik binnen de EU.

Microsoft neemt belang in chipfabrikant om minder afhankelijk te worden van Nvidia.

Linda: Microsoft maakt vandaag bekend een groot belang te nemen in een Amerikaanse chipontwerper die zich richt op AI-chips. Het gaat om een investering van enkele miljarden dollars. Het doel: minder afhankelijk worden van Nvidia, dat nu vrijwel alle AI-chips voor datacenters levert.

Erik: Microsoft is een van de grootste klanten van Nvidia, maar betaalt daar topprijzen voor. Nvidia haalt brutomarges van rond de tachtig procent op die chips. Door zelf mee te investeren in een alternatief, probeert Microsoft op termijn die kosten te drukken en meer onderhandelingsmacht te krijgen.

Linda: Het is een trend die we breder zien. Google heeft al jaren eigen AI-chips, Amazon ook, en Meta investeert flink. Wat dit anders maakt is dat Microsoft niet zelf de chips ontwerpt, maar een belang neemt in een gespecialiseerd bedrijf. Sneller, en met minder risico dan vanaf nul beginnen.

Erik: Voor Nvidia is dit nog geen acuut probleem. De vraag naar hun chips overstijgt het aanbod al jaren. Maar op de langere termijn is dit het soort beweging dat de hoge marges kan eroderen. Beleggers zijn er nerveus over: het aandeel Nvidia opende vanochtend lager.

Linda: De chipontwerper waar Microsoft instapt heeft tot nu toe vooral klanten in de financiële sector en defensie. Met Microsoft als partner krijgt het bedrijf in één klap toegang tot een gigantische afzetmarkt en de portemonnee om sneller op te schalen.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt, en die je geen abonnement kosten om uit te proberen.

Nieuwe gratis AI-tool ruimt automatisch je overvolle mailbox op.

Linda: De eerste tip is voor iedereen met een mailbox die uit zijn voegen barst. Er is vandaag een gratis browser-uitbreiding gelanceerd die werkt met Gmail en Outlook, en die je inbox automatisch opruimt met AI. Hij heet Inbox Cleaner en is beschikbaar voor Chrome, Edge en Firefox.

Erik: Wat de tool doet: hij groepeert alle nieuwsbrieven, marketingmails en automatische meldingen apart, zodat je belangrijke mail meteen ziet. Daarna geeft hij per categorie een suggestie: dit kun je veilig verwijderen, dit zou je willen uitschrijven, dit verdient een antwoord.

Linda: Wat hem aardig maakt is dat alle analyse lokaal in je browser gebeurt. Je mailinhoud gaat niet naar een externe server, beweren de makers. Dat is een belangrijk verschil met veel andere mail-AI's, die je hele archief in de cloud willen uploaden om te leren.

Erik: De basisversie is gratis en behandelt tot duizend mails per maand. Wie meer wil, betaalt vijf euro per maand. Voor de meeste gebruikers is de gratis versie ruim voldoende, zeker als je doel een eenmalige grote opruiming is.

Linda: Installeren duurt ongeveer twee minuten, en de eerste opruimactie op een mailbox met duizenden berichten neemt ongeveer een kwartier. Daarna draait het op de achtergrond mee. Ideaal voor een donderdagavond met een kop thee.

Erik: Eén waarschuwing: laat de tool niet automatisch verwijderen, maar zet het op suggestie-modus. Algoritmes maken fouten, en je wilt niet dat een belangrijke factuur per ongeluk verdwijnt tussen de marketingmail.

Slimme fietsroute-app gebruikt actuele data om tegenwind en regen te ontwijken.

Linda: En de tweede tip is voor fietsers. Een Nederlandse ontwikkelaar bracht vandaag een fietsapp uit die slimmer plant dan Google Maps of Komoot. De app heet Windvrij, en hij combineert je startpunt, eindpunt en het actuele weer om de meest aangename route te kiezen.

Erik: Wat hij anders doet: in plaats van alleen de kortste of snelste route, kijkt hij naar windrichting en windkracht. Krijg je flinke tegenwind op de heenweg? Dan stelt de app voor om een omweg te maken via beschutte straten, of de route om te draaien zodat je met de wind mee terugfietst.

Linda: Voor woon-werkverkeer of recreatieritten in het vlakke Nederland is dat verrassend nuttig. Iedereen die wel eens een uur tegen storm in heeft gefietst weet dat een paar graden andere richting al een groot verschil maakt.

Erik: De app combineert data van het KNMI met fietspadenkaarten van OpenStreetMap. Hij is gratis, zonder advertenties, en werkt op iPhone en Android. De maker financiert het met een donatieknop, en houdt geen gebruikersdata vast.

Linda: Eén beperking: hij werkt momenteel alleen binnen Nederland en het Vlaamse deel van België. Uitbreiding naar Duitsland staat op de planning voor later dit jaar. Maar voor wie hier woont en regelmatig op de fiets zit, is het een verfrissende uitkomst.

Linda: Dat was The State of Tech voor vandaag. We hadden het over: het afkalvende monopolie van ChatGPT, een groot Europees datalek bij een salarisverwerker, strengere Brusselse AI-regels voor de zorg, Microsoft die zich inkoopt bij een chipontwerper, een gratis AI-tool om je mailbox op te ruimen en een Nederlandse fietsapp die rekening houdt met de wind.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.