AI in biologie, DNB kiest Duitse cloud, Tim Cook vertrekt Apple, Cerebras naar beurs

Linda: Welkom bij The State of Tech, je dagelijkse update over alles wat er speelt in de wereld van technologie en kunstmatige intelligentie. Ik ben Linda Duursma.

Siert: En ik ben Siert de Groot.

Linda: Vandaag in de uitzending: techreuzen duwen AI met volle kracht de biologie en geneeskunde in, Tim Cook kondigt zijn vertrek aan bij Apple en De Nederlandsche Bank kiest voor een Duitse cloud in plaats van een Amerikaanse.

Siert: En verder: AI-chipbouwer Cerebras gaat naar de beurs, Google en Marvell praten over nieuwe inferencing-chips, en we sluiten af met een humanoïde robot die een halve marathon wint in een tijd waar topatleten alleen maar van kunnen dromen.

Linda: We beginnen met de grote verschuiving in AI: van chatbots naar cellen.

De grootste techbedrijven ter wereld hebben hun volgende strijdtoneel gekozen, en dat is niet zoekmachines of kantoorsoftware, maar het menselijk lichaam zelf.

Linda: ARK Invest publiceerde vandaag een analyse van onderzoeker Shea Wihlborg waarin hij laat zien dat Amazon, OpenAI, Anthropic en Nvidia in hoog tempo posities innemen in biologie en geneeskunde. De schaal van het probleem is enorm: een mens bestaat uit zo'n 35 biljoen cellen, het genoom telt 3,2 miljard basenparen, en de chemische ruimte van mogelijke medicijnmoleculen is groter dan tien tot de zestigste macht. Klinische studies falen in zo'n 90 procent van de gevallen, en een medicijn ontwikkelen duurt gemiddeld meer dan tien jaar.

Siert: En precies daar ziet ARK de grootste potentiële impact van AI. AWS lanceerde Amazon Bio Discovery, een platform met ruim veertig biologiemodellen en agent-assistenten voor experimentontwerp. Samen met Memorial Sloan Kettering Cancer Center ontwierp het systeem zo'n 300.000 nieuwe antilichaamkandidaten, smalde die terug naar 100.000 en stuurde ze door naar labpartner Twist Bioscience. Een proces dat normaal een jaar kost, ging nu in weken.

Linda: OpenAI sloot een strategische deal met Novo Nordisk voor AI in drug discovery, productie en supply chain. Tegelijk lanceerde het bedrijf GPT-Rosalind, een nieuw reasoning-model speciaal voor biologie en translationele geneeskunde. Amgen en Moderna krijgen als eersten toegang via een research preview.

Siert: Anthropic koos een andere route. Novartis-topman Vas Narasimhan is benoemd tot bestuurslid, de eerste farmaceut in die positie. Eerder deze maand nam Anthropic volgens berichten startup Coefficient Bio over voor zo'n 400 miljoen dollar, met oprichters uit de drug discovery-tak van Genentech. En vorig najaar lanceerde het al Claude for Life Sciences, waarmee onderzoekers single-cell-analyses via natuurlijke taal kunnen draaien in plaats van via code.

Linda: Nvidia gaat voor de infrastructuurhoek. Samen met Eli Lilly opende het in januari een AI-innovatielab, met tot een miljard dollar aan talent, compute en infrastructuur over vijf jaar. Het draait op Nvidia's BioNeMo-platform en is gekoppeld aan LillyPod, een supercomputer met meer dan duizend Blackwell Ultra GPU's. Volgens Lilly de krachtigste AI-supercomputer in farma-bezit.

Siert: Waar het op neerkomt: AWS bouwt de orchestratielaag, OpenAI sluit enterprise-deals met farma, Anthropic koopt talent en distributie, en Nvidia levert de rekenkracht. Vier strategieën, één conclusie: de convergentie tussen AI en biologie gaat sneller dan tot voor kort werd aangenomen.

Linda: Nederland heeft met het Leids Universitair Medisch Centrum, het Hubrecht Instituut en bedrijven als Genmab een stevige positie in biotech. Maar de reken- en modelinfrastructuur zit vrijwel volledig bij Amerikaanse partijen. Wie straks multiomics-onderzoek wil doen op schaal, is afhankelijk van BioNeMo, Claude of GPT-Rosalind. Dat roept dezelfde soevereiniteitsvragen op die we ook bij clouddiensten zien. En daarover gesproken.

De Nederlandsche Bank zet een streep door de Amerikaanse cloud.

Siert: De Nederlandsche Bank, dee-en-bee, heeft een contract getekend met Schwarz Digits, het IT-moederbedrijf van supermarktketen Lidl. Die gaat de cloudinfrastructuur van de centrale bank huisvesten. Het is een opvallende keuze, want traditioneel kiezen grote financiële instellingen voor AWS, Microsoft Azure of Google Cloud.

Linda: De reden is digitale soevereiniteit. De Amerikaanse Cloud Act geeft autoriteiten in de Verenigde Staten toegang tot data die bij Amerikaanse bedrijven staan, ook als die data fysiek in Europa liggen. Voor een toezichthouder als DNB, die gevoelige informatie beheert over banken, pensioenfondsen en het betaalverkeer, is dat een groeiend probleem. De geopolitieke spanningen tussen Europa en de VS hebben die zorg alleen maar vergroot.

Siert: Schwarz Digits is onderdeel van Schwarz Gruppe, de moeder van Lidl en Kaufland. Die groep investeert miljarden in eigen datacenters en cloudsoftware, onder meer via de overname van softwaremaker XM Cyber en Duitse cloudtechnologie. De ambitie is om de kwaliteitskloof met hyperscalers als AWS en Microsoft te dichten.

Linda: Dat Lidl-geld nu de cloud van een centrale bank draait, klinkt bijna als een onemanshow, maar het past in een bredere Europese beweging. Ook SAP, OVHcloud en Deutsche Telekom profileren zich als soevereine alternatieven. Frankrijk koos eerder al voor een eigen aanpak met Bleu en S3NS.

Siert: Als de centrale bank kiest voor een Europese aanbieder, volgt de rest van de financiële sector vaak binnen enkele jaren. Banken, verzekeraars en pensioenuitvoerders kijken naar DNB voor risicoafwegingen. De keuze kan daarmee een kantelpunt zijn in de Nederlandse cloudmarkt, waar Amerikaanse partijen tot nu toe dominant zijn.

Linda: Een cloud bouwen die qua functionaliteit, schaal en beveiliging kan concurreren met AWS vergt jaren investering en enorme aantallen engineers. Voor DNB is de afweging blijkbaar dat regulatoir risico zwaarder weegt dan technologische volwassenheid. Het kabinet heeft eerder gesproken over een nationale cloudstrategie, maar concrete stappen bleven uit. DNB loopt daar nu op vooruit.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.

Na vijftien jaar aan het roer geeft Tim Cook het stokje door.

Siert: Apple heeft aangekondigd dat Tim Cook per 1 september van dit jaar terugtreedt als CEO. Zijn opvolger wordt John Ternus, nu nog senior vicepresident hardware-engineering. Cook blijft wel voorzitter van de raad van bestuur. Hij stond sinds 2011 aan het roer, na het overlijden van Steve Jobs.

Linda: Onder Cooks leiding groeide Apple uit tot een bedrijf met een marktwaarde van meer dan vier biljoen dollar. Hij verlegde de focus van hardware-verkoop naar een dienstenportefeuille: App Store, iCloud, Apple Music, Apple TV Plus en Apple Pay leveren inmiddels honderden miljarden aan omzet per jaar op. Ook de transitie naar eigen chips, de M-serie, viel onder zijn bewind.

Siert: Ternus begon in 2001 bij Apple en werkte aan vrijwel elk belangrijk hardwareproduct van het afgelopen decennium: de iPad, de AirPods, de overgang van Intel-processoren naar Apple Silicon. Hij geldt binnen Apple als rustig, technisch diepgaand en weinig geneigd tot het podium. Precies het profiel dat het bestuur de afgelopen jaren als gewenste opvolger schetste.

Linda: Opvallend is wat Ternus níet op zijn cv heeft staan: diensten, marketing of AI. En juist AI is het dossier waarop Apple achterloopt. Apple Intelligence, de eigen generatieve AI-laag, werd met vertragingen gelanceerd en de integratie met Siri blijft haperen. Concurrenten Google en Samsung hebben op dat vlak een voorsprong.

Siert: Cook was de laatste topman met een directe werkhistorie onder Steve Jobs. Met Ternus neemt een generatie het over die Apple vooral heeft meegemaakt als gevestigde reus, niet als uitdager. De vraag is of die cultuur zich kan aanpassen aan een AI-tijdperk waarin de regels van product- en softwareontwikkeling veranderen.

Linda: De App Store bepaalt hoe Nederlandse ontwikkelaars hun software kunnen verspreiden, en dat botst al jaren met Europese wetgeving, met name de Digital Markets Act. Ternus erft die dossiers. Hoe hij omgaat met de ACM en de Europese Commissie, wordt een belangrijke graadmeter voor zijn stijl.

De grootste chip ter wereld gaat naar de beurs.

Linda: Cerebras Systems bereidt zijn beursgang voor. Het Amerikaanse bedrijf maakt de Wafer-Scale Engine, letterlijk een chip zo groot als een dinnerboard, speciaal ontworpen voor het trainen en draaien van grote AI-modellen. Waar Nvidia zijn GPU's in racks van tientallen units schakelt, propt Cerebras de rekenkracht in één enorm stuk silicium.

Siert: Het bedrijf probeert al sinds 2024 naar de beurs, maar liep destijds vast op Amerikaanse nationale-veiligheidsvragen rond een grote investering uit de Verenigde Arabische Emiraten. Die hindernis lijkt nu genomen. Cerebras heeft inmiddels contracten met onder meer G42, Mayo Clinic en GlaxoSmithKline, en claimt op specifieke workloads sneller te zijn dan Nvidia's topchips.

Linda: Nvidia heeft nog steeds meer dan 80 procent marktaandeel in AI-training, maar de inferencing-markt, dus het draaien van modellen na training, staat wagenwijd open. Daar concurreren Cerebras, Groq, SambaNova en AMD om klanten. Hyperscalers als Amazon, Google en Microsoft bouwen bovendien hun eigen chips.

Siert: Voor Cerebras is de beursgang cruciaal om schaalbaar te worden. Een wafer-scale chip produceren vereist enorme yields en kapitaal. Volgens eerdere documenten streefde het bedrijf naar een waardering tussen de 7 en 8 miljard dollar, al kunnen die cijfers zijn opgelopen gezien de huidige AI-boom.

Linda: Cerebras zal kwartaalcijfers moeten publiceren, wat voor het eerst inzicht geeft in de werkelijke marges van een AI-chipmaker die niet Nvidia heet. Analisten kunnen dan vergelijken hoe winstgevend alternatieve architecturen écht zijn.

Siert: Wafer-scale chips vereisen de meest geavanceerde lithografie, en dat betekent ASML. Hoe meer spelers naast Nvidia opkomen, hoe breder de klantenbasis voor de Nederlandse machinemaker. Voor de Nederlandse economie is elke nieuwe succesvolle chipfabrikant indirect goed nieuws.

Google wil minder afhankelijk worden van Nvidia, en haalt Marvell erbij.

Siert: Google en chipmaker Marvell voeren gesprekken over een samenwerking op het gebied van AI-inferencing-chips. Marvell zou een gespecialiseerde AI-geheugenchip ontwerpen die rechtstreeks werkt met Google's eigen TPU's, de Tensor Processing Units die in Google's datacenters draaien.

Linda: Inferencing, dus het toepassen van getrainde modellen, is de snelst groeiende kant van de AI-markt. Elke keer dat iemand een vraag stelt aan Gemini, een zoekresultaat met AI-samenvatting krijgt of een foto laat bewerken, draait er een inferencing-berekening. Die workload is veel groter dan training, maar vereist andere optimalisaties: lage latency, hoge doorvoersnelheid en vooral energiezuinigheid.

Siert: Google ontwikkelt al sinds 2016 eigen TPU's, en draait daar een groot deel van zijn AI-infrastructuur op. Recent kwam Anthropic als grote externe klant aan boord voor een miljardendeal. Met Marvell als geheugenpartner kan Google de prestaties per watt verder opkrikken, wat direct doorwerkt in de marges van de cloudtak.

Linda: Voor Marvell is dit strategisch zwaar. Het bedrijf verdient nu vooral aan custom chips voor hyperscalers, en zo'n deal met Google zou een volgende pijler toevoegen aan bestaande samenwerkingen met Amazon. Nvidia blijft dominant in training, maar de inferencing-taart wordt herverdeeld.

Siert: Als hyperscalers erin slagen om hun eigen chips tegen significant lagere kosten per query te draaien dan Nvidia, daalt de prijs van AI-diensten. Dat is goed nieuws voor bedrijven die AI willen integreren, en slecht nieuws voor Nvidia's marges, die historisch boven de 70 procent liggen.

Linda: Nederlandse bedrijven die Google Cloud gebruiken, van ING tot Adyen, krijgen op termijn efficiëntere AI-diensten tegen lagere kosten. De keerzijde is dat de Europese afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers verder toeneemt, precies op het moment dat DNB het tegenovergestelde signaal afgeeft.

Een robot liep vandaag een halve marathon bijna zeven minuten sneller dan het menselijke wereldrecord.

Linda: Een humanoïde robot genaamd Lightning, gebouwd door het Chinese bedrijf Honor, heeft de halve marathon in Beijing gewonnen in 50 minuten en 26 seconden. Ter vergelijking: het menselijke wereldrecord op die afstand staat op 57 minuten en 20 seconden. De robot liep dus bijna zeven minuten sneller dan de snelste mens ooit.

Siert: En dat is nog niet het meest indrukwekkende. Vorig jaar, in dezelfde wedstrijd, deed de snelste humanoïde robot er nog ruim twee uur over. In twaalf maanden tijd is de besttijd dus meer dan gehalveerd. Dat zegt iets over het tempo waarmee hardware, accu's, motoren en vooral de besturingssoftware zich ontwikkelen.

Linda: Voor de duidelijkheid: dit is een wedstrijd specifiek voor humanoïde robots, niet een race waarin mensen en machines door elkaar lopen. Maar de symboliek is helder. Lightning is volledig autonoom, valt niet om op bochten en hoeft niet tussendoor opgeladen te worden op het parcours.

Siert: Honor is in China vooral bekend als smartphonemaker, ooit afgesplitst van Huawei. Dat het bedrijf nu een humanoïde robot in de race zet, past bij de bredere Chinese push richting mensachtige robotica. Unitree, Xiaomi, UBTech en BYD investeren allemaal zwaar in dit segment, gesteund door overheidsprogramma's.

Linda: De wedstrijd wordt niet alleen gezien als sportief spektakel, maar ook als testbed. Een halve marathon vraagt om balans, warmtemanagement, energie-efficiëntie en navigatie op een openbaar parcours. Precies de eigenschappen die je nodig hebt als je robots in fabrieken, magazijnen of zorginstellingen wilt inzetten.

Siert: Wat deze prestatie écht laat zien, is dat humanoïde robots op het gebied van stabiliteit en duurvermogen een drempel hebben overschreden. Tot voor kort waren vijf minuten rondlopen zonder omvallen al nieuws. Nu praten we over ruim vijftig minuten topprestatie.

Linda: Universiteiten als de TU Delft en bedrijven in de logistiek en tuinbouw experimenteren met humanoïde en semi-humanoïde robots voor pluk-, sorteer- en inpaktaken. Hoe sneller de Chinese ontwikkelcurve, hoe eerder die technologie ook op de Nederlandse markt betaalbaar beschikbaar komt. En wie weet: volgend jaar loopt Lightning de Rotterdam Marathon, met een beetje pech gewoon in de toptien.

Linda: Vandaag hadden we het over: AI dat de biologie in wordt geduwd door techgiganten, DNB die voor een Duitse cloud kiest, Tim Cook die het stokje doorgeeft aan John Ternus, de beursgang van chipmaker Cerebras, Google en Marvell die samen inferencing-chips willen bouwen, en een robot die sneller een halve marathon loopt dan welke mens dan ook.

Siert: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Siert: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.