Japan vs Anthropic Mythos: AI-modellen als staatsdreiging

Linda: Welkom bij The State of Tech, dinsdag 12 mei 2026. Ik ben Linda Duursma.

Erik: En ik ben Erik Van Doorn. Vandaag: Google waarschuwt voor AI-hacking op industriële schaal, Japan bewapent zich tegen Anthropic's Mythos-modellen, Applied Materials en TSMC slaan de handen ineen voor AI-chips, techreuzen lenen honderden miljarden voor AI-infrastructuur, plus twee dingen om vandaag uit te proberen: een handige AI-observability tool die je modellen scherp houdt en een gratis startup-platform voor de zorg dat administratie overneemt. We beginnen met de waarschuwing van Google over AI-hacking op industriële schaal.

Google ziet AI-hacking in drie maanden uitgroeien tot industriële dreiging.

Linda: Het rapport van Google's Threat Intelligence Group dat vandaag verscheen, is hard. In slechts drie maanden tijd is AI-gestuurde hacking veranderd van een opkomend probleem naar een dreiging op industriële schaal. Criminele groeperingen en staatsgelieerde actoren uit China, Noord-Korea en Rusland zetten commerciële AI-modellen in, waaronder Gemini en Claude, om hun aanvallen te verfijnen en op te schalen.

Erik: En voor het eerst heeft Google een dreiging geïdentificeerd die een zero-day exploit heeft ontwikkeld met behulp van AI. Bedoeld voor massale uitbuiting. Dat is een kantelpunt. Tot nu toe gebruikten aanvallers AI vooral om phishing-mails geloofwaardiger te maken of code sneller te schrijven. Nu vinden AI-modellen zelf onbekende kwetsbaarheden in software.

Linda: Wat dit zo lastig maakt: het zijn dezelfde modellen die jij en ik gebruiken om een rapport samen te vatten of een mail op te stellen. Anthropic en Google proberen via veiligheidsfilters misbruik te blokkeren, maar aanvallers omzeilen die filters via jailbreaks of via open modellen die ze zelf draaien.

Erik: De schaal is wat dit ernstig maakt. Eén aanvaller kan met AI in een week wat eerst een heel team maanden kostte. Dit is belangrijk omdat de verdediging niet meegroeit in hetzelfde tempo. Bedrijven die nu hun beveiliging niet op orde hebben, lopen straks structureel achter.

Linda: Google benadrukt dat het patroon vooral zit in patch-snelheid en monitoring. Organisaties die kwetsbaarheden binnen 24 uur dichten zien aanzienlijk minder doorbraken dan bedrijven die wekenlang wachten.

Erik: En de Nederlandse Cybersecurity Coalitie waarschuwde vorige maand al voor precies dit scenario. Het Nationaal Cyber Security Centrum, ofwel en-see-es-see, adviseert middelgrote bedrijven om uit te gaan van een succesvolle inbraak en daarop in te richten, niet meer om die te voorkomen.

Linda: Waar het op neerkomt: cyberaanvallen zijn niet langer voorbehouden aan staten met grote budgetten. Eén persoon met een laptop en toegang tot een geavanceerd AI-model kan in principe een groot bedrijf platleggen.

Erik: Voor Nederland is dit extra relevant omdat veel kritieke infrastructuur, denk aan ziekenhuizen, waterschappen en gemeenten, draait op verouderde systemen. De ransomware-aanval op de gemeente Hof van Twente in 2020 kostte miljoenen. Met AI-gestuurde aanvallers wordt zo'n scenario aanzienlijk waarschijnlijker.

Japan trekt nationale verdedigingslinie op tegen Anthropic's Mythos-modellen.

Erik: Premier Sanae Takaichi heeft de digitale minister en andere functionarissen opdracht gegeven om strategieën te ontwikkelen tegen een specifieke nieuwe dreiging: Mythos-modellen van Anthropic. Deze modellen kunnen autonoom softwarekwetsbaarheden vinden en exploiteren, en doen dat sneller dan mensen.

Linda: Dat is opvallend. Een regering die expliciet één modelfamilie noemt als nationale veiligheidsdreiging. Japan focust op bescherming van kritieke infrastructuur en het in kaart brengen van kwetsbaarheden voordat aanvallers dat doen. Het sluit aan op het Google-verhaal van net.

Erik: De zorg is breder. Financiële autoriteiten wereldwijd waarschuwen voor risico's voor betalingsverkeer en openbare diensten. De Bank voor Internationale Betalingen, ofwel bee-ai-es, riep vorige week op tot strengere afspraken over AI-modellen die offensieve capaciteiten hebben.

Linda: Anthropic heeft zelf eerder erkend dat hun modellen geavanceerd zijn in code-analyse. Dat is bedoeld om verdedigers te helpen, maar werkt twee kanten op. Een kwetsbaarheid vinden is een kwetsbaarheid vinden, ongeacht wie het doet.

Erik: Japan zet nu in op een dubbele aanpak: defensieve AI om aanvallen te detecteren, en strikte controle op welke modellen toegang krijgen tot overheidssystemen. Dat lijkt op de Amerikaanse executive order van vorig jaar.

Linda: Dit maakt duidelijk dat we een nieuwe fase ingaan. Niet AI in het algemeen wordt gereguleerd, maar specifieke modelversies met specifieke capaciteiten. Dat heeft grote gevolgen voor hoe leveranciers hun producten op de markt brengen.

Erik: Het Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, en-see-tee-vee, werkt aan een vergelijkbaar dreigingsbeeld, maar publicatie wordt pas eind dit jaar verwacht. Tot die tijd hangt het van afzonderlijke departementen af hoe ze omgaan met geavanceerde AI-modellen.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Applied Materials en TSMC bouwen samen aan de chips achter de volgende AI-generatie.

Erik: Applied Materials en TSMC zijn officieel een gezamenlijk innovatieprogramma gestart in het EPIC Center van Applied in Silicon Valley. Ze gaan samen materialen, procestechnologie en productieapparatuur ontwikkelen voor de volgende generatie AI-chips.

Linda: Het EPIC Center is de grootste Amerikaanse investering in geavanceerde halfgeleider-R&D. Het doel is de tijd van laboratorium naar fabriek drastisch verkorten. Nu duurt het vaak vijf tot zeven jaar voordat een nieuwe materiaaltechniek in massaproductie zit. Dat moet korter.

Erik: De aanleiding is duidelijk. AI-modellen vragen om steeds krachtigere chips, en de huidige productie loopt tegen fysieke limieten aan. Energieverbruik is een groot knelpunt. Eén AI-datacenter slokt evenveel stroom op als een middelgrote stad.

Linda: TSMC produceert vrijwel alle geavanceerde chips voor Nvidia, Apple en AMD. Applied Materials levert de machines waarmee die chips gemaakt worden. Door eerder samen te werken in plaats van na de ontwerpfase, kunnen ze grote sprongen maken.

Erik: Wat opvalt is de locatie. Dit gebeurt in Silicon Valley, niet in Taiwan. Dat past in de strategie van de Verenigde Staten om de chipproductie deels naar eigen bodem te halen. De CHIPS Act van Biden, inmiddels uitgebreid onder de huidige regering, subsidieert dit soort initiatieven.

Linda: Wie de geavanceerdste chips kan produceren, bepaalt wie de beste AI-modellen kan draaien. En dat bepaalt economische en militaire macht in het komende decennium.

Erik: ASML uit Veldhoven levert de EUV-machines waarmee TSMC die geavanceerde chips bakt. Elke versnelling in de roadmap van TSMC betekent een grotere orderportefeuille voor ASML. De koers reageerde gisteren al positief op het nieuws.

Techreuzen lenen massaal om de AI-bouw bij te houden, schuldmarkt verandert van karakter.

Linda: Alphabet, Amazon, Microsoft en Meta wenden zich steeds vaker tot de schuldmarkten om hun AI-infrastructuur uit te breiden. Dat is een opmerkelijke verschuiving, want Silicon Valley financierde investeringen traditioneel uit eigen kas.

Erik: De gezamenlijke AI-uitgaven van deze techreuzen overschrijden dit jaar naar verwachting de 700 miljard dollar. Dat is meer dan het bruto binnenlands product van veel landen. Eigen cashflow is simpelweg niet genoeg meer.

Linda: Bridgewater Associates waarschuwde in februari al voor een gevaarlijkere fase van de AI-boom. Exponentieel stijgende investeringen, een groeiende afhankelijkheid van extern kapitaal, en infrastructuur die zich pas over jaren terugbetaalt.

Erik: De rente speelt mee. Techbedrijven met topkredietratings lenen tegen tarieven die net iets boven die van staatsobligaties liggen. Dat maakt schuldfinanciering aantrekkelijk. Maar als de AI-omzet tegenvalt, blijft die schuld wel staan.

Linda: Wat opvalt is de fysieke component. Het gaat niet om software, maar om datacenters, koelinstallaties, stroomvoorzieningen en grondstoffen. Dat is langlopende kapitaalinvestering die pas jaren later rendement oplevert.

Erik: Dit maakt techbedrijven gevoeliger voor renteschommelingen en voor tegenvallende vraag. Een vertraging in AI-adoptie raakt ze nu dubbel: minder omzet én vaste rentelasten.

Linda: ABP en PFZW hebben de afgelopen kwartalen flink belegd in obligaties van Amerikaanse techbedrijven. Dat betekent dat het rendement van Nederlandse pensioenen deels afhangt van hoe deze AI-investeringen uitpakken. Een tegenvaller in Silicon Valley wordt voelbaar in Heerlen en Zeist.

Erik: Tot slot twee dingen waar je vandaag iets mee kunt.

AI-observability tools maken het mogelijk om je eigen AI-implementatie scherp te houden.

Linda: Gartner voorspelt dat in 2028 veertig procent van de organisaties die AI gebruiken speciale observability-tools inzet. Maar je hoeft daar niet op te wachten. Er zijn nu al gratis en betaalbare varianten beschikbaar die je vandaag kunt proberen.

Erik: Tools als LangSmith, Helicone en Phoenix laten je zien hoe je AI-modellen presteren, waar ze bias vertonen en waar ze de mist ingaan. Voor wie ChatGPT, Claude of Gemini in een werkproces gebruikt, is dit een eye-opener.

Linda: Helicone heeft een gratis tier waar je maximaal 100.000 verzoeken per maand kunt monitoren. Je hangt het tussen je applicatie en het AI-model in, en je ziet meteen kostencurves, foutpercentages en welke prompts goed of slecht werken.

Erik: Voor wie kleinschaliger werkt: Phoenix van Arize is open source en draait lokaal. Je hebt een Python-omgeving nodig, maar binnen een halfuur heb je zicht op je eigen AI-workflows.

Linda: Voor freelancers, kleine teams of mkb-bedrijven die AI in hun werk gebruiken, is dit het moment om grip te krijgen op wat die modellen eigenlijk doen. Zonder observability werk je blind.

Erik: De ondoorzichtige besluitvorming van AI is precies waar Gartner voor waarschuwt. Een gratis tool installeren en een week meekijken levert vaak verrassingen op.

Linda: Voor Nederlandse zelfstandigen en kleine bureaus: dit is iets om vanmiddag een uur voor uit te trekken. Geen abonnement, geen verplichting, wel direct inzicht.

Enzo Health zet AI in om zorgverleners van administratie te verlossen.

Erik: De Utah-startup Enzo Health gebruikt AI om de documentatielast in de ouderenzorg aan te pakken. CEO Zach Newman wil zorgverleners hun menselijkheid teruggeven door administratie te automatiseren.

Linda: In de Verenigde Staten komen er dagelijks tienduizend zestigplussers bij. De documentatie-eisen in de post-acute zorg zijn enorm. Verzorgenden spenderen soms meer tijd aan formulieren dan aan patiënten. Enzo Health automatiseert dat met spraak naar tekst en directe dossier-invoer.

Erik: Wat dit relevant maakt voor wie buiten de zorg werkt: dezelfde aanpak werkt voor elke beroepsgroep met veel verslaglegging. Advocaten, consultants, leraren. Tools als Otter, Fireflies en Granola doen iets vergelijkbaars voor algemene gespreksverslagen.

Linda: Granola is een nieuwere variant die opvalt. Het draait op je Mac, neemt vergaderingen op, en genereert direct gestructureerde notities. De gratis versie geeft 25 vergaderingen per maand. Voor wie veel calls heeft, scheelt dat uren werk per week.

Erik: Het mooie aan deze categorie tools is dat ze geen training nodig hebben. Je opent ze, ze luisteren mee, en je krijgt een samenvatting met actiepunten.

Linda: Belangrijk: deze tools bewaren je gesprekken in de cloud. Lees de voorwaarden door als je het over gevoelige onderwerpen hebt.

Erik: Voor Nederlandse gebruikers: Granola en Fireflies werken inmiddels prima met Nederlandstalige gesprekken. Een halfuur testen en je weet of het bij je werkwijze past.

Linda: Vandaag hadden we het over: Google's waarschuwing voor industriële AI-hacking, Japan dat zich wapent tegen Mythos-modellen, de samenwerking tussen Applied Materials en TSMC voor AI-chips, techreuzen die massaal lenen voor AI-infrastructuur, AI-observability tools die je vandaag kunt installeren, en Enzo Health en de bredere golf van AI-notulering die elk kennisberoep raakt.

Erik: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Erik: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.