AI-chatbots, chipsmokkel naar China & NVIDIA DLSS 5 — The State of Tech

Linda: Welkom bij The State of Tech, het is vrijdag 20 maart 2026 en ik ben Linda Duursma.

Siert: En ik ben Siert de Groot. Linda, in de Verenigde Staten willen wetgevers een streep trekken onder AI-chatbots die zich voordoen als arts, advocaat of financieel adviseur. Daar beginnen we mee.

Amerikaanse wet moet voorkomen dat AI-chatbots zich voordoen als dokters, advocaten en financieel adviseurs

Linda: De Amerikaanse volksvertegenwoordiger Kevin Mullin heeft deze week een wetsvoorstel ingediend dat de CHATBOT Act heet. De kern is simpel — AI-chatbots mogen zich niet meer voordoen als bevoegde professionals. Geen nep-doktersadvies, geen nep-juridisch consult, geen nep-financieel plan.

Siert: En de aanleiding is behoorlijk schrijnend. Er zijn inmiddels meerdere gevallen gedocumenteerd waarbij chatbots misleidend advies gaven aan kwetsbare gebruikers. Tieners die zelfmoord pleegden na interacties met AI-systemen die zich als hulpverlener voordeden. Dat zijn de verhalen die achter dit wetsvoorstel zitten.

Linda: Nu bestonden er al wetten tegen menselijke imitatie, maar het punt is dat die wetten niet geschreven zijn met AI in gedachten. Als jij je voordoet als arts, is dat strafbaar. Maar als een AI-systeem dat doet, valt het in een juridisch grijs gebied. Die lacune wil Mullin dichten.

Siert: Wat ik interessant vind, is dat het wetsvoorstel zich specifiek richt op bevoegde beroepen. Het gaat niet om AI die een praatje maakt, maar om AI die claimt medische diagnoses te stellen of juridisch advies te geven alsof het een echte professional is. Dat onderscheid is belangrijk, want het maakt de wet gericht en afdwingbaar.

Linda: De vraag is natuurlijk of het door het Congres komt. De techindustrie zal hier niet enthousiast over zijn, want veel AI-assistenten bewegen zich precies op dat grensvlak. Denk aan gezondheidsapps die symptomen analyseren of juridische chatbots die contracten doorlopen. Waar trek je de lijn?

Siert: Dat is het spanningsveld. Maar de richting is duidelijk — er moet transparantie komen. Een chatbot moet glashelder zijn over wat het wél en niet is. En eerlijk gezegd is dat een redelijke eis. Als je medisch advies krijgt, moet je weten of het van een mens of een machine komt.

Linda: Dan een verhaal dat leest als een spionagethriller, maar het is echt. Drie personen zijn aangeklaagd voor het illegaal omleiden van geavanceerde AI-technologie naar China.

Drie verdachten aangeklaagd voor smokkelen van geavanceerde AI-servers naar China

Siert: Het Amerikaanse Ministerie van Justitie heeft de aanklacht openbaar gemaakt tegen drie mannen — Yih-Shyan Liaw, bijgenaamd Wally, Ruei-Tsang Chang, alias Steven, en Ting-Wei Sun, die Willy wordt genoemd. Ze worden beschuldigd van het omleiden van hoogwaardige computerservers met geavanceerde AI-technologie naar China, in strijd met de Amerikaanse exportcontroleregels.

Linda: En de manier waarop ze dat deden is behoorlijk uitgebreid. We praten over valse documenten, nep-servers die werden opgesteld om inspecteurs te misleiden, en ingewikkelde verschepingsroutes om te verdoezelen waar de spullen naartoe gingen. Dit is niet iemand die per ongeluk een verkeerd formulier invulde.

Siert: Twee van de drie zijn gearresteerd. Liaw is een Amerikaans staatsburger, Sun is Taiwanees. Maar Chang, ook Taiwanees, is nog voortvluchtig. Wat hier duidelijk wordt, is hoe serieus de VS de technologische oorlog met China nemen. AI-chips en de servers waar ze in zitten zijn strategisch materiaal geworden, net als wapens.

Linda: En dat is precies het punt. De exportcontroles die de VS de afgelopen jaren hebben ingevoerd op geavanceerde chips — denk aan de NVIDIA-restricties — die werken alleen als je ze handhaaft. Deze zaak laat zien dat er actief wordt gesmokkeld, én dat de opsporingsdiensten erachteraan zitten.

Siert: Dit past in een breder patroon. We zien steeds meer van dit soort zaken. De VS willen voorkomen dat China toegang krijgt tot de allerbeste AI-hardware, en dat creëert een enorme prikkel voor smokkel. Het is een kat-en-muisspel geworden.

Linda: En voor de techindustrie betekent het dat compliance op exportregels steeds belangrijker wordt. Bedrijven die deze hardware verkopen moeten exact weten waar hun producten terechtkomen, want de straffen zijn zwaar.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je — zo mis je nooit een aflevering. Oké, verder.

Linda: Dan iets wat de media-industrie flink bezighoudt. Canadees onderzoek laat zien dat AI-modellen massaal nieuwsberichten overnemen zonder de bron te noemen.

Onderzoek wijst uit dat AI-bedrijven in 82 procent van de gevallen geen bronvermelding geven bij nieuwscontent

Siert: Onderzoekers van McGill University in Montreal hebben een zogenaamde AI-nieuwsaudit uitgevoerd. Ze testten vier grote AI-modellen op hun kennis van Canadees nieuws. En wat bleek? De modellen wisten prima wat er speelde in het nieuws, maar in 82 procent van de gevallen gaven ze geen bronvermelding wanneer ze webbronnen gebruikten. Tweeëntachtig procent, Linda.

Linda: Dat is een absurd hoog percentage. En het raakt precies de kern van een probleem waar uitgevers al jaren over klagen. AI-bedrijven trainen hun modellen op journalistieke content, en als gebruikers vervolgens vragen stellen, krijgen ze antwoorden die gebaseerd zijn op die content — zonder dat er ooit een link of verwijzing naar het originele artikel verschijnt.

Siert: De onderzoekers, professors Taylor Owen en Aengus Bridgman, benadrukken dat dit een fundamenteel probleem is voor het verdienmodel van journalistiek. Als mensen hun nieuws via AI krijgen in plaats van via de website van een krant, dan mist die krant het verkeer, de advertentie-inkomsten en uiteindelijk de abonnementen.

Linda: En dan komen we bij de hamvraag — is dit juridisch gezien diefstal? De auteursrechtdiscussie hierover loopt volop. In de VS zijn er rechtszaken van The New York Times tegen OpenAI. In Europa wordt gekeken naar de AI Act. Maar ondertussen draaien die modellen gewoon door.

Siert: Wat mij opvalt, is dat de technologie het best zou kúnnen. Het is niet alsof bronvermelding technisch onmogelijk is. Sommige AI-zoekmachines doen het al, met linkjes onder hun antwoorden. Maar het is blijkbaar geen prioriteit bij de grote modellen.

Linda: En dat zegt iets over de machtsverhoudingen. AI-bedrijven zijn miljarden waard, nieuwsorganisaties vechten om te overleven. Als deze trend doorzet zonder regulering, dan is de vraag wie er over tien jaar nog oorspronkelijke journalistiek produceert.

Siert: Dat is de grote paradox. AI-modellen hebben kwalitatieve nieuwsbronnen nodig om goede antwoorden te geven, maar ze ondermijnen tegelijkertijd het ecosysteem dat die nieuwsbronnen in stand houdt. Dat is op de lange termijn voor niemand goed.

Linda: Verder met energie, want de AI-boom vreet stroom. Een startup genaamd Claros heeft dertig miljoen dollar opgehaald om datacenters zuiniger te maken.

Startup Claros haalt dertig miljoen dollar op om het energieverbruik van datacenters aan te pakken

Siert: Claros komt uit Noord-Virginia, het hart van de Amerikaanse datacenterindustrie, en ze hebben een seedronde van dertig miljoen dollar binnengehaald. Dat is een forse seedronde. Hun missie is het energiesysteem van datacenters volledig te herzien — niet een beetje optimaliseren, maar de manier waarop stroom wordt gedistribueerd fundamenteel veranderen.

Linda: En de urgentie is er. De projecties tonen aan dat datacenters tegen 2030 acht procent van het totale Amerikaanse energieverbruik voor hun rekening nemen. Acht procent! Dat is meer dan sommige industriële sectoren. En die groei wordt direct aangedreven door AI en cloud computing.

Siert: Het bedrijf kwam ongeveer een jaar geleden uit stealth en werkt nu aan prototypen in een laboratorium in Los Angeles. Ze testen twee producten die zowel hardware als software combineren. Het idee is dat de huidige manier waarop stroom naar servers wordt geleid inefficiënt is, en dat er met slimmere distributie enorme besparingen te behalen zijn.

Linda: Dertig miljoen voor een seedronde in deze sector laat zien hoeveel vertrouwen investeerders hebben in dit probleem. Want het ís een enorm probleem. Elke grote techspeler — Microsoft, Google, Amazon — zoekt wanhopig naar manieren om hun datacenters draaiende te houden zonder het stroomnet te overbelasten.

Siert: En we zien dat overal. Microsoft investeert in kernenergie, Google koopt groene stroom op industriële schaal. Maar de vraag wordt steeds vaker — kunnen we niet eerst zuiniger worden voordat we meer opwekken? Dat is precies waar Claros op inzet. De goedkoopste energie is de energie die je niet verbruikt.

Linda: Het is ook een kans voor startups. De grote techbedrijven hebben niet per se de expertise in energiesystemen, dus er is ruimte voor gespecialiseerde spelers die die puzzel oplossen.

Linda: Dan naar een verhaal over Google en het Pentagon. Terwijl Anthropic botste met het Amerikaanse Ministerie van Defensie, schoof Google stilletjes aan tafel.

Google herstelt banden met het Pentagon op AI-gebied terwijl concurrent Anthropic afstand neemt

Siert: Dit is een interessante verschuiving. In 2018 was Google het bedrijf dat onder druk van eigen medewerkers besloot om af te zien van het controversiële Project Maven, een AI-programma voor het Pentagon. Dat was een luid en publiek besluit. Nu, acht jaar later, draait Google die koers stilletjes om.

Linda: En de timing is veelzeggend. Terwijl Anthropic en CEO Dario Amodei openlijk in conflict kwamen met het Ministerie van Defensie over het gebruik van AI in oorlogvoering, ging een topbestuurder van Google Cloud op bezoek bij Pentagon-ambtenaren. Dat is een bewuste strategische zet.

Siert: Concreet heeft Google een AI-agentenbouwer gelanceerd op het GenAI.mil portaal. Dat is een platform van Defensie waar zowel civiel als militair personeel aangepaste AI-agenten kan ontwikkelen voor niet-geclassificeerde taken. Denk aan logistiek, administratie, analyse — nog geen wapensystemen, maar wel een voet tussen de deur.

Linda: En laten we eerlijk zijn, die defensiecontracten zijn enorm lucratief. We praten over miljarden dollars. Als Anthropic terugdeinst, dan is er een vacuüm dat Google graag vult. Het is zakelijk volkomen logisch, maar ethisch roept het vragen op.

Siert: Vooral omdat Google in 2018 expliciet zei dat AI-principes boven winst gingen. De interne cultuur is sindsdien veranderd. Veel van de activistische medewerkers zijn vertrokken, en de commerciële druk is toegenomen. De concurrentie met Microsoft, dat via Azure al diep in defensie zit, speelt hier ook mee.

Linda: Het laat zien dat ethische principes in de techwereld niet in beton gegoten zijn. De wind draait, de markt verandert, en bedrijven passen zich aan. Dat is niet per se verkeerd, maar het is goed om het te benoemen.

Siert: En het zegt iets over de AI-wapenwedloop. Niet alleen tussen landen, maar ook tussen bedrijven. Wie toegang heeft tot defensiecontracten heeft ook toegang tot data, financiering en invloed. Dat maakt het voor techbedrijven steeds moeilijker om aan de zijlijn te blijven staan.

Linda: Als laatste vandaag — gamers zijn woedend op NVIDIA. De reden? DLSS 5, en dat staat voor Deep Learning Super Sampling.

NVIDIA's DLSS 5 zorgt voor flinke backlash onder gamers die vinden dat AI te ver gaat in het vervangen van game-graphics

Siert: NVIDIA's DLSS-technologie bestaat al een paar generaties. Het principe is dat AI lagere resoluties opschaalt naar hogere kwaliteit, zodat games er beter uitzien zonder dat je videokaart keihard hoeft te werken. Tot nu toe vonden de meeste gamers dat prima. Maar DLSS 5 gaat een stap verder en vervangt daadwerkelijk grafische elementen.

Linda: En daar wringt de schoen. Gamers zeggen — dit is niet meer opschalen, dit is vervangen. De AI genereert texturen en details die de oorspronkelijke ontwikkelaar nooit zo bedoeld heeft. Op Reddit en sociale media gonst het van de memes en de boze reacties. Mensen voelen dat de artistieke integriteit van games wordt aangetast.

Siert: Het is een interessante grens. Eerdere versies van DLSS waren in feite een technische truc — je kreeg hetzelfde beeld maar dan efficiënter berekend. Maar als AI begint te bepalen hoe een game eruitziet, dan raakt het aan iets fundamenteels. Game-ontwikkelaars besteden jaren aan art direction, aan een specifieke visuele stijl. Als AI dat overschrijft, wie is dan nog de auteur?

Linda: En het past in een breder onbehagen. We zien het bij AI-gegenereerde kunst, bij AI-muziek, en nu dus ook bij gaming. Mensen willen authenticiteit. Ze willen weten dat wat ze zien het resultaat is van menselijke creativiteit, niet van een algoritme dat denkt het beter te weten.

Siert: Tegelijkertijd moet je eerlijk zijn — voor veel gamers met oudere hardware was DLSS altijd een zegen. Het maakte zware games speelbaar. De vraag is of NVIDIA de balans kan vinden tussen prestatieverbetering en het respecteren van de originele visie van ontwikkelaars. Misschien moet er een optie komen waarmee spelers zelf kiezen hoeveel de AI mag ingrijpen.

Linda: Dat lijkt me de logische oplossing. Geef mensen de keuze. Maar het feit dat NVIDIA dit zonder die nuance heeft gelanceerd, laat zien dat ze de gevoeligheid hebben onderschat. Gamers zijn een vocal community, en die laten zich niet zomaar iets opleggen.

Siert: En voor NVIDIA is het een PR-probleem op een moment dat ze het niet nodig hebben. Ze domineren de GPU-markt, ze zijn de ruggengraat van de AI-revolutie. Maar als je je kerncommunity van gamers vervreemdt, dan is dat op de lange termijn een risico.

Linda: Dat was het weer voor vandaag. Vandaag hadden we het over: de Amerikaanse wet tegen AI-chatbots die zich voordoen als professionals, de smokkel van AI-technologie naar China, AI-bedrijven die nieuwscontent plunderen zonder bronvermelding, startup Claros die datacenters zuiniger wil maken, Google dat weer aanschuift bij het Pentagon, en gamers die woedend zijn op NVIDIA's DLSS 5.

Siert: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Siert: State of Tech — de techwereld in 15 minuten.