Google AI-chips, TSMC A13-technologie & Geoffrey Hinton waarschuwing

Linda: Welkom bij The State of Tech, je dagelijkse update over alles wat er speelt in de wereld van technologie en kunstmatige intelligentie. Ik ben Linda Duursma.

Siert: En ik ben Siert de Groot.

Linda: Vandaag in de uitzending: Google Cloud onthult een nieuwe generatie AI-chips en daagt Nvidia rechtstreeks uit. TSMC laat zijn A13-procestechnologie zien, bedoeld voor de chips van 2029. En AI-pionier Geoffrey Hinton trekt opnieuw aan de noodrem.

Siert: Verder: Anker komt met een eigen audiochip die AI direct in je koptelefoon stopt. PixerLens en Tata Consultancy Services slaan de handen ineen voor AI op een soevereine cloud. En we sluiten af met een robotarm van Sony die profs aftroeft op de tafeltennistafel.

Linda: We beginnen met Google.

Google komt met eigen AI-chips en een fonds van 750 miljoen — de strijd om de hardware onder generatieve AI is losgebarsten.

Linda: Google Cloud heeft vandaag de nieuwste generatie Tensor Processing Units onthuld. Twee nieuwe chips: de TPU 8t voor training en de TPU 8i voor inferentie. Het zijn volledig zelfontwikkelde chips, ontworpen om AI-workloads sneller en energiezuiniger te draaien dan nu mogelijk is.

Siert: En dit is geen technische update op de achtergrond. Dit is een frontale uitdaging aan Nvidia. Die heeft op dit moment een marktaandeel van ruim tachtig procent in AI-chips en daar wil Google een stuk uit halen. Naast de chips kondigt het bedrijf ook een investeringsfonds aan van 750 miljoen dollar, specifiek om bedrijven over de streep te trekken richting AI-adoptie.

Linda: Naast de chips zijn er nieuwe tools gelanceerd voor het bouwen van AI-agenten. Dus niet alleen chatbots die vragen beantwoorden, maar software die zelfstandig taken uitvoert: afspraken plannen, documenten verwerken, systemen aansturen. Google positioneert zichzelf als één stop: chips, cloud, model én agent-framework.

Siert: En dat is precies waar de concurrentie zich nu afspeelt. Amazon heeft Trainium en Inferentia, Microsoft heeft Maia, Meta ontwikkelt MTIA. Iedereen wil van Nvidia af, niet omdat Nvidia slecht presteert, maar omdat die chips schaars en duur zijn. Een H100 kost tienduizenden dollars per stuk, en wachttijden liepen vorig jaar op tot bijna een jaar.

Linda: Opvallend is dat Google claimt dat de nieuwe TPU's aanzienlijk minder energie verbruiken per berekening. Dat is geen bijzaak meer. Datacenters voor AI slurpen stroom, en in de Verenigde Staten beginnen netbeheerders al bezwaar te maken tegen nieuwe aanvragen van hyperscalers.

Siert: De conclusie is dat AI-training steeds meer een infrastructuurverhaal wordt in plaats van een softwareverhaal. Wie de efficiëntste chip heeft, kan grotere modellen trainen voor minder geld en minder megawatt. En dat is precies wat Google wil claimen.

TSMC kijkt al naar 2029 met een nieuwe chiptechnologie die kleiner, zuiniger en sneller is.

Siert: TSMC heeft op het North America Technology Symposium 2026 zijn nieuwste fabricagedoorbraak getoond: de A13-procestechnologie. Dit is de opvolger van de huidige generatie en bedoeld voor de AI- en mobiele chips van het eind van dit decennium. Massaproductie staat gepland voor 2029.

Linda: De A13 bespaart zes procent meer ruimte dan de vorige versie, en maakt upgrades van bestaande ontwerpen eenvoudiger. Dat klinkt bescheiden, maar op chipniveau is zes procent ruimtewinst een enorm getal. Het betekent of meer rekenkracht per vierkante millimeter, of dezelfde rekenkracht op een kleiner oppervlak.

Siert: TSMC werkt parallel aan meerdere sporen. Er is de N2U voor hogere snelheden en lager verbruik, en er komt een A12-technologie met iets dat ze Super Power Rail noemen. Dat is een manier om stroom aan de achterkant van de chip te leveren in plaats van via de bovenkant, waardoor er meer plek overblijft voor logica.

Linda: TSMC produceert chips voor Apple, Nvidia, AMD, Qualcomm en inmiddels ook voor Google's TPU's waar we net over spraken. Als TSMC een nieuwe technologie introduceert, betekent dat in de praktijk dat de hele industrie drie tot vier jaar later meegaat. Dus wat vandaag wordt aangekondigd, bepaalt hoe jouw telefoon in 2029 werkt.

Siert: Wat deze aankondiging ook laat zien: de concurrentie met Samsung Foundry en Intel Foundry is nog niet voorbij. Intel heeft ambities om terug in de top te komen met zijn 18A-procedé, en Samsung investeert fors in 2nm. TSMC zet met A13 de lat opnieuw hoog.

De godfather van AI vergelijkt de technologie met een snelle auto zonder stuurwiel.

Linda: Geoffrey Hinton, Nobelprijswinnaar en een van de grondleggers van moderne AI, heeft op de Digital World Conference opgeroepen tot meer voorzichtigheid. Zijn woorden: AI is als een zeer snelle auto zonder stuur. Hij benadrukt dat regulering nodig is om te zorgen dat AI de samenleving dient in plaats van ondermijnt.

Siert: Hinton staat niet alleen. Zijn opmerkingen komen in een week waarin het VN Scientific Panel zich buigt over AI-governance, als voorbereiding op de Global Dialogue on Artificial Intelligence Governance in juli. Dat is een nieuwe internationale gesprekslijn waarin landen afspraken proberen te maken over waar AI wel en niet voor gebruikt mag worden.

Linda: Het bijzondere aan Hinton is zijn geloofwaardigheid. Hij verliet Google in 2023 expliciet om vrij te kunnen spreken over AI-risico's. Zijn werk aan neurale netwerken vormt de basis van alles wat OpenAI, Anthropic en Google DeepMind nu maken. Als hij aan de noodrem trekt, wordt er geluisterd.

Siert: Opvallend is dat de oproep samenvalt met een golf aan nieuwe AI-hardware, zoals de Google-chips van vandaag. De spanning is helder: de industrie versnelt, terwijl de wetenschappelijke gemeenschap om vertraging vraagt. De VS en China lopen voorop in ontwikkeling, Europa probeert met de AI Act voorop te lopen in regulering.

Linda: Wat deze bijeenkomst concreet kan opleveren, is onduidelijk. Eerdere internationale AI-tops, zoals die in Bletchley en Seoul, leverden vooral intentieverklaringen op. Het Scientific Panel moet onafhankelijke input geven, los van commerciële belangen.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Anker stopt AI rechtstreeks in een koptelefoon — en claimt een wereldprimeur.

Siert: Anker, het bedrijf dat de meeste mensen kennen van powerbanks en opladers, heeft een eigen AI-chip aangekondigd. De naam is Thus, en hij debuteert in een nieuwe koptelefoon tijdens het Anker Day op 21 mei. Anker claimt dat het de eerste Compute-in-Memory AI-audiochip ter wereld is met neurale netwerken.

Linda: Compute-in-Memory, CIM, is een ontwerpfilosofie waarbij geheugen en rekenwerk op dezelfde plek zitten. Geïnspireerd op het menselijk brein, zeggen ze zelf. In traditionele chips gaat data continu heen en weer tussen geheugen en processor, en dat kost energie. Door die twee samen te voegen, daalt het stroomverbruik fors en wordt de chip kleiner.

Siert: De toepassing zit voorlopig in audio: ruisonderdrukking, stemherkenning, vertaling, allemaal op het apparaat zelf. Dus zonder dat er data naar een cloudserver gaat. Dat is relevant voor privacy en voor latency. Je hoort het verschil niet als er een halve seconde vertraging zit in een vertaalkoptelefoon, want de zin is dan al voorbij.

Linda: Anker geeft aan de Thus-chip ook te willen inzetten in andere mobiele accessoires en IoT-apparaten. Denk aan slimme speakers, deurbellen, beveiligingscamera's. Overal waar nu nog een cloudverbinding nodig is voor AI-functies, kan dat straks lokaal.

Siert: Hiermee volgt Anker een bredere trend. Apple heeft Neural Engines in zijn chips, Qualcomm pusht AI-accelerators in Snapdragon, Google heeft Tensor in Pixel. Het nieuwe is dat een accessoiremerk nu ook aan de chip-kant stapt. Dat verhoogt de drempel voor concurrenten die alleen standaardcomponenten inkopen.

PixerLens en TCS willen AI draaien op een cloud waar overheden geen zenuwen van krijgen.

Linda: PixerLens en Tata Consultancy Services, TCS, hebben een strategisch partnerschap aangekondigd. Het Annotet AI-platform van PixerLens komt te draaien op de TCS SovereignSecure Cloud. Doel: geavanceerde AI inzetten, terwijl data binnen juridische en geografische grenzen blijft.

Siert: Soevereine clouds zijn een antwoord op een groeiend probleem. Veel organisaties willen AI gebruiken, maar mogen hun data niet op een Amerikaanse hyperscaler zetten vanwege wetgeving of omdat de sector gevoelig ligt. Denk aan zorg, overheid, defensie, banken. TCS biedt met SovereignSecure een platform dat voldoet aan lokale regels per jurisdictie.

Linda: Het Annotet-platform van PixerLens richt zich op applicatie-intelligentie: proactief kwetsbaarheden opsporen in software, prestaties optimaliseren, afwijkingen signaleren. Door dat te combineren met een soevereine cloud krijgen organisaties AI-functionaliteit zonder dat ze hun data moeten uitbesteden aan partijen buiten hun controle.

Siert: Dit past in een bredere beweging. In Europa speelt hetzelfde met initiatieven als Gaia-X en de Franse Bleu-cloud, een samenwerking tussen Capgemini, Orange en Microsoft. In India, waar TCS vandaan komt, is de Digital Personal Data Protection Act van kracht sinds 2023. Bedrijven moeten aantoonbaar voldoen aan datalokatie-eisen.

Linda: De samenwerking laat ook zien dat AI-infrastructuur steeds meer wordt opgeknipt in laagjes. PixerLens levert de AI, TCS de cloud, klanten brengen de data. Elke laag moet los verantwoord kunnen worden.

Een robotarm van Sony verslaat profs op de tafeltennistafel — en leert zichzelf het spel.

Siert: We sluiten af met Ace. Dat is een geavanceerde robotarm van Sony AI die professionele tafeltennisspelers uitdaagt én verslaat. Sony heeft de resultaten vandaag naar buiten gebracht en het is indrukwekkend. Een robot die een echte sport speelt tegen mensen die er hun beroep van maken.

Linda: Het bijzondere zit in hoe Ace het leert. Via reinforcement learning: de robot speelt miljoenen keren, krijgt feedback op wat werkt en wat niet, en ontwikkelt zo zijn eigen strategie. Handmatig programmeren is onmogelijk, omdat tafeltennis te snel en te dynamisch is. Elke bal is anders, elke spin is anders, elke tegenstander speelt anders.

Siert: Ace gebruikt negen camera's om de bal te volgen en de rotatie te meten. Dat laatste is technisch het meest uitdagend: spin is bijna onzichtbaar, maar bepaalt waar de bal na een stuit heen gaat. De robot berekent dat in milliseconden en zet zijn arm klaar op de juiste plek, met de juiste hoek.

Linda: Sony ziet dit als een mijlpaal in robotica. De verbinding tussen AI en fysieke behendigheid is lang een probleem geweest. Software die een partij schaak wint, is makkelijker dan een robot die een bal terugslaat zonder om te vallen. Ace laat zien dat die kloof kleiner wordt.

Siert: Wat dit praktisch betekent gaat verder dan sport. Dezelfde technieken zijn bruikbaar in fabrieken, magazijnen, chirurgie, en huishoudrobots. De generalisatie van reinforcement learning naar echte bewegingen is precies waar bedrijven als Figure, Tesla en Boston Dynamics aan werken.

Linda: Voorlopig is Ace een demo, geen product. Maar de stap van demo naar toepassing gaat in robotica steeds sneller. Wat vandaag een tafeltennisarm is, kan over vijf jaar een assemblagearm zijn die zichzelf nieuwe taken aanleert.

Siert: En voor de profs zelf: er is nog hoop. De beste spelers ter wereld winnen nog wel van Ace, maar de marge wordt kleiner. Sony publiceert geen exacte scores, maar de onderzoekers zeggen dat de robot binnen een jaar consistent van profs zou kunnen winnen.

Linda: Vandaag hadden we het over: de nieuwe AI-chips van Google Cloud, de A13-technologie van TSMC, de waarschuwing van Geoffrey Hinton, de Thus-chip van Anker, het soevereine-cloudpartnerschap van PixerLens en TCS, en de tafeltennisrobot van Sony.

Siert: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Siert: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.