Meta-ontslagen, AI-chips & wereldmodellen — The State of Tech

Linda: Hallo, welkom bij The State of Tech, het is zaterdag 14 maart 2026. Ik ben Linda Duursma.

Siert: En ik ben Siert de Groot. We hebben vandaag weer een volle show. Meta gaat fors snijden in het personeelsbestand, Yann LeCun haalt meer dan een miljard op voor een compleet nieuwe AI-aanpak, en bedrijven halen massaal hun AI-werkzaamheden terug uit de cloud. Dat en meer — laten we beginnen.

Meta schrapt mogelijk 20% van werknemers om AI-ambities te betalen

Linda: We trappen af met Meta. En het is weer geen vrolijk verhaal voor de werknemers daar. Het bedrijf van Mark Zuckerberg bereidt zich voor op een nieuwe grote ontslagronde. We praten over mogelijk twintig procent van het totale personeelsbestand.

Siert: Ja, en dat is echt een enorm aantal mensen. Meta had eind vorig jaar nog zo'n zeventigduizend werknemers. Twintig procent — dan heb je het over veertienduizend banen. En dit is niet de eerste keer, hè. In 2022 en 2023 waren er ook al grote rondes. Maar wat nu anders is: dit gaat niet over kostenbesparingen omdat het slecht gaat. Meta draait prima financieel. Dit gaat over een bewuste strategische verschuiving.

Linda: En die verschuiving is richting AI.

Siert: Volledig. Meta pompt honderden miljarden in AI-infrastructuur. Datacenters, chips, onderzoek. En het idee is: de werknemers die overblijven, worden ondersteund door AI-tools, waardoor je simpelweg minder mensen nodig hebt voor hetzelfde werk. Het is eigenlijk precies wat veel mensen vreesden — AI die niet zozeer banen creëert, maar banen vervangt.

Linda: En dan niet in een fabriek, maar bij een van de grootste techbedrijven ter wereld. De ironie is wel dat de mensen die AI bouwen, uiteindelijk zelf overbodig worden gemaakt door diezelfde technologie.

Siert: Dat is de wrede paradox. Topmanagers hebben leiderschapsteams al opdracht gegeven om inkrimpingsplannen te maken. Er is nog geen definitieve datum, maar de richting is glashelder. Meta wil een slankere organisatie die draait op AI.

Linda: En dit is belangrijk voor de bredere techsector, want als Meta dit doet, kijken andere grote bedrijven mee. Google, Amazon, Microsoft — die zitten allemaal in dezelfde dynamiek. Enorme AI-investeringen, druk op marges, en de vraag: kunnen we met minder mensen meer doen?

Siert: Voor Nederland is dat ook relevant. Meta heeft hier kantoren, en de Europese techarbeidsmarkt voelt dit soort golven direct. Als je in tech werkt, moet je jezelf echt afvragen: hoe maak ik mezelf onmisbaar in een wereld waar AI steeds meer taken overneemt?

Linda: Goed, dan gaan we door naar Washington.

VS trekt omstreden exportregels voor AI-chips in

Linda: Het Amerikaanse Ministerie van Handel heeft een voorgestelde regel voor de export van AI-chips ingetrokken. Die regel was eind februari nog ingediend voor beoordeling, en nu is hij alweer van tafel.

Siert: Dit is typisch het soort verhaal waar je even goed naar moet kijken. Die regel heette "AI Action Plan Implementation" en was bedoeld om te controleren welke landen toegang krijgen tot de krachtigste AI-chips. Het idee was: wil je als land grote zendingen ontvangen? Dan moet je investeren in Amerikaanse datacenters, of veiligheidsgaranties bieden.

Linda: Dus eigenlijk zeiden de Amerikanen: je mag onze chips hebben, maar alleen als je ook in ons ecosysteem stapt.

Siert: Inderdaad. En dat was een verscherping van het beleid dat onder Biden al was ingezet. Maar nu trekt de Trump-administratie die regel dus weer in. Zonder uitleg overigens — er is geen officiële reden gegeven.

Linda: En dat is verwarrend, want dit is al de zoveelste koerswijziging. Bedrijven weten gewoon niet meer waar ze aan toe zijn. Eén dag is er een streng exportregime, de volgende dag wordt het afgezwakt.

Siert: En dat raakt Nederland heel direct. ASML, ons paradepaardje in Veldhoven, is volledig afhankelijk van hoe deze regels uitpakken. Elke keer dat Amerika de spelregels verandert, heeft dat consequenties voor welke machines ASML mag leveren en aan wie.

Linda: De Nederlandse chipketen — van ASML tot de toeleveranciers — zit eigenlijk constant in onzekerheid. Je kunt moeilijk langetermijnplannen maken als het beleid elke paar maanden draait.

Siert: Klopt. En voor de bredere geopolitieke AI-race is dit ook veelzeggend. China, Europa, het Midden-Oosten — iedereen probeert chipfabricage naar zich toe te trekken. Als Amerika geen consistent beleid voert, creëert dat ruimte voor anderen. Of juist meer chaos. Hoe dan ook, het is geen stabiele situatie.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je — zo mis je nooit een aflevering. Het helpt ons enorm. Oké, verder.

Yann LeCun haalt 1 miljard op voor een radicaal andere AI-aanpak

Linda: Dit is misschien wel het meest fascinerende verhaal van vandaag. Yann LeCun, een van de grondleggers van moderne AI, heeft met zijn nieuwe startup AMI Labs meer dan een miljard dollar opgehaald. In één financieringsronde.

Siert: Ja, en dat bedrag alleen al is indrukwekkend. Maar het echte verhaal zit in wát ze willen bouwen. LeCun gelooft namelijk dat de huidige generatie AI-modellen — de grote taalmodellen zoals GPT en Claude — fundamenteel beperkt zijn. Die modellen zijn briljant in taal, maar ze begrijpen de fysieke wereld niet echt.

Linda: En daar komen die zogenaamde wereldmodellen om de hoek kijken.

Siert: Precies. Een wereldmodel leert niet door tekst te analyseren, maar door de fysieke wetten van de wereld te begrijpen. Zwaartekracht, beweging, oorzaak en gevolg. Denk aan een robot die een kopje oppakt — die moet begrijpen dat het kopje valt als je het loslaat. Dat snap jij en ik intuïtief, maar een taalmodel heeft daar geen benul van.

Linda: En Nvidia en Jeff Bezos steunen dit.

Siert: Nvidia is investeerder, Bezos Expeditions ook. Dat zijn geen kleine namen. En het feit dat Nvidia hierin stapt, is logisch — zij leveren de hardware waarop dit soort modellen draait. Maar het is ook een signaal dat zelfs de grootste spelers in AI erkennen dat taalmodellen alleen niet genoeg zijn voor de volgende fase.

Linda: En als je nadenkt over toepassingen — robotica, autonome voertuigen, productieprocessen — dan is dit potentieel enorm. Taalmodellen kunnen je een recept geven, maar een wereldmodel kan een robot daadwerkelijk leren koken.

Siert: Mooi gezegd. En voor Nederland is dat relevant, want we hebben een sterke maakindustrie en een groeiende roboticasector. Als wereldmodellen inderdaad de doorbraak worden die LeCun voorspelt, dan opent dat deuren voor bedrijven die nu al bezig zijn met automatisering en slimme productie. Dat gaat verder dan alleen maar chatbots en tekst genereren.

Linda: Oké, we steken het Kanaal over. Want in Brussel is er ook AI-nieuws.

Europees Parlement pakt auteursrecht bij generatieve AI aan

Linda: Het Europees Parlement heeft teksten aangenomen over auteursrecht en generatieve AI. En dit is een onderwerp dat al lang sluimert, maar nu echt concreet wordt.

Siert: Het gaat over de fundamentele vraag: als een AI-systeem getraind wordt op het werk van kunstenaars, schrijvers en muzikanten — wie heeft er dan rechten? En wat zijn de verplichtingen van de bedrijven die die AI-systemen bouwen?

Linda: En het Parlement zegt nu: er moeten duidelijke regels komen.

Siert: Ja. De aangenomen teksten bevatten concrete verplichtingen. Bedrijven moeten documenteren welke datasets ze gebruiken voor training. Er moeten opt-out mogelijkheden komen, zodat makers kunnen zeggen: ik wil niet dat mijn werk gebruikt wordt. En er komt een klachtenbehandeling voor als het misgaat.

Linda: Dit is belangrijk omdat Europa hiermee echt vooroploopt. In de VS is het nog steeds het Wilde Westen op dit gebied. Daar lopen rechtszaken, maar er is geen overkoepelend kader.

Siert: En de EU zegt ook: deze regels moeten regelmatig geüpdatet worden. Dat is slim, want de technologie verandert zo snel dat regels van vandaag over twee jaar alweer achterhaald kunnen zijn. Wat mij opvalt is dat ze de balans proberen te vinden tussen innovatie mogelijk maken en de creatieve sector beschermen.

Linda: Voor Nederlandse kunstenaars, schrijvers en muzikanten is dit goed nieuws. Er komen concrete handvatten. En voor Nederlandse AI-bedrijven betekent het: bereid je voor, want compliance wordt serieus. Je kunt niet meer zomaar alles van het internet schrapen en er een model mee trainen.

Siert: Absoluut. En het laat ook zien dat de AI Act niet het eindpunt was. Europa blijft regelgeving ontwikkelen, stap voor stap. De vraag is natuurlijk altijd: wordt het niet te veel regulering? Maar voorlopig lijkt dit een verstandige richting.

Linda: Dan nu iets voor de echte chipnerds onder ons.

Synopsys toont de toekomst van chipontwerp met AI-agenten

Linda: Op de Synopsys Converge conferentie is deze week iets bijzonders gepresenteerd. Na de overname van Ansys laat Synopsys zien hoe AI het complete chipontwerpproces transformeert.

Siert: Dit klinkt misschien niche, maar het is fundamenteel. Synopsys is het bedrijf dat de software levert waarmee chips worden ontworpen. Vrijwel elke geavanceerde chip ter wereld wordt met hun tools gemaakt. En nu introduceren ze twee dingen. Ten eerste: Multiphysics-Fusion, waarmee je al in de ontwerpfase rekening houdt met hitte, straling en andere fysische effecten. En ten tweede: AgentEngineer, een AI-workflow met meerdere AI-agenten die samen een chip ontwerpen.

Linda: Wacht even — meerdere AI-agenten die samenwerken aan een chipontwerp?

Siert: Ja, dat is het Level 4 concept dat ze presenteerden. Stel je voor: je hebt niet één AI-assistent, maar een heel team van gespecialiseerde AI-agenten. De een optimaliseert het stroomverbruik, de ander kijkt naar thermische prestaties, een derde checkt of het ontwerp maakbaar is. En ze overleggen met elkaar. Klanten rapporteren productiviteitswinsten van twee tot vijf keer.

Linda: Dat is nogal wat. En voor de Brainport-regio rond Eindhoven, waar veel chipgerelateerde bedrijven zitten, is dit direct relevant.

Siert: Zeker. NXP, ASML, al die bedrijven in die keten — betere ontwerptools betekenen snellere ontwikkelingscycli en uiteindelijk betere chips. Dit is een van die verhalen die je niet op de voorpagina ziet, maar die de hele tech-industrie van binnenuit veranderen.

Bedrijven vluchten massaal terug uit de cloud voor hun AI-werkzaamheden

Linda: We sluiten af met een trend die veel zegt over waar AI in de praktijk naartoe beweegt. Een enquête van Cloudian laat zien dat bedrijven hun AI-workloads massaal terughalen uit de publieke cloud.

Siert: En de cijfers zijn echt opvallend. Drieënnegentig procent van de ondervraagde bedrijven heeft AI-workloads al teruggehaald, is daarmee bezig, of overweegt het serieus. Negenenzeventig procent heeft de stap al gezet. En drieënzeventig procent wil de komende twee jaar nog verder verschuiven naar eigen servers of hybride oplossingen.

Linda: Dus het verhaal van "alles naar de cloud" is voorbij?

Siert: Voor AI-werkzaamheden in elk geval wel. En er zijn drie hoofdredenen. Nummer één: datasoevereiniteit. Bedrijven willen hun gevoelige data niet op servers van Amazon of Microsoft hebben. Nummer twee: de kosten. Cloud-AI bleek veel duurder dan verwacht. En nummer drie: prestaties. Sommige AI-toepassingen draaien gewoon sneller en betrouwbaarder op eigen hardware.

Linda: En dat is een enorme verschuiving. Jarenlang was het evangelie: ga naar de cloud, schaal flexibel op, betaal per gebruik. En nu zeggen bedrijven: wacht even, voor AI werkt dat niet zo goed als beloofd.

Siert: Het is een reality check. De cloud is fantastisch voor veel dingen, maar AI-training en inferentie zijn zo rekenintensief dat de kosten door het dak gaan. En dan krijg je de discussie over waar je data staat, zeker in Europa met alle privacyregels. Nederlandse bedrijven lopen hier ook tegenaan. Je ziet dat de markt voor on-premises AI-hardware groeit, en dat is goed nieuws voor Nederlandse datacenterbouwers en IT-infrastructuurbedrijven.

Linda: Het is eigenlijk de slinger die terugzwaait. Eerst alles naar de cloud, nu weer deels terug. De waarheid ligt zoals altijd ergens in het midden.

Siert: Daar heb je gelijk in. Hybride wordt het nieuwe normaal. Niet alles in de cloud, niet alles on-premises, maar een slimme mix afhankelijk van de workload. En dat vereist andere expertise en andere investeringen.

Linda: Goed, dat was het voor vandaag. Vandaag hadden we het over: de grote ontslagronde bij Meta, de ingetrokken chipexportregels in de VS, Yann LeCun's miljardenstartup voor wereldmodellen, Europees auteursrecht voor generatieve AI, AI-agenten in chipontwerp bij Synopsys, en de massale terugkeer van AI-workloads uit de cloud.

Siert: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Siert: State of Tech — de techwereld in 15 minuten.