4 april 2026 · 14:07
AI-vooringenomenheid, AI-hallucinaties advocaten & Meta-Google sociale mediaverslaving
The State of Tech van zaterdag 4 april 2026: AI-systemen denken internally in het Engels en leggen onzichtbaar westers wereldbeeld op aan niet-westerse gebruikers. Advocaten betalen steeds vaker boetes voor door AI gegenereerde juridische hallucinaties in gerechtelijke documenten. Take-Two Interactive ontslaat zijn volledige AI-afdeling ondanks eerdere optimisme van de CEO, terwijl Microsoft Copilot in zijn gebruiksvoorwaarden als 'entertainment' definieert om aansprakelijkheid te beperken. Datacenters dreigen het stroomnet leeg te zuigen en consumenten krijgen de rekening, en voor het eerst verklaart een jury Meta en Google aansprakelijk voor sociale mediaverslaving bij minderjarigen.
Beluister deze aflevering:
Transcript
Linda: Welkom bij The State of Tech, het is zaterdag 4 april 2026. Ik ben Linda Duursma.
Siert: En ik ben Siert de Groot. Vandaag: AI spreekt vloeiend Indonesisch maar denkt stiekem Amerikaans, advocaten die AI-hallucinaties indienen krijgen steeds vaker boetes, Take-Two Interactive schrapt zijn volledige AI-team, Microsoft noemt Copilot ineens entertainment, datacenters vreten het stroomnet leeg, en Meta en Google verliezen een historische rechtszaak over sociale mediaverslaving. We beginnen met culturele vooringenomenheid in AI.
AI-systemen verbergen een westers wereldbeeld achter meertalige vloeiendheid.
Linda: Stel je voor. Je vraagt ChatGPT in het Indonesisch om advies over een familieconflict. Je krijgt een keurig antwoord terug, perfect Indonesisch, geen spelfout te bekennen. Maar het advies zelf? Dat klinkt alsof het uit een Amerikaans zelfhulpboek komt. Sta voor jezelf op, trek je eigen grenzen. Terwijl in Indonesië juist collectieve harmonie centraal staat.
Siert: Nieuw onderzoek noemt dit fenomeen epistemologische persistentie. Een hele mond vol, maar het komt erop neer dat AI-modellen hun kernredenering in het Engels uitvoeren en pas in de allerlaatste stap vertalen naar de doeltaal. De woorden zijn lokaal, maar de logica blijft westers. En dat is best een fundamenteel probleem. Want als je alleen naar de taal kijkt, lijkt alles in orde. Maar onder de motorkap draait het hele denkkader op Amerikaanse culturele aannames.
Linda: En dat gaat natuurlijk verder dan alleen Indonesisch. Je kunt dit doortrekken naar elke niet-westerse cultuur. Stel dat iemand in Japan advies vraagt over een werkrelatie met een leidinggevende. In de Japanse cultuur spelen hiërarchie en indirecte communicatie een enorme rol. Maar het model denkt vanuit een platte organisatiestructuur waar je gewoon eerlijk zegt wat je vindt.
Siert: De onderzoekers benadrukken dat dit niet per se kwade opzet is. Het is een gevolg van de trainingsdata. Die zijn overwegend Engelstalig en westers. Maar het effect is wel reëel. AI wordt steeds vaker ingezet als adviseur, als coach, als informatielaag. En als die laag onzichtbaar één cultureel perspectief oplegt, dan is dat een vorm van cultureel imperialisme via technologie. Zonder dat de gebruiker het doorheeft.
Linda: De vraag is natuurlijk: wat doe je eraan? Meer diverse trainingsdata helpen, maar het probleem zit dieper. Het gaat om de architectuur van hoe deze modellen redeneren.
Siert: De onderzoekers pleiten voor transparantie. Laat zien in welke taal het model daadwerkelijk redeneert. Dat klinkt simpel, maar het zou al enorm helpen om bewustzijn te creëren bij gebruikers wereldwijd.
Advocaten betalen steeds vaker een hoge prijs voor het klakkeloos vertrouwen op AI.
Linda: Dan nu de rechtbanken. Want daar stapelen de problemen zich op rond AI. Een advocaat in Oregon moet ruim honderdtienduizend dollar betalen omdat hij documenten indiende die vol stonden met door AI verzonnen juridische citaten.
Siert: En het gaat niet om een incident. Wereldwijd zijn er inmiddels meer dan twaalfhonderd gevallen gedocumenteerd waarin advocaten AI-gegenereerde fouten hebben ingediend. Ongeveer achthonderd daarvan in Amerikaanse rechtbanken. En het aantal groeit nog steeds. Waar we het over hebben zijn hallucinaties. Het model verzint met grote stelligheid rechtszaken die nooit hebben bestaan, juridische precedenten die nergens te vinden zijn. En advocaten die dat niet controleren en het gewoon indienen.
Linda: Die honderdtienduizend dollar boete is overigens niet niks. Dat is geen tik op de vingers meer. Dat is een sanctie die echt pijn doet. En rechters worden er duidelijk strenger op.
Siert: Wat opvalt is dat de ethische richtlijnen nog steeds achterlopen. De American Bar Association heeft nog geen sluitende regels over AI-gebruik. En in veel andere landen is het helemaal een grijs gebied. Rechters moeten per geval beslissen. Sommige rechtbanken eisen nu dat advocaten expliciet vermelden of ze AI hebben gebruikt bij het opstellen van documenten. Maar dat is meer een noodverband dan een structurele oplossing.
Linda: Het punt is ook: AI kan fantastisch helpen bij juridisch onderzoek. Niemand zegt dat advocaten het niet mogen gebruiken. Maar je moet het controleren. Je blijft als jurist verantwoordelijk voor wat je indient.
Siert: Dit laat ook zien dat er een serieus opleidingsprobleem is. Advocaten worden niet getraind in hoe AI-tools werken, waar de beperkingen liggen, wanneer je het output moet wantrouwen. En zolang dat gat bestaat, blijven dit soort incidenten zich herhalen. De technologie is sneller dan de beroepsgroep.
Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je, zodat je nooit een aflevering mist. Oké, verder.
Take-Two Interactive zet zijn AI-team op straat — maanden nadat de CEO AI nog prees.
Linda: Dan iets heel opvallends uit de game-industrie. Take-Two Interactive, het bedrijf achter Grand Theft Auto en Red Dead Redemption, heeft zijn volledige AI-afdeling ontslagen. Inclusief het hoofd, Luke Dicken.
Siert: Dicken was pas sinds januari vorig jaar Head of Artificial Intelligence bij Take-Two. Dus hij heeft iets meer dan een jaar gehad. Hij deelde het nieuws zelf op LinkedIn, waar hij vooral aandacht vroeg voor zijn voormalige collega's die nu op zoek zijn naar werk. Wat dit extra opmerkelijk maakt: CEO Strauss Zelnick was nog in februari uitgesproken positief over generatieve AI. Hij zei toen dat het bedrijf AI zou inzetten om efficiëntie te verhogen en productiekosten te drukken.
Linda: Dat is nogal een draai in twee maanden tijd. Eerst zeggen dat AI de toekomst is, en dan het hele team ontslaan.
Siert: Er is wel een nuance. Zelnick heeft eerder ook gezegd dat AI weliswaar goed is in efficiëntie, maar niet in het bedenken van écht nieuwe, creatieve concepten. Omdat het getraind is op bestaand werk. Die spanning zie je bij meer gamebedrijven. AI kan assets genereren, kan processen versnellen, maar de creatieve kern — het bedenken van een nieuw verhaal, een nieuwe wereld — dat blijft mensenwerk. De vraag is of Take-Two tot de conclusie is gekomen dat een apart AI-team niet de verwachte waarde opleverde.
Linda: Of dat het gewoon een kostenbesparingsmaatregel is. Take-Two heeft de afgelopen jaren meerdere ontslagrondes gehad.
Siert: Dat speelt zeker mee. De game-industrie zit in een moeilijke fase. Hoge ontwikkelkosten, lange productiecycli, en de druk om winstgevend te blijven. Dan is een experimenteel AI-team een makkelijk doelwit. Maar het signaal dat hiervan uitgaat is wel duidelijk: zelfs grote bedrijven worstelen met de vraag hoe je AI concreet inzet in creatieve industrieën. De belofte is groot, de praktijk blijkt weerbarstig.
Linda: En voor die mensen die nu op straat staan, is dat natuurlijk een klap. Je wordt aangenomen om de AI-toekomst te bouwen, en een jaar later word je weer afgedankt.
Microsoft zegt nu officieel dat je Copilot niet serieus moet nemen.
Linda: Dit is er eentje waar je even twee keer moet knipperen. Microsoft heeft in de gebruiksvoorwaarden van Copilot de clausule opgenomen dat de AI uitsluitend voor amusementsdoeleinden is.
Siert: Laat dat even inzinken. Microsoft verkoopt Copilot als productiviteitstool. Het zit ingebouwd in Word, in Excel, in Teams. Bedrijven betalen dertig dollar per gebruiker per maand voor Copilot-licenties. En tegelijkertijd staat er in de kleine lettertjes dat het eigenlijk entertainment is. Dat is alsof je een auto koopt en in het contract staat dat het voertuig alleen bedoeld is als decoratie.
Linda: Op sociale media wordt het vergeleken met de disclaimer die je hoort bij een paranormale lezing. Alles wat hier gezegd wordt is voor amusementsdoeleinden en heeft geen feitelijke waarde. Mensen vinden dat absurd, en dat snap ik eerlijk gezegd wel.
Siert: Juridisch gezien is het een slimme zet van Microsoft. Door het als entertainment te bestempelen, beperken ze hun aansprakelijkheid enorm. Als Copilot onjuiste informatie geeft in een spreadsheet, of een fout advies in een e-mail, dan kan Microsoft zeggen: we hebben u gewaarschuwd, het is entertainment. Het is dezelfde logica als die advocaten in ons vorige verhaal. Wie is verantwoordelijk als AI fouten maakt?
Linda: Maar het ondermijnt wel je hele verkooppraatje. Je kunt niet aan de ene kant zeggen: dit gaat je werk revolutioneren, en aan de andere kant: maar neem het niet serieus.
Siert: Dit raakt aan een breder probleem. De hele AI-industrie worstelt met de balans tussen belofte en disclaimer. Iedereen verkoopt AI als transformatief, maar niemand wil verantwoordelijkheid nemen voor de output. Die spanning gaat de komende jaren alleen maar groter worden naarmate AI dieper in bedrijfsprocessen wordt ingebed. En voor consumenten en bedrijven die erop vertrouwen, is het cruciaal om die kleine lettertjes wél te lezen.
Datacenters slokken steeds meer stroom op en de politiek kijkt toe.
Linda: Dan energie. Want de honger van datacenters naar elektriciteit is inmiddels een serieus maatschappelijk probleem. Een nieuw rapport van de Amerikaanse denktank Third Way zegt dat beleidsmakers falen in hun reactie.
Siert: De cijfers zijn behoorlijk indrukwekkend. De verwachting is dat hyperscale datacenters — dat zijn die enorme faciliteiten voor AI en cloudcomputing — in 2030 meer dan acht procent van het totale Amerikaanse elektriciteitsverbruik voor hun rekening nemen. Dat is een verdubbeling ten opzichte van nu. En het rapport stelt dat de huidige beleidsreacties volstrekt onvoldoende zijn. Tijdelijke moratoriums op nieuwe datacenters lossen niets op. En tariefbetalerbeschermingsbeloften van techbedrijven noemen ze ronduit misleidend.
Linda: Want wie betaalt uiteindelijk de rekening? Als het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid voor datacenters, dan worden die kosten nu vaak doorberekend aan gewone huishoudens.
Siert: Precies dat punt maakt het rapport. Third Way pleit ervoor dat datacenterontwikkelaars wettelijk verplicht worden om zelf te betalen voor netwerkupgrades. En dat ze moeten investeren in een mix van energiebronnen, inclusief hernieuwbare energie. Het idee is dat de techsector de volle kosten draagt van hun eigen groei, in plaats van die af te wentelen op consumenten.
Linda: En het gaat ook om nationale veiligheid. Als een steeds groter deel van je stroomnet afhankelijk is van een handvol techbedrijven, dan is dat een kwetsbaarheid.
Siert: In Nederland speelt dit debat minstens zo hard. Denk aan de situatie in de Amsterdamse regio, waar datacenters al jaren voor discussie zorgen. Nieuwe aansluitingen op het net zijn in sommige gebieden simpelweg niet meer mogelijk. De vraag wie betaalt voor de infrastructuur die AI mogelijk maakt, die wordt alleen maar urgenter.
Een jury zegt voor het eerst: Meta en Google zijn aansprakelijk voor sociale mediaverslaving.
Linda: En dan ons laatste onderwerp. Een baanbrekende uitspraak in de Verenigde Staten. Een jury heeft Meta én Google aansprakelijk bevonden voor sociale mediaverslaving bij een jonge vrouw.
Siert: De eiseres, aangeduid als KGM, is twintig jaar oud. De jury heeft haar zes miljoen dollar toegekend. Drie miljoen aan compenserende schadevergoeding en drie miljoen aan punitieve schadevergoeding. De rechtbank oordeelde dat beide bedrijven hun platforms nalatig hadden ontworpen en beheerd, met nadelige gevolgen voor de geestelijke gezondheid van KGM.
Linda: Wat hier opvalt, is dat de jury ook expliciet vaststelde dat Meta en Google op de hoogte waren van de gevaren voor minderjarigen. Ze wisten het, en ze faalden om gebruikers veilig te waarschuwen. Dat is een belangrijk juridisch punt.
Siert: Meta draagt zeventig procent van de verantwoordelijkheid in deze zaak. En beide bedrijven hebben al aangekondigd in beroep te gaan. Dus dit gaat nog jaren duren. Maar het precedent is gezet. Voor het eerst heeft een jury gezegd: jullie wisten dat jullie product schadelijk was voor jongeren, en jullie hebben bewust niets gedaan.
Linda: Zes miljoen dollar is voor Meta en Google kleingeld natuurlijk. Maar het gaat om het principe.
Siert: Het gaat om het principe en om wat er nog kan volgen. Er lopen honderden vergelijkbare zaken in de VS. Als dit oordeel standhoudt in hoger beroep, opent dat de deur voor een golf aan claims. En dat kan wél financieel pijn gaan doen. Bovendien vergroot het de druk op wetgevers om strengere regels op te stellen voor het ontwerp van sociale mediaplatforms, specifiek met betrekking tot minderjarigen.
Linda: In Nederland hebben we de Digitale Diensten Verordening van de EU, die al strengere eisen stelt. Maar ook hier groeit de bezorgdheid over de impact van sociale media op jongeren. Minister Beljaarts heeft recent nog gezegd dat er meer moet gebeuren om kinderen online te beschermen.
Siert: Deze uitspraak is een signaal. Niet alleen voor Meta en Google, maar voor elk platform dat winst maakt met de aandacht van jonge gebruikers. De tijd van zelfregulering lijkt voorbij.
Linda: Vandaag hadden we het over: westers denken verstopt in meertalige AI, boetes voor advocaten die AI-hallucinaties indienen, Take-Two dat zijn AI-team ontslaat, Microsoft die Copilot entertainment noemt, datacenters die het stroomnet belasten, en Meta en Google die aansprakelijk zijn bevonden voor sociale mediaverslaving.
Siert: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.
Siert: State of Tech, de techwereld in 15 minuten.