Sora gestopt, Meta & Google aansprakelijk, Shield AI 2 miljard, TurboQuant, smartphonemarkt krimpt

Linda: Welkom bij The State of Tech, het is vrijdag 27 maart 2026, ik ben Linda Duursma.

Siert: En ik ben Siert de Groot. Vandaag: OpenAI trekt de stekker uit Sora en Disney haakt af, jury's houden Meta en Google aansprakelijk voor schade aan kinderen, Shield AI haalt twee miljard dollar op na een deal met de Amerikaanse luchtmacht, Googles TurboQuant-algoritme jaagt geheugenchipmakers de stuipen op het lijf, de wereldwijde smartphonemarkt krimpt fors, en OpenAI schort zijn erotische chatbot op. We beginnen met het einde van Sora.

OpenAI stopt met Sora — Disney trekt investering van een miljard dollar terug

Linda: Oké Siert, dit is best een groot verhaal. OpenAI heeft dinsdag aangekondigd te stoppen met Sora, de AI-videogenerator waar ze vorig jaar nog zo trots mee uitpakten. En als klap op de vuurpijl: Disney trekt zich volledig terug uit het partnerschap, inclusief een geplande investering van een miljard dollar.

Siert: De cijfers vertellen eigenlijk het hele verhaal. De inferentiekosten — dus wat het kost om die videomodellen te draaien — lagen rond de vijftien miljoen dollar per dag. Per dag, Linda. En de totale omzet die de app heeft gegenereerd? Twee komma één miljoen dollar. Niet per dag. In totaal. Dat is een gat dat je niet dicht gaat fietsen.

Linda: Nee, dat is echt een bodemloze put. En Disney was natuurlijk een van de grote partners die er commercieel mee aan de slag zou gaan. Die zien dat ook en denken: wij gaan hier geen miljard in stoppen.

Siert: Wat wel interessant is: het Sora-team verdwijnt niet helemaal. Ze worden een onderzoekseenheid die zich richt op wat ze world simulation noemen, gericht op robotica. Dus de technologie achter videogeneratie wordt omgebogen naar iets wat misschien wel commercieel levensvatbaar is op termijn. Robots die de wereld beter begrijpen doordat ze hem kunnen simuleren.

Linda: En ondertussen focust OpenAI zich weer op de kernproducten. ChatGPT voor kantoorwerk, de codingtool Codex. Terug naar waar het geld zit, eigenlijk.

Siert: Dit is een belangrijk signaal voor de hele AI-industrie. Niet alles wat technisch indrukwekkend is, is ook een businessmodel. We hebben het vaker gezien: een prachtige demo, veel hype, maar zodra je gaat rekenen kloppen de cijfers gewoon niet. En OpenAI is nu groot genoeg en eerlijk genoeg om dat toe te geven. Liever nu de stekker eruit dan nog een jaar doorbranden.

---

Jury's in VS houden Meta en Google aansprakelijk voor verslavende functies die kinderen schaden

Linda: Dan een juridisch verhaal dat enorme gevolgen kan hebben. In Californië en New Mexico hebben jury's geoordeeld dat Meta en Google aansprakelijk zijn voor schade aan minderjarigen door verslavende platformfuncties.

Siert: En wat hier zo slim aan is vanuit de eisers: ze hebben de gebruikelijke Section 230-bescherming omzeild. Normaal gesproken kunnen platforms zich verschuilen achter die wet, die zegt dat ze niet aansprakelijk zijn voor content die gebruikers plaatsen. Maar deze rechtszaken richtten zich niet op de content. Ze richtten zich op de designbeslissingen. Dus hoe het platform is gebouwd. De eindeloze scroll, de notificaties, de aanbevelingsalgoritmes — alles wat ervoor zorgt dat je blijft hangen.

Linda: En in Los Angeles is er ook daadwerkelijk zes miljoen dollar toegekend aan een eiser. Dat klinkt misschien niet als veel voor een bedrijf als Meta, maar het gaat om het precedent.

Siert: Precies. Er liggen meer dan vierentwintigduizend verwante zaken bij een federale rechtbank in Californië. Als hogere rechtbanken deze uitspraken bevestigen, dan moet de hele techindustrie fundamenteel nadenken over hoe ze hun platforms ontwerpen. Dat raakt niet alleen Meta en Google, maar elke app die draait op aandacht vasthouden.

Linda: En voor ons in Nederland is dit ook relevant. De Europese Digital Services Act stelt al strengere eisen aan platforms als het gaat om de bescherming van minderjarigen. Maar wat we in Amerika zien, kan de druk hier verder opvoeren. Als Amerikaanse rechtbanken zeggen dat verslavend design op zich al onrechtmatig kan zijn, dan kun je ervan uitgaan dat Europese toezichthouders dat argument ook gaan gebruiken.

Siert: En vergeet niet: veel Nederlandse kinderen zitten op exact dezelfde platforms met exact dezelfde algoritmes. Dit is geen Amerikaans probleem. De interfaces zijn identiek. De schade is identiek. Het enige verschil is welke rechtbank er een uitspraak over doet.

---

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je — zo mis je nooit een aflevering. Oké, verder.

---

Shield AI haalt twee miljard dollar op bij een waardering van twaalf komma zeven miljard na US Air Force-contract

Linda: We gaan naar de defensiesector, want daar vloeit het AI-geld op dit moment met bakken binnen. Shield AI uit San Diego heeft twee miljard dollar opgehaald. Anderhalf miljard in een Series G-ronde en nog eens vijfhonderd miljoen aan preferent aandelenkapitaal. De waardering: twaalf komma zeven miljard dollar.

Siert: En dat is honderdveertig procent meer dan een jaar geleden. De directe aanleiding is een contract met de Amerikaanse luchtmacht. Shield AI is geselecteerd als softwareleverancier voor het Fury-gevechtsvliegtuig van Anduril, een autonoom onbemand toestel. Ze leveren dus de AI-hersenen voor een militair vliegtuig. Dat is geen toekomstmuziek meer, dat is nu.

Linda: En dit past in een bredere trend, toch? We zien steeds meer geld naar AI in defensie stromen.

Siert: Absoluut. De VS investeren zwaar in autonome systemen. Drones, onbemande vliegtuigen, autonome onderzeeërs — overal komt AI in. En de gedachte erachter is simpel: in een conflict met een technologisch gelijkwaardige tegenstander heb je systemen nodig die sneller beslissingen nemen dan mensen kunnen. Shield AI bouwt precies dat. Hun Hivemind-platform laat meerdere autonome systemen samenwerken zonder menselijke input voor elke beslissing.

Linda: Nu is Nederland natuurlijk NAVO-bondgenoot. We investeren zelf ook meer in defensie. Hoe raakt dit ons?

Siert: Nederland heeft vorig jaar al aangekondigd meer te willen samenwerken met Amerikaanse defensietechbedrijven. En de realiteit is dat veel van deze technologie op termijn ook bij Europese bondgenoten terechtkomt. Als de Amerikaanse luchtmacht autonome gevechtsvliegtuigen inzet, dan moet de rest van de NAVO daar interoperabel mee kunnen werken. Dat betekent dat ook onze defensie zich moet voorbereiden op een tijdperk waarin AI een kernonderdeel is van militaire operaties. En eerlijk gezegd lopen we daar in Europa nog behoorlijk achter.

---

Googles TurboQuant-algoritme doet geheugenchips kelderen — Micron verliest twintig procent in vijf dagen

Linda: Dan naar de financiële markten, want daar is behoorlijk wat paniek rond geheugenchips. Google heeft eerder deze week een onderzoekspaper gepubliceerd over een nieuw algoritme genaamd TurboQuant, en dat heeft een schokgolf veroorzaakt.

Siert: Wat TurboQuant doet is in de kern vrij simpel te begrijpen. Het comprimeert AI-modellen zodanig dat ze veel minder geheugen nodig hebben om te draaien. En dat klinkt als goed nieuws — want efficiëntere modellen, goedkopere inferentie, win-win toch? Maar voor bedrijven die geheugenchips maken is dit een nachtmerrie.

Linda: Want als AI-modellen minder geheugen nodig hebben, dan heb je minder chips nodig in je datacenters.

Siert: En de markt heeft daar onmiddellijk op gereageerd. Micron Technology is in vijf dagen bijna twintig procent gedaald. SK Hynix, SanDisk, Western Digital — allemaal fors onderuit. Bloomberg wijt de uitverkoop direct aan het TurboQuant-paper.

Linda: Nu is de vraag natuurlijk of dit een overreactie is van de markt, of een terecht signaal.

Siert: Het is waarschijnlijk allebei een beetje. Op korte termijn is de vraag naar geheugenchips voor AI nog steeds enorm. Datacenters worden overal gebouwd, de capaciteit kan de vraag nauwelijks bijhouden. Maar op langere termijn raakt dit de kern van de investeringslogica. Als elke generatie AI-modellen efficiënter wordt met geheugen, dan groeit de vraag naar chips misschien minder hard dan iedereen dacht. En als je aandeel geprijsd is op de aanname van eindeloze groei, dan is zelfs een vertraging al een probleem.

Linda: En voor Nederland is dit ook niet onbelangrijk. We hebben ASML natuurlijk, de grote chipmaker in Veldhoven. Die levert de machines waarmee deze geheugenchips worden gemaakt.

Siert: ASML zit iets verder in de keten, dus de directe impact is kleiner. Maar als chipfabrikanten minder investeren in nieuwe productielijnen, dan bestellen ze ook minder lithografiemachines. Het is een domino-effect. Nu moet je dat ook niet overdrijven — ASML heeft een orderboek dat jaren gevuld is. Maar het sentiment op de markt werkt door. En het laat zien hoe één onderzoekspaper de hele halfgeleidersector kan laten schudden.

---

Wereldwijde smartphonemarkt krimpt dertien procent — alleen Apple profiteert

Linda: Nog meer slecht nieuws voor de hardwaresector. Morgan Stanley verwacht dat de wereldwijde smartphonemarkt dit jaar met dertien procent krimpt. Van één komma drie miljard naar één komma één miljard verscheepte toestellen.

Siert: En de oorzaak is eigenlijk fascinerend, want het is een direct gevolg van de AI-boom. De grote chipfabrikanten in Azië — Samsung, SK Hynix, TSMC — schakelen massaal over op het produceren van chips voor datacenters. Daar zit op dit moment veel meer marge. En dat betekent dat er simpelweg minder productiecapaciteit overblijft voor consumentenelektronica. Smartphones, tablets, laptops — die moeten allemaal wachten.

Linda: Dus de AI-honger naar chips vreet letterlijk de smartphonemarkt op.

Siert: Zo kun je het zeggen, ja. En het rare is: het enige merk dat ervan lijkt te profiteren is Apple. Morgan Stanley ziet dat consumenten hun aankopen uitstellen tot Apples opvouwbare iPhone dit najaar verschijnt. Mensen kopen geen nieuw toestel nu, ze wachten op die foldable.

Linda: Dat is best opmerkelijk. Samsung heeft al jaren vouwbare telefoons, maar kennelijk wachten consumenten tot Apple het doet.

Siert: Dat is het Apple-effect. Als Apple een productcategorie betreedt, dan valideert dat die categorie voor de massamarkt. Samsung was de pionier, maar Apple wordt de katalysator voor brede adoptie. En ondertussen zitten andere fabrikanten klem. Ze kunnen niet genoeg chips krijgen, en de consument koopt liever niks dan een telefoon die niet van Apple is.

Linda: En in Nederland merken we dat ook. De levertijden voor bepaalde Android-toestellen lopen op, en de prijzen stijgen door schaarste. Als je dit jaar een nieuwe telefoon wilt, kun je beter niet te lang wachten — of juist heel lang wachten op die opvouwbare iPhone.

---

OpenAI schort ontwikkeling van erotische AI-chatbot op na interne en externe druk

Linda: We sluiten af met nog een OpenAI-verhaal, en dit is een opmerkelijke. Het bedrijf heeft de ontwikkeling van een erotische AI-chatbot op onbepaalde tijd stilgelegd.

Siert: Ja, dit was een product dat intern al langer in ontwikkeling was. Het idee was om ChatGPT-achtige gesprekken mogelijk te maken met een nadrukkelijk seksuele toon. Denk aan een soort AI-companion voor volwassenen. De Financial Times bracht het verhaal naar buiten, en Reuters pikte het op. Volgens de berichten kwamen de bezwaren van twee kanten: werknemers binnen OpenAI die zich er ongemakkelijk bij voelden, en investeerders die het reputatierisico te groot vonden.

Linda: En je kunt je voorstellen waarom. OpenAI probeert zich te positioneren als een serieus technologiebedrijf. Ze willen grote bedrijfscontracten, overheidsrelaties, partnerschappen met Disney — oh wacht, die is net afgeketst. Maar goed, een erotische chatbot past niet in dat plaatje.

Siert: En het komt op een moment waarop we net zagen dat jury's in Amerika platforms aansprakelijk houden voor schadelijk design. Stel je voor dat OpenAI een seksueel product lanceert en er blijken minderjarigen toegang toe te hebben. De juridische en reputatieschade zou enorm zijn.

Linda: Het is ook een breder signaal voor de hele AI-industrie. Vorig jaar was het nog alles mag, alles kan, we bouwen wat mensen willen. Nu zie je dat bedrijven veel voorzichtiger worden. Het gaat niet meer alleen om wat technisch kan, maar om wat verstandig is.

Siert: En dat is eigenlijk gezond. De markt beloont op dit moment infrastructuur, enterprise-toepassingen en betrouwbare modellen. Niet experimentele consumentenproducten met hoog controversiepotentieel. OpenAI leest die markt goed. Eerst Sora stoppen, nu dit schrappen — het bedrijf wordt volwassen. Of ze worden gedwongen volwassen te worden, dat kan ook.

Linda: Hoe dan ook, het is een teken dat de wildwestfase van AI langzaam voorbij is.

---

Linda: Vandaag hadden we het over: het einde van OpenAI's Sora en Disney dat afhaakt, jury's die Meta en Google aansprakelijk houden voor schade aan kinderen, Shield AI dat twee miljard ophaalt voor autonome gevechtsvliegtuigen, Googles TurboQuant dat geheugenchipmakers doet beven, de krimpende smartphonemarkt die alleen Apple goed uitkomt, en OpenAI dat zijn erotische chatbot schrapt.

Siert: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Siert: State of Tech — de techwereld in 15 minuten.